ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ବିଧିରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପାଇଁ ଡକ୍ଷ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥରେ ବସି ଡକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତା ରହିଥିଲା। ଏଠି ଡକ୍ଷ, ଋଷିମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ଭୂମି, ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଏଇ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଡକ୍ଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ—ଅଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ। ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଉଷ୍ମପ, ଧୂମପ, ଅଜ୍ୟପ, ସୋମପ ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଭୋକ୍ତାମାନେ ଆସିଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ମାରୁତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦେବଗଣ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଗର୍ଭ, ଅଣ୍ଡ, ସ୍ୱେଦ, ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ ଜନ୍ମ ଜନ୍ତୁମାନେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକାରୀ, ଦେବତା, ନାରୀ, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଗ୍ନିପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଏମିତି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦଧିଚି ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ—ଯେଉଁ ଲୋକ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହାପାପରେ ଲିପ୍ତ। ଏପରି କହି ସେ ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ପୁନି ପଚାରିଲେ—ତୁମେ କାହିଁକି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାଁ? ମୋର ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି—ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ଜଟାଧାରୀ, ସେମାନେ ଏକାଦଶ ସ୍ଥାନରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଆମେ ଶିବାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହାପ୍ରଭୁକୁ ଜାଣୁନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିନାହିଁ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଶଙ୍କର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଡକ୍ଷଙ୍କ ମହାୟଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ। ବିଭିନ୍ନ ଭାଗ ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ପାଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ଏହା ଜାଣି ଦେବତାମାନେ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେ ଶର୍ବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି? ସତ୍ୟ କହ, ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମିଛି। ତାହାପରେ ଶିବ କହିଲେ—ଡକ୍ଷ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ମହାପତି, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଉମା ପଚାରିଲେ—ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଉନାହଁ? କିଏ ତୁମକୁ ବାଧା ଦେଇଛି? ଏହା ସମସ୍ତେ ଦେବତାମାନେ କରୁଛନ୍ତି, ମୋର କୌଣସି ଯଜ୍ଞରେ ମୋ ପାଇଁ କେବେ ଭାଗ ମିଳିନାହିଁ। ଆଗରୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଯଜ୍ଞର ଅନୁଚିତ ଭାଗ ଦେଉନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଠାରୁ ଶକ୍ତି, ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଜୟ, ଅପରାଜିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଅବହେଳା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ। କିଏଁ ଦାନ, ତପ, ନିୟମ କରିଲେ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ମୋର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭାଗ ମିଳିପାରିବ? ଶିବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ମୁଁ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣେ, ଅନ୍ୟ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମର ମୋହରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତିନି ଲୋକ ନଶ୍ୱର ହେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମୋତେ ଯଜ୍ଞପତି ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି, ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଭାଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ, ଏହି ଗର୍ବରୁ ତୁମେ ଏପରି କହୁଛ। ମୁଁ ତୁମ ପରି ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଶଂସା କରେ ନାହିଁ; ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଏପରି କହି ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଠାରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଉମାଙ୍କୁ ଏକ ଅଗ୍ନିମୟ କ୍ରୋଧରୁ ଜନ୍ମିତ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ତୁମେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଅ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମହେଶ୍ୱର, ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କର। ଏହିପରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଭଗବତୀଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସିଂହୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଭଦ୍ରକାଳୀ, ମହାଭୟଙ୍କର ମହେଶ୍ୱରୀ, ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ ଏହି କ୍ରୋଧର ସାକ୍ଷୀ ହେଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ 'କ୍ରୋଧ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯିଏ ଭୂତଗଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ, ତାଙ୍କୁ ବୀରଭଦ୍ର ଭାବେ ଜଣାଯାଏ, ଯିଏ ଦେବୀଙ୍କ ରୋଷ ଶମନ କରନ୍ତି। ଏହି ବୀରଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ଦେହର ରୋମକୁପରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରୁ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଗଣପତିମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ତାହାଁକୁ ତ୍ୱରିତ ଅବତରିଲେ। ଏହି ରୁଦ୍ରଗଣମାନେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଭୟଭିତ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା। ବାୟୁ ତୀବ୍ର ହେଲା, ବରୁଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ଅଗ୍ନି ଜଳିଲା ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଲା ନାହିଁ। ଗ୍ରହ, ତାରା, ନକ୍ଷତ୍ର ଚମକୁନାହିଁ, ଋଷି, ଦେବତା, ଦାନବମାନେ ଆଲୋକ ଦେଲେନାହିଁ। ଏହିପରି ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଗଲା, ତାହାପରେ ଗଣପତିମାନେ ସବୁ କିଛି ଦହିଦେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଭାଙ୍ଗି ଉଖଣିଦେଲେ।