ସମୁଦ୍ରରେ, ନଦୀ ତଟର ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକରେ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଗୁହାମାନେ, ଗଛମୂଳ ତଳେ, ଗୋଶାଳା ଓ ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଚଉମୁହାନୀ, ରାସ୍ତା, ମଝି ଚକ, ସଭା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଶାଳା, ଭଙ୍ଗା ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଘରଗୁଡ଼ିକରେ ଯେଉଁମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର ପ୍ରଣାମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ, ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ୟ କିରଣରେ ଯେଉଁମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ ଯୋଗ୍ୟ। ତଳସ୍ଥ ଲୋକରେ ଓ ସେଠାରୁ ବାହାରକୁ ଯାଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତିନିଥର ପ୍ରଣାମ କରେ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ କିଛି, ସବୁଠାରେ ବିସ୍ତୃତ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଥ, ସମସ୍ତର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ; ଏହିକାରଣରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ବିଭିନ୍ନ ବଳିଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଆପଣ, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଅନୁଚିତ। କିମ୍ବା, ଆପଣଙ୍କ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଇଛି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିଲି। ପ୍ରଭୁ, ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଆପଣ ମୋର କ୍ଷମାଦାତା, ଶରଣ ଓ ଗତି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ ବୋଲି ମନେ କରେ। ଏପରି ଭାବରେ ଦକ୍ଷ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାହାପରେ ଭଗବାନ୍ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଦକ୍ଷ, ତୁମ ଏହି ସ୍ତୁତିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ଅଧିକ କଥାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ତୁମେ ମୋ ସମୀପକୁ ଆସିବେ।” ଭବ, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଏପରି ଆଶ୍ବାସ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଦକ୍ଷ, ବଳିଦାନ ନାଶ ନେଇ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ବଳିଦାନ ନାଶକ, ଏହା ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛ। ଏବେ ଆଉ ଏକ ଦାନ ନିଅ, ଏବଂ ମୋ କଥା ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ କାନ ଦିଅ। ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ତୁମେ ହଜାରଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ଭାଗ୍ୟପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇବ। ଷଡଂଗ ସହିତ ବେଦ ଓ ସାଂଖ୍ୟ ଏବଂ ଯୋଗ ଶାସ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ଶାଖାର ଅଧିକାରୀ ହେବ। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାକୁ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ସେପରି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିବ। ବାର ଦିନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ଅସମ୍ମାନ ଓ ଅବିଜ୍ଞାନ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଚାଲିବା, ଏବଂ ଦୌର୍ଲଭ୍ୟ ଏବଂ ନିୟମିତ ଜୀବନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା। ପଶୁବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛି। ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ ତୁମେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତି ଓ ଅନେକ ଫଳ ଲାଭ କରିବ। ତୁମ ମନ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ଏପରି କହି, ଭଗବାନ୍ ଶିବ ତାଙ୍କ ଶ୍ରୀମତୀ ଓ ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ଏହିପରେ ମୁଁ ଭବ, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଦେଇ, ଅନେକ ଭାବରେ ଜ୍ୱରକୁ ବଣ୍ଟନ କରିଦେଲି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶୁଣ, ମୁଣ୍ଡର ତାପ ସର୍ପ, ପାହାଡ଼ ଶିଳା, ଓ ଶିଳାଜତୁ ପାଇଁ। ନୀଳିକା ଜଳ ପାଇଁ, ନିର୍ମୋକ ସର୍ପ ପାଇଁ, ଖୋରକ ସୌରଭେୟ ପାଇଁ, ଓ ଉଖର ଭୂମି ପାଇଁ। କୁକୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ ଦୃଷ୍ଟି ଅବରୋଧ ହୁଏ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ନାସିକା ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ପ୍ରବେଶ, ମୟୂରମାନେ ଚୂଡ଼ା ଫାଟିଯିବା ଦୋଷ ଅଟେ। କୋଇଲୀମାନେ ଲାଲ ଚକୁ ଦୋଷ, ମହାପୁରୁଷମାନେ ଦ୍ୱେଷ, ଲୋକମାନେ ବିଭାଜନ ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ। ପରା ଭାସାରେ, ପରୋଟମାନେ ହିକ୍କା, ବାଘମାନେ ଜ୍ୱର ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଦେଖାଯାଏ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଏହି ଜ୍ୱର ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ମହାଶକ୍ତି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜ୍ୱର ଅତି କ୍ରୁର ଓ ଦେବତାମାନେ ଏହାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏହି ଜ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ନିରନ୍ତର ପାଠ କରିଥାଏ, ସେ ରୋଗମୁକ୍ତ, ସୁଖୀ ଓ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପାଏ। ଯିଏ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ କୌଣସି ଅପଶକୁନ ଦେଖେନି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଏ। ଯେପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭବ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେପରି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସ୍ତୋତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଯେଉଁମାନେ କୀର୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗ, ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ବିଜୟ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ରୋଗ, ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଭୟ କିମ୍ବା ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ସେମାନେ ମହାଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଦେହରେ ମହେଶ୍ୱର ଓ ଗଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ସୁଖ ଲାଭ କରି, ଗଣମାନଙ୍କ ନାୟକ ହେବେ। ଯେଉଁ ଘରେ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ନାଗ, ବିନାୟକ ଆଦି କୌଣସି ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ନାରୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣନ୍ତି ଓ ଭବରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ନିଜ ପିତା ଓ ସ୍ୱାମୀ ଘରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପୁନଃପୁନଃ ପାଠ କରେ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହୁଏ। ମନରେ ଯେଉଁ ଭାବ ଆସେ କିମ୍ବା ମୁଁଖରେ ଯାହା କହାଯାଏ, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପୁନଃପୁନଃ ପାଠ କଲେ ସେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଶିବ, ଶିବା ଓ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଓ ସଂଯମିତ ଚିତ୍ତରେ ହୋମ କରି, କ୍ରମିକ୍ରମେ ତାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରି, ଲୋକ ଚାହିଦା ଧନ, ଭୋଗ ଓ ଉପଭୋଗ ଲାଭ କରେ। ଏହି ଦେହରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ, ହଜାର ନାରୀ ସହିତ ସମସ୍ତ ଚାହିଦା ଭୋଗ କରେ, ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ପାପ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥାଏ।