ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଯେହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ; ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନ୍ୟ ସଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ବୃଷଭ ରଥରେ ଆସୀନ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ। ପରାଶର ପୁତ୍ର, ବ୍ୟାସ ମୁନି, ଏହି କଥା କହିଥିଲେ; ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି କଥା ଯେକୌଣସିଠାରେ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଯଥା ବୈଶ୍ୟ, ନାରୀ, ଶୂଦ୍ର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରମ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣିଲେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ର ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ପାପ ନାଶକ ଗଳ୍ପ, ଯାହା ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ କ୍ରୋଧ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଅସହ୍ୟ ରୋଷ, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ, ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞର ବିନାଶ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦୟା ଶୁଣିଲେ। ତେଁଠି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଓ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ, ପୁନଃପୁନଃ ଆନନ୍ଦ, ସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ବିସ୍ମୟ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ତା’ପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ। ବ୍ୟାସ ଏବଂ ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ଆଉ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ କଥାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଚମକି ଉଠିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: "ହେ ବ୍ୟାସ, ଆପଣ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମହିମା ଓ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ନାଶ ବିଷୟରେ କଥା କହିଛନ୍ତି। ଏବେ ଦୟାକରି ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ମହିମା କହନ୍ତୁ, କାରଣ ଆମେ ଏହି ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ।" ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଏହି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ ନାଶ କରେ। ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ପାପ ନାଶକ କ୍ଷେତ୍ର ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର କୋଟି କୋଟି ଲିଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, କାଶୀ ସମାନ ପବିତ୍ର, ଏକାମ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ତୀର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଏଠାରେ ଏକାମ୍ର ବୃକ୍ଷ ଥିଲା; ଏହି ବୃକ୍ଷର ନାମ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଏକାମ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ସେମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଏକାଠି ରହନ୍ତି; ଅନେକ ପଣ୍ଡିତ ଏଠାରେ ବସନ୍ତି, ଧନ, ଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର। ସହର ଘର ଓ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରିକାରେ ଭରିଯାଇଛି, ତିନି ତୋରଣ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟୀ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ସଜିଛି। ଉଚ୍ଚ ନିର୍ମାଣ, ଦୁର୍ଗ ଦେବଳ, ରଥ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ରାଜହଂସ ସଦୃଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ମହଲ ଦେଖାଯାଏ। ରାସ୍ତା ଓ ଦ୍ୱାର ଭଲ ଭାବରେ ବନ୍ଧା, ଧଳା ପ୍ରାଚୀର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ସେନା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଖାଇ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦୀଆ, କଳା, ଓ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ପତାକା ହାଲୁକି ବାତାସରେ ଫଡ଼ୁଛି। ସଦା ଉତ୍ସବ ହୁଏ, ବିଭିନ୍ନ ସଙ୍ଗୀତ ଯନ୍ତ୍ର—ବୀଣା, ବାଁଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ମଞ୍ଜିତ। ଦେବଳ, ପ୍ରାଚୀର, ବାଗିଚା ଏଠାରେ ଶୋଭା ପାଉଛି, ପୂଜା ପାଇଁ ଅଦ୍ଭୁତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି। ଏଠାରେ ସୁନ୍ଦର କମ୍ପଳିତ କଟିବନ୍ଧା ନାରୀମାନେ, ଗଳାରେ ହାର, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଦୀର୍ଘ ନୟନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉର, ଶ୍ୟାମ ଚର୍ମ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁହଁ, ନିର୍ମଳ କେଶ, ଭଲ ଗଣ୍ଡ ଓ ଝଙ୍କାରିତ କମରବନ୍ଧ, ପାୟଲ ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ସୁନ୍ଦର କେଶ, ଆକର୍ଷଣୀୟ କଟି, କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୟନ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ସମସ୍ତ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। କିଛି ଦେବତା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଛଡ଼ାଉଥିଲେ, ହଂସ ଓ ଗଜ ଚାଳ ରେ ଚଲୁଥିଲେ, ଉର ଭାରେ ଦେହ ବାଙ୍କି ହୋଇଥିଲା। ଦେହ ଦେବୀୟ ଗନ୍ଧରେ ମୁଦ୍ରିତ, କାନରେ ଅଳଙ୍କାର, ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଅଳସ, ସୁନ୍ଦର କଟି ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁ। ସେମାନଙ୍କ ଦନ୍ତ ହାଲୁକି ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଠୋଡ଼ ବିମ୍ବାଫଳ ସଦୃଶ ଲାଲ, କଣ୍ଠ ମଧୁର, ପାନର ରଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲା, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଓ ଦୃଶ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ପ୍ରେମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଷା କହନ୍ତି, ସଦା ଯୌବନର ଗର୍ବରେ, ଦେବୀୟ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ନାରୀମାନେ ଦେବକନ୍ୟା ସଦୃଶ, ସଦା ନିଜ ଘରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଦିନ ରାତି ଆନନ୍ଦରେ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ନେଇ। ଏଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଶୋଭା ଓ ଯୌବନ ଉପରେ ଗର୍ବ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ ମାଣିକ୍ୟ ଅଳଙ୍କୃତ କଣ୍ଠାଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି। ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଧାର୍ମିକ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ନୟନ ଥିବା ବିଶିଷ୍ଟ ବେଶ୍ୟାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଘୃତାଚୀ, ମେନକା ଏବଂ ଟିଳୋତ୍ତମାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। କିଛି ଉର୍ବଶୀ, କିଛି ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, କିଛି ବିଶ୍ୱାଚୀଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ କନ୍ୟା, କିଛି ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ସଦୃଶ। ସମସ୍ତେ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଷା କହନ୍ତି, ହସୁଥିବା ମୁହଁ, କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଏଠାରେ ବେଶ୍ୟାମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ନାରୀ ଗୁଣରେ ଗର୍ବିତ ଭାବେ ବସୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଚାହୁଣି ଓ ଆଲୋଚନାରେ ଦକ୍ଷ, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା କିମ୍ବା ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କାହାରି ନାହିଁ, କେହି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହାନି କରୁନାହାନ୍ତି।