ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଋଷି ପুনି ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ କାହିଁକି ସୃଷ୍ଟିର ନାଥ, ଯିଏ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁନାହାଁ? ମୋର ଏକାଦଶ ଅବତାର ରୁଦ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ଜଟା ରଖି, ଏକାଦଶ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ା ଆମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହାପ୍ରଭୁକୁ ଜାଣିନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଶଙ୍କର ଉପରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ। ତେଣୁ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଏହି ମହାୟଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବା ନାହିଁ। ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି, ଏଭଳି ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ପାଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଂଶ ଦେଇଛି, କିନ୍ତୁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଇନାହିଁ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ଦେବତାମାନେ ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଶର୍ବ, ସୃଷ୍ଟିର ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି? ଏହି ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ମୋର ମନରେ ଉପଜିଛି, ତୁମେ ଏହି ସତ୍ୟ କଥା କହ।" ଶର୍ବ କହିଲେ, “ଡକ୍ଷ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରମୁଖ ନାଥ, ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।" "ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ କାହିଁକି ଅନୁସରଣ କରୁନାହାଁ? କିଏ ନିଷେଧ କଲା ଯେ, ତୁମେ ଯାଇପାରିବେ ନାହିଁ?" "ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମ କେବଳ ଦେବତାମାନେ କରିଛନ୍ତି। ମୋର ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ କେବଳ ମୋତେ ଅଂଶ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।" "ଓ ଶୋଭାମୟୀ, ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଦେଇନାହିଁ।" "ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତୁମେ ଅଜୟ, ଅପରାଜୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରୀମୟ।" "ଅଂଶ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହାର ଦୁଃଖ ବହୁତ ବଡ଼, ଏହି କମ୍ପନ ଅତ୍ୟନ୍ତ।" "ମୁଁ କେଉଁ ଦାନ, ଉପବାସ, କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯେ ଆଜି ମୋର ପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶ ପାଇପାରିବେ?" "ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଓ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟା, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଆଜି, ତୁମର ମୋହ ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ନଶ୍ଟ ହେଉଛି।" "ମୋତେ ଯଜ୍ଞର ନାଥ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ମୋ ପାଇଁ ରଥାନ୍ତର ସାମ ଗାନ କରନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି; ମୋ ପୂଜାରୀମାନେ ମୋର ଅଂଶ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି।" "ତୁମେ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ମାନବ ଭଳି ଅଭିମାନ କରୁଛ; ତୁମେ ଅଭିମାନରୁ ନିଜେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଓ ଦେବୀ, ମୁଁ ନିଜେ ପ୍ରଶଂସା କରେ ନାହିଁ, ଯେପରି ତୁମେ କରୁଛ; ଓ ଶୋଭାମୟୀ, ଅଂଶ ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବି।" ଏପରି କଥା କହି, ନିଜ ଜୀବନରୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ଉମାଙ୍କୁ, ଭଗବାନ ନିଜ ମୁଖରୁ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ତ୍ରାସଦାୟକ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଉ, ତୁମେ ମହେଶ୍ୱର; ମୋର ଅନୁମତିରେ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞକୁ ଶୀଘ୍ର ଧ୍ୱଂସ କର।" ତାପରେ, ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ ହେବା ଜାଣି, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାଣୀ ସେଉଁଠି ରାୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଖେଳ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଭଦ୍ରକାଳୀ, ମହା ମହେଶ୍ୱରୀ, ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ସହିତ, ନିଜ କ୍ରୋଧର ସାଥିରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସାକ୍ଷୀ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ, କ୍ରୋଧ, ଯିଏ ଭୂତମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ନିଜ ନିବାସ କଲେ, ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେ ହେଉଛି ବିରଭଦ୍ର, ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ନିମ୍ନ କରିବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ବିରଭଦ୍ର ନିଜ ଶରୀରର ରୋମକୁଣ୍ଡୁରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରୁ ଜନ୍ମିତ ଭୟଙ୍କର ଗଣପତିମାନେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଗଣକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ଶତ, ହଜାର ଗଣରେ ଶୀଘ୍ର ତାଠାରେ ଆସିଗଲେ। ତାପରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ର ଗଣ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯେପରି ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରୁଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରୁ ଦେବଲୋକର ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାପନ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା, ପୃଥିବୀ କମ୍ପି ଉଠିଲା। ବାୟୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବହିଲା, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲା, ଅଗ୍ନି ଜଳିଲା ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚମକିଲା ନାହିଁ। ଗ୍ରହମାନେ ଚମକିଲେ ନାହିଁ, ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟ ଚମକିଲେ ନାହିଁ; ଋଷିମାନେ ଦୀପ୍ତି ଦେଲେ ନାହିଁ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତି ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଅନ୍ଧକାର ହେଲା, ଗଣପତିମାନେ ସମସ୍ତ କିଛି ଜଳାଇ ଦେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭକୁ ଭାଙ୍ଗି ଉପଡ଼ି ଦେଲେ। କିଏ ଗର୍ଜନ କଲେ, କିଏ ଅଜଣା ଶବ୍ଦ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବାୟୁ ଓ ମନ ଗତିରେ ଦ୍ରୁତ ଚଳିଲେ। ଯଜ୍ଞର ଭାଣ୍ଡ ଓ ବେଦୀ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା, ଆକାଶର ତାରା ଭଳି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେବତାମାନେ ଖାଇବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟର ରାଶି ଦେଖିଲେ; ଦୁଧ ଓ ଘୀର ନଦୀ, ମିଠା ଚାଉଳ ଓ ଦହିର ନଦୀ ଦେଖିଲେ। ମଧୁର ଜଳର ଦିବ୍ୟ ଧାରା, ଚିନିର ରେତ, ଅନ୍ୟ ମୋଲାସିସର ମନୋହର ଧାରା, ଷଡ୍ ରସର ଭରି ରହିଥିଲା। ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦେବତାମୟ ଖାଦ୍ୟ—ଯାହା କି ଚାଟିବା କିମ୍ବା ଚୁସିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଗଣମାନେ ଅନେକ ମୁହଁରେ ଖାଇଲେ, ଲୁଟିଲେ, ବିକ୍ଷିପ୍ତ କଲେ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ଭଳି ଥିଲା। ପାହାଡ଼ ଭଳି ଖାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ଅନେକ ରୂପରେ ଖେଳ କରି, ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି ଗଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିରଭଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ପ୍ରବଳ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ।