ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନ୍ୟ ଏବଂ ଋଷିମୁନିମାନେ ଆପଣାଙ୍କର ଅନନ୍ୟ ଉପାସ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗିତ କେଶ ଓ ଖୋଲା କେଶକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଯିଏ ଛଅଟି କ୍ରିୟାରେ ନିଷ୍ଠିତ ଓ ତିନୋଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ମଣ୍ଡିଆ ଦେଲେ। ଏହି ଭଗବାନ ହେଉଛନ୍ତି ଯିଏ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଡ଼, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବହୁ ସ୍ୱର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହେଲା। ଭଗବାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଶ୍ୱେତ ଓ ପିତା, କେବେ କଳା ଓ ଲାଲ ରହେ। ସେ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ, ମୋକ୍ଷ, କ୍ରଥ ଓ କ୍ରଥନ ରୂପରେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରଥି ଓ ମୁଖ୍ୟ ରଥି ଭାବେ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରାସ୍ତାର ନାୟକ ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ହେଲା। ସେ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସର୍ପ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଈଶାନ ଓ ରୁଦ୍ରମଣ୍ଡଳର ନାୟକ, ହରିକେଶ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ୍ତ୍ରେ ନମସ୍କାର ହେଲା। ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଅମ୍ବିକାପତି, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ, କାଳ ଓ କାମର ନାଶକ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅନିୟମିତଙ୍କ ହନନକାରୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ହେଲା। ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବମାନିତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶକ, ଏକକ୍ଷଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମଦନାକ୍ତ, ଶତପଥ ଗଙ୍ଗାର ଜଳରେ ଜଟା ଭିଜାଇଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ୍ତ୍ରେ ନମସ୍କାର ହେଲା। ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଓ ମେଘର ଘୂର୍ଣ୍ଣିର ମାଲିକ, ଅନ୍ନଦାତା ଓ ଅନ୍ନପତି ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ହେଲା। ଅନ୍ନ ଭୋକ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ, ଲୟାଗ୍ନି ଭାବରେ, ଗର୍ଭ, ଅଣ୍ଡ, ସ୍ୱେଦ ଓ ଉଦ୍ଭିଜ ଜନ୍ମ ଯାହାଠାରୁ ହୁଏ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସେ ଦେବମଣ୍ଡଳର ନାୟକ, ଚତୁର୍ବିଧ ଜଗତର ମୂଳ, ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ। ସେ ଏକାଇ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଶ୍ୱପତି, ଜଳରେ ବ୍ରହ୍ମଣ ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ସର ମୂଳ, ଅମୃତମୟ ରଶ୍ମି ଓ ଆଲୋକର ଭଣ୍ଡାର। ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଋକ୍, ସାମ, ଓଁକାର ଭାବରେ କୁହାଯାଏ। "ହାୟି, ହାୟି, ହରେ, ହାୟି, ହୁଭାହା" ବୋଲି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗାନ୍ତି। ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାମଗାୟକ ଓ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗାନ୍ତି। ସେ ଯଜୁର, ଋକ୍, ସାମ ଓ ଅଥର୍ବ ମୟ। ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାନୀ, କଳ୍ପ ଓ ଉପନିଷଦ ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ସେ ଆଶ୍ରମ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ବିଦ୍ୟୁତ, ମେଘଗର୍ଜନ, ବର୍ଷ, ଋତୁ, ମାସ ଓ ପକ୍ଷ ଭାବେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ କାଳ, କାଷ୍ଠା, ନିମେଷ, ନକ୍ଷତ୍ର, ଯୁଗ, ବୃଷଭର କୁହୁଡ଼ି, ପର୍ବତଶୃଙ୍ଗ ଭାବେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ଓ ଅନନ୍ତ, ସମୁଦ୍ରରେ କ୍ଷୀରସାଗର, ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଓଁକାର। ସେ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ର, ବ୍ରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ, ଇଚ୍ଛା, ଦ୍ୱେଷ, ରାଗ, ମୋହ, ଶାନ୍ତି, ଛମା ଭାବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ, ଧୃତି, ଲୋଭ, କାମ, କ୍ରୋଧ, ବିଜୟ, ପରାଜୟ, ଗଦା, ବାଣ, ଧନୁଷ, ମୁସଳ ଭାବେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ କ୍ରନ୍ତା, ଭେଦକ, ଘାତକ, ନେତୃତ୍ୱଦାତା, ପରାମର୍ଶଦାତା, ଧର୍ମର ଦଶ ଗୁଣ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଭାବେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ପୋଖରୀ, ଝିଲି, ଲତା, ଗଛ, ଘାସ, ଔଷଧି, ଗୋ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, ପକ୍ଷୀ ଭାବେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ ଦ୍ରବ୍ୟ, କ୍ରିୟା, ଗୁଣର ମୂଳ, କାଳ, ଫୁଲ, ଫଳ ଦାତା, ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ, ମଧ୍ୟ, ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଓଁକାର। ସେ ହରିତ, ରକ୍ତ, କଳା, ନୀଳ, ପୀତ ଓ ଅନିତ୍ୟ; କଦ୍ରୁ, କପିଳ, ବଭ୍ରୁ, କପୋତ, ମତ୍ସ୍ୟକ ଭାବେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେତା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣନାମ, ସୁବର୍ଣ୍ଣପ୍ରିୟ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, କୁବେର, ଅଗ୍ନି, ଉତ୍ଫୁଲ୍ଲ, ଚିତ୍ରଭାନୁ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ଭାନୁ ଭାବରେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ହବି, ହୋତା, ହବ୍ୟ, ହୋମ ଓ ନାୟକ, ତ୍ରିସୌପର୍ଣ୍ଣ, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଯଜୁର୍ମାନ୍ତ୍ରରେ ଶତରୁଦ୍ରିୟ। ସେ ପବିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ରତମ, ଶୁଭମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭତମ; ପ୍ରାଣ, ରଜସ, ତମସ ଓ ସତ୍ତ୍ୱସମ୍ପନ୍ନ। ସେ ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ସମାନ, ଉଦାନ, ବ୍ୟାନ; ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିବା-ବନ୍ଦ କରିବା, ଭୋକ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ଓ ଜମାଇ ଭାବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ତାଙ୍କ ଦେହ ଲାଲ୍, ଦଂତ ଟିକ୍କା, ବଡ଼ ମୁଁହ, ବିଶାଳ ପେଟ, ଶୁଭ୍ର କେଶ, ହରିତ ଦାଢ଼ି, ତନ୍ତୁ ଉଠିଥିବା, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ। ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ; ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟସାଧନରେ ଆସକ୍ତ; ମାଛ, ଜାଲ, ଜଳ, ଅଜୟ, ନଗା, ଛାପର ଗୃହବାସୀ। ସେ ଅସମୟ, ସମୟ, ବିପରୀତ ସମୟ; ସମୟର ନାଶକ, ମୃତ୍ୟୁ, ଅକ୍ଷୟ, ଶେଷ, ଭୂମି ଓ ମାୟାର ଉପଟାନକାରୀ। ସେ ସମ୍ବର୍ତ୍ତ, ବର୍ତ୍ତକ, ସମ୍ବର୍ତ୍ତକ ଓ ବଳାହକ ମେଘ, ଘଣ୍ଟକି, ଘଣ୍ଟି, ଚୂଡ଼ାଳ, ଲବଣସାଗର। ସେ ବ୍ରହ୍ମା, କାଳାଗ୍ନିମୁଖୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ, ଚାରି ଯୁଗ, ଚାରି ବେଦ, ଚାରି ଯଜ୍ଞ, ଚାରି ମାର୍ଗର ନାୟକ। ସେ ଚାରି ଆଶ୍ରମର ନେତୃତ୍ୱକାରୀ, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ସ୍ରଷ୍ଟା, ନଶ୍ୱର ଓ ଅନଶ୍ୱର, ପ୍ରିୟ, ଚତୁର, ଗଣମଧ୍ୟରେ ଗଣୀତ, ଗଣପତି। ଲାଲ୍ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ପର୍ବତପତି, ପାର୍ବତୀର ପ୍ରିୟ, ଶିଳ୍ପୀଙ୍କର ନାୟକ, ଶିଳ୍ପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କଳାର ମୂଳ। ଭାଗର ଚକ୍ଷୁ ନାଶକ, ଭୟଙ୍କର, ପୂଷଣଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭଂଗକାରୀ, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ବଷଟ୍କାରୀ, ନମସ୍କାର, ପ୍ରଣାମ। ସେ ବ୍ରତରେ ଗୁପ୍ତ, ଗୁପ୍ତ, ଗୁପ୍ତବ୍ରତୀମାନେ ସେବିତ, ଉଦ୍ଧାରକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ। ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ଏକତ୍ରିତକାରୀ, ନିଧାନକାରୀ, ଧାରକ, ବହନକାରୀ; ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା, ଋଜୁତା। ସେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରାଣୀ, ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଳ; ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଭୂତ, ଅଗ୍ନି, ମହାଶ୍ୱର।