ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏହା ହେଲା ଦେବୀଙ୍କ ରୋଷର ପରିଣାମ, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଶେଖଳା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମହାଶକ୍ତି ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଭୟଙ୍କର ମହେଶ୍ୱରୀ, ତାଙ୍କ ଗଣସହିତ ନିଜ କୃତ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ ହେଲେ ଏବଂ ରୋଷରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ରୋଷ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଯିଏ ଭୂତଗଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବିରଭଦ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଯିଏ ଦେବୀଙ୍କ ରୋଷକୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ବିରଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ଦେହର ରୋମକୁପରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଗଣପତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଆସିପଡ଼ିଲେ। ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରଗଣମାନେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲେ, ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା। ପବନ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବହୁଥିଲା, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା, ଅଗ୍ନି ଜଳିଲା ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଲା ନାହିଁ। ଗ୍ରହ, ତାରା, ନକ୍ଷତ୍ର, ଋଷିମାନେ, ଦେବତା, ଦାନବ—କେହି ଆଲୋକ ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଯିବା ସମୟରେ, ଗଣପତିମାନେ ସମସ୍ତ କିଛି ଜଳାଇଦେଲେ, କେହି କେହି ଭୟଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ଉପ୍ଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। କେହି ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, କେହି ଅଜଣା ଶବ୍ଦ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବାୟୁ ଓ ମନର ତ୍ୱରିତତାରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। ଯଜ୍ଞପାତ୍ର ଓ ବେଦୀ ସବୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶର ତାରା ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ପର୍ବତପରି ଦେବମାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟର ଢେର ଦେଖାଗଲା, ଦୁଧ ଓ ଘୃତର ନଦୀ, ମିଠା ଭାତ, ଦହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମୃତିକା ଦେଖାଗଲା। ମଧୁ ମିଶିତ ଜଳ ନଦୀ, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ୍ ଚିନିର ବାଲୁକା, ରସର ଜଳପଥ ଏବଂ ଷଡ୍ରସର ଭୋଜ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ମାଂସ ଓ ଦେବମାନ୍ୟ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ, ଯାହା କି ଚାଟିବା କିମ୍ବା ଚୁଷିବା ଯୋଗ୍ୟ, ସବୁ ଥିଲା। ସେମାନେ ଅନେକ ମୁହଁରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ, ଚିନ୍ହିଲେ ଓ ଚାଲିଗଲେ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ପରି ତ୍ରାସ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପର୍ବତପରି ଭୋଗ କରୁଥିବା, ଚାରିପାଖରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା, ସେମାନେ ଅନେକ ରୂପରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲେ ଓ ଦେବୀମାନେକୁ ଏପଟେ ସେପଟେ ଛିଁଡ଼ି ଫିଙ୍ଗିଦେଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଗଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ବିରଭଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ। ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କଲେ। କେହି ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ ଓ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହାଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ସହିତ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ତୁମେ କିଏ?” ତେବେ ବିରଭଦ୍ର କହିଲେ, “ମୁଁ ଦେବତା ନୁହେଁ, ଦାନବ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ କିମ୍ବା ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ଜିଜ୍ଞାସାରେ ଆସିନାହିଁ। ମୁଁ ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛି, ମୋର ନାମ ବିରଭଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏଉଁ ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ରାଜା ମହାରାଜ, ଉମାଙ୍କ ପତି ମହାଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନିଅ, କାରଣ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରିତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।” ଏହିଭଳି ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ଉପ୍ଡ଼ି ଏପଟେ ସେପଟେ ପଡ଼ିଗଲା, ମାଂସ ଲୋଭୀ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଏଉଁ ଉଡ଼ିଉଡ଼ି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳୀକୁ ଆସୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପଖାର ବାତାସରେ ଯଜ୍ଞ ହଲାଚଲି, ଶିବଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଉପଦ୍ରବ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ ହରିଣର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା। ବିରଭଦ୍ର ଏହାକୁ ଦେଖି ଧନୁଷ ବାଣ ଧରିଲେ। ତାଙ୍କ ଅସିମ କ୍ରୋଧରୁ ତାଙ୍କ ଲଳାଟରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପସିନା ବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା। ସେଇ ପସିନା ବିନ୍ଦୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିବା ସହିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ଏକ ମହାପୁରୁଷ ଜନ୍ମିଲେ—ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ, ରକ୍ତ ଆଖି, ହଳଦିଆ ଦାଢ଼ି, ଭୟଙ୍କର ରୂପ, ବିକାଶିତ କେଶ, ଦେହ ଘନ ଲୋମରେ ଆବୃତ, ରକ୍ତ ରଙ୍ଗ ଅନ୍ତଃକରଣ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ କାନ। ଏହି ଭୟଙ୍କର କଳା ଦେହୀ, ଲାଲ୍ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଏହି ବଳବାନ୍ ପୁରୁଷ ଯଜ୍ଞକୁ ଶୁଷ୍କ ଘାସରେ ଅଗ୍ନି ଲାଗିଥିବା ପରି ଜଳାଇଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ, କାରଣ ସେ ବଳବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ତାହାରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ରାସିତ ହେଲେ। ତେବେ ମୁଁ, ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କହିଲି, “ହେ ଭଗବନ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ ପାଇବେ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ଓ ହଜାର ହଜାର ଋଷିମାନେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନିବୃତ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।” “ହେ ମହାଦେବ, ତୁମ ରୋଷରୁ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ତୁମେ ଦେବମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ। ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ପସିନାରୁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି। ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ 'ଜ୍ୱର' ଭାବେ ଜଣାଯିବ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଚଳିବେ। ଏହା ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ କେହି ଧାରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ; ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଅନେକ ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।” ଏଭଳି କହିଲି ଏବଂ ଏହାର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଗଲା। ତେବେ ଭଗବତୀ ଦେବଦେବ ଶିବ, ପିନାକଧାରୀ, ମୋତେ କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ।” ଏବଂ ସେ ନିଜେ, ପିନାକଧାରୀ ହୋଇ, ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।