ସମସ୍ତେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ—ସେ ଅଦ୍ଭୁତ, ବିବିଧ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ, ସବୁଠୁ ବଡ, ଅପରିମାପ୍ୟ, କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ। ସେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ, ପୁରୁଷଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରୀଙ୍କୁ, ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରଧାନ ଗୁଣଙ୍କର ସଂଯୋଗକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହେଉ। ସେ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅନେକ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, କର୍ତୃତ୍ୱ ଓ ଅକର୍ତୃତ୍ୱର କର୍ତ୍ତା, ଫଳର ସଂଯୋଗ ଦାତା। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର କାଳ ଜ୍ଞାନୀ, ନିୟନ୍ତା, ବିବିଧତାର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଗୁଣମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦାତା। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଶିବ, ଆପଣଙ୍କ ମୃଦୁ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଦୟାଳୁ ହେଉ, ଆମେ ଦେଖିପାରିବା। ଏପରି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତାହା ପରେ, ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହେ ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ସହଜରେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ମୃଦୁ; ଏବେ ଆପଣମାନେ ଯେଉଁ ଭଲ ଦାନ ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଦେଇଦେବି।" ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ହେ ଭଗବନ୍, ଏହି ଦାନ ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ରହୁ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆବଶ୍ୟକ ପଡିବ, ତେବେ ଆପଣ ଆମକୁ ଆମର ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଦେବେ।" ଶିବ "ଏଭଳି ହେଉ" ବୋଲି ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ, ଶିବ ପ୍ରମଥ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ହରି-ଉତ୍ସବ ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ନାଗରେ ଗାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପୂର୍ବ ଭୂତପତିଙ୍କ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଦେହ ଛାଡି ଶେଷରେ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ଅମର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି। ଏହିପରେ, ଶିବ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ, ଦୁର୍ମାର୍ଗୀ, ମନ୍ଦଚିତ୍ତ ମନ୍ମଥ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲା, ଶିବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା। ସେ ଚିତ୍ତଦୁଷ୍ଟ, ନିଚ ଉତ୍ପତ୍ତିର, ମନ୍ମଥ ରତି ସହିତ ଚକ୍ର ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଯିଏ ଋଷିମାନଙ୍କ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହି ଦେଖି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ତିନି ଆଖିର ଦ୍ୱାରା ଘୃଣାଭରା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ମନ୍ମଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହାରୁ ତାଙ୍କ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଗ୍ନି ପ୍ରକଟିତ ହେଲା, ହଜାର ଅଗ୍ନିମାଳା ଧାରଣ କରି, ଏକକ୍ଷଣରେ ରତିଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଦହିଗଲେ। ଦୁଃଖରେ ଜଳୁଥିବା, ବେଦନାରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ମନ୍ମଥ ଅନ୍ୟାୟ ରବିରେ ଚିତ୍କାର କରି ପୃଥିବୀରେ ପଡିଗଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଅଚେତନ ହେଲେ। ମନ୍ମଥଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ରତି ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରି, ଦେବୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ତାଙ୍କ ଦୟା ଜାଣି, ଦେବୀ ଓ ଦେବତା ଦୟାଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ ଓ କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଦହିଗଲେ, ଏଠାରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେବେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଦେହ ବିନା ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିପାରିବେ। ଯେତେବେଳେ ଭଗବତୀ ବିଷ୍ଣୁ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।" ଏହି ଦାନ ପାଇ ରତି ମୁହଁ ଉଜ୍ୱଳ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ। କାମଦେବଙ୍କୁ ଦହିଦେଇ, ଶିବ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ହିମାଲୟ ପର୍ବତରେ ଆନନ୍ଦ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଗୁହା, ପଦ୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ସରୋବର, ଝରଣା, ହଳଦିଆ ଫୁଲର ଜଙ୍ଗଲ, ଓ ନଦୀତଟରେ ଅନେକ କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଦେବତାମାନେ ସାଙ୍ଗରେ ଉମାଙ୍କ ସହ ମନୋରମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିହାର କରିଲେ। ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ବଜାଉଥିଲେ, ଅନେକେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଦେବମଣ୍ଡଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଦାନବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ଅନେକ ରୂପରେ ଏଠାରେ ଥିଲେ, ଶିବ ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଦେବୀ ଉମା ତାଙ୍କ ମାଆ ମେନାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ସତୀଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମେନା ତାଙ୍କ ନିର୍ମଳ କନ୍ୟାକୁ ମହାମାନ୍ୟ ଆସନରେ ବସାଇ କହିଲେ, "ବହୁଦିନ ପରେ ତୁମେ ଆସିଛ; ତୁମେ ତ କଳ୍ୟାଣମୟ ଦୃଷ୍ଟିର, ଏଉଁ ଖେଳରେ ପତି ସହ ଏତେ ଆନନ୍ଦ କରିଛ, ତୁମର ମନ ଅମୋଦରେ ଅଭାବ ଅଛି କି?" "ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖୀ ଓ ଆଶ୍ରୟହୀନ, ସେମାନେ ଏଭଳି ଖେଳ କରନ୍ତି ଯେପରି ତୁମ ପତି କରନ୍ତି," ବୋଲି ମେନା କହିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ନାହିଁ; ତିନି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ମାଆଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲେ।