ମହାରାଜ ବେଣଙ୍କୁ ମୂଡ଼ତା ଓ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଦେଖି, ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ଅପସାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଏହାରେ ଶିର ଗରମ ହୋଇ, ସେହି ମହାନ ଋଷିମାନେ ବେଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ । ସେମାନେ ବେଣଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ବାମ ଜଂଘାକୁ ଭଳି ଘସିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହି ଘସାଘସିରୁ ବେଣଙ୍କ ବାମ ଜଂଘାରୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ ଓ କଳା ଦେହ ଥିବା ପୁରୁଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା । ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦ୍ୱିଜନ୍ମମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲା । ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି ଋଷି ଅତ୍ରି କହିଲେ, "ବସ" । ସେହି ପୁରୁଷ ନିଷାଦ ବଂଶର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ହେଲେ ଓ ବେଣଙ୍କ ଅଶୁଦ୍ଧିରୁ ମାଛ ଧରୁଥିବା ମାଛିଆ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନଜାତିର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା । ଏହି ବେଳେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ବେଣଙ୍କ ପାପରେ ଦୂଷିତ ହେଲେ । ପୁନି, ମହାନ ଋଷିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବେଣଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତକୁ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡି ଭଳି ଘସିଲେ । ସେଠାରୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଜ୍ୱଳମାନ ପୁରୁଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ପୃଥୁ । ସେ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ପୃଥୁ ତାଙ୍କର ମହାଧ୍ୱନିମୟ ଧନୁ 'ଅଜାଗବ' ଓ ଦିବ୍ୟ ବାଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ କବଚ ଧରି ସଜ୍ଜ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜନ, ଦେବତା ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଓ ବେଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ । ବେଣଙ୍କ ଏହି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ 'ପୁତ' ନାମକ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ । ଏହି ବେଳେ ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ନେଇ ପୃଥୁଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆସିଲେ । ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଅଙ୍ଗିରାସ ଋଷିମାନେ, ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ଜନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବେଣପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ । ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ମୁନିମାନେ ଯଥାବିଧି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି, ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କ ରାଜା ହେଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ପ୍ରଜା ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପୃଥୁଙ୍କ ଉପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପ୍ରେମ ପ୍ରକାଶ କଲେ; ଏହି ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ସେ 'ରାଜା' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ପୃଥୁ ମହାସମୁଦ୍ର ନିକଟକୁ ଗଲେ, ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଲା, ପାହାଡ଼ମାନେ ମାର୍ଗ ଦେଲେ, ଏବଂ କୌଣସି ଧ୍ୱଜ ଭଙ୍ଗ ହେଲା ନାହିଁ । ଧରିତ୍ରୀ ନିଜେ ଚାଷ ଛଡ଼ା ଧାନ-ଅନ୍ନ ଦେଲେ, ମନେ ଭାବିଲେ ଖାଦ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା, ଗାଈମାନେ ଇଚ୍ଛାମତ ଦୁଧ ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗହ୍ବରରେ ମଧୁ ମିଳୁଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଏକ ପୁଣ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞରେ, ସୂତି କ୍ରିୟା ଦିନେ ଜ୍ଞାନୀ ସୂତ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେହି ମହାଯଜ୍ଞରେ ଏକ ପଣ୍ଡିତ ମାଗଧ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ । ଦୁଇଏ ଜଣଙ୍କୁ ମହାନ ଋଷିମାନେ ପୃଥୁଙ୍କ ଶ୍ରୀଗୁଣଗାନ ପାଇଁ ଡାକିଲେ । ସମସ୍ତ ଋଷି କହିଲେ, "ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇ ଦିଅ; ଏହା ତୁମ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ; ଏହି ନରପତି ଏହାର ଯୋଗ୍ୟ।" ସୂତ ଏବଂ ମାଗଧ କହିଲେ, "ଆମେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁ । କିନ୍ତୁ ଏହି ରାଜାଙ୍କ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ନାମ, ଗୁଣ ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ, ତେଣୁ କିପରି ଶ୍ରୀଗୁଣଗାନ କରିବୁ?" ତେବେ ଋଷିମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, "ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେଉଁ ମହତ କାର୍ଯ୍ୟ ପୃଥୁ କରିବେ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିମିତ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇ ଦିଅ।" ଏହିଠାରୁ ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ବନ୍ଦିମାନେ ଶୁଭ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ବଢ଼ାଇ ଦେବା ପ୍ରଥା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ତାଙ୍କ ବଢ଼ାଇ ପରେ ପୃଥୁ ଖୁସି ହୋଇ, ସୂତଙ୍କୁ ଅନୂପ ଦେଶ ଓ ମାଗଧଙ୍କୁ ମାଗଧ ଦେଶ ଦାନ କଲେ । ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଏହି ଦୟାଳୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସିରେ କହିଲେ, "ଏହି ରାଜା ଆମ ଜୀବିକା ଦାତା ହେବେ।" ଏପରି ଦେଖି, ପ୍ରଜାମାନେ ବେଣପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ଆମ ପୋଷଣ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଆପଣଙ୍କର।" ପୃଥୁ ଏହି ଅନୁରୋଧରେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା କରି, ଧନୁ-ବାଣ ଧରି ଭୂମିରେ ଚାଲିଲେ । ଏବେ ଧରିତ୍ରୀ ଭୟରେ ଗାଈ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପଳାଇଲେ; ପୃଥୁ ତାଙ୍କୁ ଧନୁ ଉଠାଇ ଧାଉଥିଲେ । ଧରିତ୍ରୀ, ବେଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ, ଏଯାଁତାକି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ପଳାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ପୃଥୁଙ୍କୁ ଧନୁ ତାଣିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ । ପୃଥୁଙ୍କ ଦିପ୍ତିମାନ ଶର, ଯୋଗଶକ୍ତି ଓ ଅପରାଜୟ ଦେଖି, ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ । ଶେଷରେ ସେ ବେଣପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରି ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ । ଧରିତ୍ରୀ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଜଣେ ନାରୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଅଧର୍ମ; ମୋ ବିନା କିପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବେ? ମୋ ଭିତରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅବସ୍ଥିତ; ମୁଁ ନାଷ୍ଟ ହେଲେ, ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ନାଷ୍ଟ ହେବେ।" "ଏହିପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଦି ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ ସଫଳ ହୁଏ; ଆପଣ ଏକ ଉପାୟ ଖୋଜନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ପୋଷିତ ହେବେ। ମୋତେ ହତ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଜାମାନେ ଚାଲିପାରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେବି; ଦୟାକରି କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ। ନାରୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଅଧର୍ମ; ଏହି କଥା ଯଦି ଠିକ, ଆପଣ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି ଅନେକ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମହାନ ଧୈର୍ୟ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୃଥୁ ରାଜା କ୍ରୋଧ ଶମନ କରି, ଧରିତ୍ରୀଙ୍କୁ କଥା କହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।