ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସବୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର କନ୍ଦେଇଁ କଟିଆ ହେଇଯାଇଥିଲା । ସେମାନେ କହିଲେ, "ହଁ! ଭଗବାନ୍ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ମହିମା ଆପଣ ଅମାନେ ଅତି ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ ଉପରେ ଆଲୋକ ପାତ କରିଛନ୍ତି । ଏବେ ଆମେ ଏକମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଆମର ଉତ୍ସୁକତା ଅତ୍ୟନ୍ତ, ଦୟାକରି ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ ।" ମୁନିମାନଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକନାଥ, କହିଲେ: "ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଥିବା ଏହି ଶମ୍ଭୁଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ଦୁଷ୍କର୍ମ ନାଶକ ଅଟୁଟ କ୍ଷେତ୍ର । ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିବି, ଯାହା ସବୁ ପାପକୁ ଦୂର କରେ ।" "ଏହି କ୍ଷେତ୍ର କୋଟି-କୋଟି ଲିଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, କାଶୀ ସମାନ ପବିତ୍ର, ଏବଂ ଏକମ୍ର ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛି । ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ଅଛି । ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଏଠାରେ ଏକମ୍ର ଗଛ ଥିଲା, ଏହି ଗଛ ନାମରୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ‘ଏକମ୍ର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।" "ଏଠାରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ରହନ୍ତି, ଅନେକ ବିଦ୍ୱାନ ଦଳ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ସହର ଘର, ଦ୍ୱାର, ତିନି ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରପାଳିକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ନାନା ବ୍ୟବସାୟୀ ଏଠାରେ ଥାନ୍ତି, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସହର ଶୋଭିତ ।" "ଉଚ୍ଚ ମିନାର ଓ ଗୋପୁର, ଶୁଭ୍ର ରଥ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ, ରାଜହଂସ ସମ ଦ୍ୱିପାଳ ମହଳ ଏଠାରେ ଅଛି । ସୁନିର୍ମିତ ସଡକ, ଦ୍ୱାର, ଧଳା ପ୍ରାଚୀର, ସେନାନୀମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଚାରିପଟେ ଖାଇଁ ଘେରା ।" "ସଫେଦ, ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କଳା, ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ପତାକା ବାୟୁରେ ଫଡ଼ିଉଛି । ଏଠାରେ ସବୁବେଳେ ଉତ୍ସବ ହୁଏ, ବିଭିନ୍ନ ସଙ୍ଗୀତ ବାଦ୍ୟ—ବୀଣା, ବାଂଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଝାଞ୍ଜର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ ।" "ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେବମନ୍ଦିର, ପ୍ରାଚୀର, ଉଦ୍ୟାନ ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ପୂଜା ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । ଏଠାରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର, କମ୍ପଳିତ କଟି, ଗଳାରେ ମାଳା, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ ଦୀର୍ଘ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ନାରୀମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।" "ସେମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର, ଉଚ୍ଚ, ନିଳ ଚର୍ମ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ, ଶିଥିଳ କେଶ, ରମ୍ୟ ଗଣ୍ଠି, ଝୁଙ୍କା ଓ ପାୟଲ ରେ ଶୋଭିତ ।" "ଲମ୍ବା କେଶ, ଆକର୍ଷଣୀୟ କଟି, କାନ୍ତିମୟ ଚକ୍ଷୁ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ, ନାନା ଗହନା ରେ ଭୂଷିତ । କେହି ଦେବୀୟ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, କେହି ସୁନା ସମାନ ଚମକୁଛନ୍ତି, ହଂସ ଓ ଗଜ ଚାଳେ ଚଲିଛନ୍ତି, ଅଂଶୁଲି ଭାରରେ ଦେହ ଅଳ୍ପ ଅବନମ୍ର ।" "ଦେବସୁଗନ୍ଧ ତେଲ ଲେପି, କାନରେ ଅଳଙ୍କାର, ଆନନ୍ଦ ରେ ଅଳସ, ସୁନ୍ଦର କଟି ଓ ହସନ୍ତିଥିବା ମୁହଁ ।" "ସ୍ମିତ ଦନ୍ତ, ବିମ୍ବା ଫଳ ସମ ଠୋଠ, ମଧୁର କଣ୍ଠ, ତାମ୍ବୁଳ ରଙ୍ଗା ମୁଁହ, ଚତୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟି ।" "ସେମାନେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ସ୍ନିଗ୍ଧ କଥା କହନ୍ତି, ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ, ଦେବବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି ।" "ଦେବଙ୍ଗନା ସମ, ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦିନ ରାତି ନିଜ ଘରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ହସନ୍ତିଥିବା ମୁହଁ ନିତ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ।" "ଏଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ତନୁ, ଯୌବନ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଗର୍ବିତ, ଚମକୁଥିବା ମଣି ଝୁମକା ପିନ୍ଧିଥିଲେ ।" "ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର—ସମସ୍ତେ ନିଜ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ।" "ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଘୃତାଚୀ, ମେନକା ସମ, ଏବଂ ତିଲୋତ୍ତମାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ।" "କେହି ଉର୍ବଶୀ, କେହି ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, କେହି ବିଶ୍ୱାଚୀର ସ୍ୱଭାବିକ କନ୍ୟା, କେହି ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ସମାନ ।" "ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗନା ସ୍ନିଗ୍ଧ କଥା କହନ୍ତି, ସ୍ମିତ ମୁଁହ, କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।" "ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନାରୀ ଗୁଣରେ ଗର୍ବିତ ।" "ଚାହାଣି ଓ କଥାରେ ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଦୃଶ୍ୟ ମଧୁର; କେହି ଅସୁନ୍ଦର, ଅଦୁର୍ବ୍ୟବହାର, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ କ୍ଷତିକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି ।" "ତାଙ୍କର କ୍ରୂର ନୟନ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷମାନେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଠାରେ କେହି ଦରିଦ୍ର, ମୂର୍ଖ, କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହଁନ୍ତି ।" "କେହି ରୋଗୀ, ଅପବିତ୍ର, କଞ୍ଜୁସ, ଚାଳାକ ନୁହଁନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ଆଚରଣ ଓ ରୂପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।" "ଏହି ଭୂମିରେ ପୁରୁଷମାନେ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଚଳନ ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୁଖୀ ।" "ନିର୍ନାନା ପ୍ରକାର ଲୋକ ରହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଚାଷ ଉପଜାଏ; କର୍ଣ୍ଣିକାର, ପଣସ, ଚମ୍ପକ, ନାଗକେଶର ଗଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।" "ପାଟଳ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, କପିଥ୍ଥ, ଧବ, ଆମ୍ବ, ନିମ୍, କଦମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଗଛ ରହିଛି ।" "ନୀପ, ଧବ, ଖଦିର ଓ ଲତା, ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ନାରିକେଳ ଓ ଅଞ୍ଜନ ଗଛ ଅଛି ।" "ଅର୍ଜୁନ, ସମପର୍ଣ୍ଣ, କୋବିଦାର, ପିପ୍ପଳ, ଲକୁଚ, ସରଳ, ଲୋଧ୍ର, ହିନ୍ତାଳ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ ଅଛି ।" "ପଳାଶ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ପାରିଜାତ, କୁବ୍ଜକ, କଦଳୀବନ, ଜାମ୍ବୁ ଓ ଗୁଆ ଫଳ ଅଛି ।" "କେତକୀ, କରବୀର, ଅତିମୁକ୍ତ, କିଞ୍ଶୁକ, ମନ୍ଦାର, ମଲ୍ଲିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଗଛ ଅଛି ।" "ଉଦ୍ୟାନ ମଧୁର ପକ୍ଷୀର ଗୀତରେ ମନୋହର, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମ, ଫଳର ଭାରେ ମୂର୍ଛିତ ଗଛ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁରେ ଫୁଲର ଗୁଛ ।" "ଚକୋର, ପଦ୍ମ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, କୋକିଳ, କଳବିଙ୍କ, ମୟୂର, ପ୍ରିୟ ଶୁକ, ଓ ଶାରୀ ପକ୍ଷୀ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି ।" ଏପରି ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଏକମ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ।