ଯେତେବେଳେ ଦିବ୍ୟ ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଉମା ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବାହ ଏପରି ଦିବ୍ୟ ତଥା ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ୱୟଂବର ଓ ଦେବତାଙ୍କ ବିବାହର କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି—ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣ। ଭବ, ଅପାର ତେଜର ଅଧିପତିଙ୍କ ବିବାହ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ଶିର ନମାଇଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—"ପାହାଡ଼ର ଚିହ୍ନ ଯାହାଙ୍କ, ସେହି ପାହାଡ଼ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବାୟୁ ସମ ତୀବ୍ର, ବିକଳ ଓ ଅଜୟ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଶୁଭ ଧନ ଦାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନୀଳ ଚୂଡ଼ାଧାରୀ, ଅମ୍ବିକାପତି, ବାୟୁ ସ୍ୱରୂପ, ଶତ ରୂପ ଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭୈରବ ସ୍ୱରୂପୀ, ବିକଳ ଦୃଷ୍ଟି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ପାଦ ଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦେବତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ, ବେଦମୟ ଅଙ୍ଗ, ଇନ୍ଦ୍ର ନିଗ୍ରହକାରୀ, ବେଦ ଉତ୍ପାଦକ ହସ୍ତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଚରାଚର ନାଥ, ଶାନ୍ତିଦାତା, ଜଳ ଚିହ୍ନ, ବିପ୍ରଳୟକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କପାଳ ମାଳାଧାରୀ, କପାଳ ସୂତ୍ର ଧାରୀ, କପାଳଧାରୀ, ଦଣ୍ଡ ଓ ମୁସଳ ଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତ୍ରିଲୋକେଶ୍ୱର, ଭୂତ ଲୀଳାଶୀଳୀ, ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗଧାରୀ, ପ୍ରମଥ ଦୁଃଖ ନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯଜ୍ଞଶିର ନାଶକ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ କେଶ ହରଣକାରୀ, ଭଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ହରଣକାରୀ, ପୂଷଣଙ୍କ ଦନ୍ତ ନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଧନୁ, ଶୂଳ, ଖଡ଼ଗ, ମୁସଳଧାରୀ, କାଳକାଳ, ତୃତୀୟନେତ୍ରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୃତ୍ୟୁନାଶକ, ପାହାଡ଼ବାସୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବୀଜ, କୁଣ୍ଡଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦାନବ ନିୟମ ନାଶକ, ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟନୟନ, ମାଥା ମଧ୍ୟରେ ନୟନ ଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ମଶାନ ରସିକ, ଶ୍ମଶାନରେ ଦାନଦାତା, ଦେବେଶ୍ୱର, ପୁନଃପୁନି ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଗୃହସ୍ଥ ତ୍ୟାଗୀ, ଜଟାଧାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଅର୍ଧମୁଣ୍ଡିତ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଣ୍ଡିତ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ତାପିତ, ଯୋଗସିଦ୍ଧିଦାତା, ଶାନ୍ତ, ସଂୟମୀ, ସୃଷ୍ଟି-ଲୟକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦୟାଦାତା, ପୋଷକ, ପୁନଃପୁନି ନମସ୍କାର, ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପିତା, ସାଂଖ୍ୟ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ଶର୍ବ, ଉଗ୍ର, ଶିବ, ଵରଦାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭୟାନକ, ସେନାନୀ, ପ୍ରଜାନାଥ, ଶୁଦ୍ଧ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ସଦ୍ୟୋଜାତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମହାଦେବ, ଅଦ୍ଭୁତ, ବିଭିନ୍ନ, ପ୍ରଧାନ, ଅପାର, କାର୍ଯ୍ୟ-କାରଣ ଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପୁରୁଷ, ପୁରୁଷ ଇଚ୍ଛାପୂରକ, ପୁରୁଷ-ଗୁଣ ସଂଯୋଜନକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପ୍ରକୃତି-ପୁରୁଷ ଉତ୍ପାଦକ, କୃତ-ଅକୃତ କର୍ତ୍ତା, ଫଳସଂଯୋଗଦାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତଙ୍କାର କାଳଜ୍ଞାନୀ, ନିୟମକ, ବିଭିନ୍ନତାକାରୀ, ଗୁଣକାର୍ଯ୍ୟଦାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦେବତାନାଥ ନାୟକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶିବ, ସୁମୁଖ, ଆମେ ଦୟାଳୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ଜଗତ୍ନାଥ, ଉମାପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତାଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭଗବାନ୍ ଅମରଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଦେବଗଣ, ମୁଁ ସହଜରେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ସହଜସ୍ଵଭାବୀ। ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ଚାଉଛ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଦେଇବି, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଉ।" ଏହା ସୁନି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶିର ନମାଇ ତିନିନୟନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଭଗବନ୍, ଏହି ବର ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ରହୁ। ଯେତେବେଳେ ଆମକୁ ଆବଶ୍ୟକ ହେବ, ଆପଣ ଆମ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେଇବେ।" ଏହିପରି କହି, "ତଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ହରା ପ୍ରମଥ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଯିଏ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ହରି-ଉତ୍ସବ ଗାଏ, ସେ ଅପୂର୍ବ ଗଣନାୟକ ସମାନ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ ପରେ ଶୁଭ ଗତି ପାଏ। ଏହି ସ୍ତୁତି ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢ଼ିବା ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଭଗବାନ୍ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ କୁଟିଳ କାମଦେବ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବା ଉଦ୍ୟମ କଲେ। ସେହି ଦୁଷ୍ଟ, ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ମନରେ ଅପବିତ୍ର, ନିଜ ବଂଶରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିମ୍ନ, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଯେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଏକ ଆବରଣ ଭଳି ଥିଲା। ସେ ମୁନିମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ବ୍ରତ-ନିୟମରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ, ଚକ୍ର ନାମରେ ରତି ସହିତ ଦେଖାଦେଇଲା। ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଏହି ଆକ୍ରମଣକାରୀକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତୃତୀୟ ନୟନର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉପେକ୍ଷା ସହ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଆଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ହଜାର ଅଗ୍ନିମାଳା ଧାରଣ କରି, ରତିଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କାମଦେବ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦାହ କଲା। ଦାହିତ, ବିଷଣ୍ଣ, ବେଦନାକ୍ରାନ୍ତ କାମଦେବ ବିକୃତ ସ୍ୱରରେ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଭୂମିରେ ଢଳି ପଡ଼ିଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଶରୀର ଦାହିତ ଏହି ଲୋକବିଧ୍ୱଂସୀ କାମଦେବ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ରତି ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ବିଷାଦରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ଦେବୀ ଓ ଦେବଙ୍କ ଚରଣରେ ଦୟା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।