ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାରେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦେହଧାରୀ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ—ତାଙ୍କର ଦେହ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଭୟଜନକ, ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର ଆଖି, ବାଘ ରଙ୍ଗର ଦାଢି, ରୂପ ଏମିତି ଯେ ଚୁଲ ଉଠି ଯାଉଛି, ସାରା ଦେହ ଘନ ତାଲପାଗେ ଢାକିଥିଲା, ଓ କାନ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର ଓ ଅନ୍ଧକାର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଯେ, ସେ ଯେଉଁଠି ଯାଉଥିଲେ, ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିର ଭଳି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦଶ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। ତାଙ୍କର ଚାଳ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଯେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ, ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ସହିତ, କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଦେବଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲି: “ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଦେଇବେ। ଦୟାକରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାକୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଶାନ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।” ମୁଁ କହିଲି: “ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦେହଧାରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ରୋଷ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇନାହାନ୍ତି। ଏହି ଦେହୀ ଘାମରୁ ଜନ୍ମିତ, ଏହାଙ୍କୁ ଲୋକେ ‘ଜ୍ୱର’ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଚାଲିବେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଯେତେବେଳେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ କେହି ଧାରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।” ମୁଁ ଏହିପରି କହିଲି: “ଏହି ପୃଥିବୀ ସବୁକିଛି ଧାରଣ କରିପାରିବ, ଏହି ଜ୍ୱର ଅନେକ ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ। ଏପରି କହି ପରେ ଏହାର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା।” ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ପିନାକ ଧାରୀ ମହାଦେବ ମୋତେ କହିଲେ: “ତଥାସ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷ ମନେ ଭବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ, ନିଜ ଶ୍ୱାସ ଓ ପ୍ରାଣକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଭ୍ରକୁଟିରେ ଏକାଗ୍ର କରି ଶକ୍ତି ସହିତ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରି, ଏହି ଅନେକ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଶତ୍ରୁ ଜୟୀ ଦକ୍ଷ ହସି କହିଲେ: “କହ, ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବି?” ଏହି ମହା କଥା ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଶୁଣିଥିଲେ, ତେବେ ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଜାପତି, ହାତ ଜୋଡି ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ, ଅଶ୍ରୁପ୍ରସ୍ରବଣ ଓ ସନ୍ଦେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଯଦି ଭଗବାନ୍ ପ୍ରସନ୍ନ, ଯଦି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଯଦି ମୋପାଇଁ କୃପା ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ଯଦି ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି— ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ଭୟରେ ଚାଲିଯିଥିବା, ବିନଶ୍ଟ ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପକେଇଦିଆଯାଇଥିବା—ଏମିତି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ, ଯାହା ବହୁଦିନ ଧରି ଦୁଃଖ କରି ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି—ମୋତେ ଦୟାକରି ଏହା ହରାଇଯିବା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।” ମହାଦେବ, ଭଗବାନ୍ ହର କହିଲେ: “ତଥାସ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହି ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଧର୍ମର ନିୟନ୍ତା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ପୃଥିବୀକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଦେଇ, ଭବଙ୍କଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ଦକ୍ଷ ଏଠିଏ ଦ୍ୱଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଷ୍ଟ ହଜାର ନାମରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ହାତ ଜୋଡି ଓ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ: “ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନ୍ଧକାସୁରଂକୁ ବଧ କରିଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେଠାରେ ଆପଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଯକ୍ଷପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହାତ-ପାଅ ଓ ମୁଣ୍ଡ-ମୁଖ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୁଣିଥିବା, ସମଗ୍ର ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଶଂଖ ଆକୃତି କାନ, ବଡ଼ କାନ, ଘଡ଼ା ଭଳି କାନ, ସମୁଦ୍ରେ ବେସିଥିବା, ହାତୀ କାନ, ଗାଈ କାନ, ଶତ କାନ, ଶତ ଉଦର, ଶତ ଝରଣା, ଶତ ଜିଭ୍, ଅବିନାଶୀ। ଗାୟତ୍ରୀ ଗାୟକ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପାସକ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା, ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ର। ଦେହଧାରୀ, ମହାକାୟ, ସାଗର, ଜଳର ନିଧି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ବସନ୍ତି, ଗୋଉଁ ଭଳି ଗୋଉଁଠି ଗାଈ ରହେ। ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରରୁ ମୁଁ ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ଜଳପତି, ଆଦିତ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି। କାର୍ଯ୍ୟ, କରଣୀ, ଫଳ—ସବୁରେ ଆପଣ କର୍ତ୍ତା ଓ କାରଣ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱ, ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଅବିନାଶ। ଭବ, ଶର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ଵରଦାତା, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅନ୍ଧକାସୁର ବିନାଶକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ତିନି ଜଟା, ତିନି ମୁଣ୍ଡ, ଉତ୍ତମ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ତ୍ରିପୁର ବିନାଶକୁ ନମସ୍କାର। ଘୋର ରୂପୀ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା, ଜଗତର ଭୟଙ୍କରତା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ଶଂଖ କାନ, ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅର୍ଧ ଦଣ୍ଡ ଚୂଳୀ, ଶୁଷ୍କ, ବିକୃତ, ରକ୍ତ ରଙ୍ଗ, ଧୂସର, ନୀଳକଣ୍ଠ। ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ବିକୃତ, ଶୁଭ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟଧ୍ୱଜଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସେନା ବିନାଶକ, ବୃଷଭ କନ୍ଧଧାରୀ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚୂଡ଼ା, ସୁବର୍ଣ୍ଣନାଥ, ଶତ୍ରୁ ଘାତକ, ଭୟଙ୍କର, ପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା। ସ୍ତୁତିତ, ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ, ସ୍ତୁତି ହେଉଥିବା, ସମସ୍ତ, ସମସ୍ତ ଭକ୍ଷକ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ। ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି, ମନ୍ତ୍ର, ଶ୍ୱେତଧ୍ୱଜଧାରୀ, ଅନବନ୍ଧ, ବନ୍ଧିତ, ଘୋର ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶୟାନ, ଶୟିତ, ଉଠୁଥିବା, ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଦୌଡ଼ୁଥିବା, କୁଞ୍ଚିତ, ବାଙ୍କା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନୃତ୍ୟ କୁଶଳ, ମୁଖ ବାଦ୍ୟ କର୍ତ୍ତା, ବିଘ୍ନ ହରଣ, ଲୋଭୀ, ଗୀତ ବାଦ୍ୟ କର୍ତ୍ତା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳ ନାଶକ, ଘୋର, ସଦା ନମସ୍କାର, ଦଶଭୁଜା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଖପରଧାରୀ, ଧୂଳି ପ୍ରେମୀ, ଭୟଙ୍କର, ଭୟାନକ, ଘୋର ବ୍ରତୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।