ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ଅତି ଚମତ୍କାରି ଆକୃତିକୁ ଦେଖି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ମିତ ହୋଇଗଲେ। ସେହି ଆକୃତି ଏତେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଲୋକ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ଦେବତାର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି ପାରୁନଥିଲେ। ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ଆକୃତି, ଯାହାକୁ ଅନେକ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ପରିଚର୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭୃଗୁ, ଅତ୍ରି, ପୁଲହ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଗାନ କରୁଥିଲେ; ଏହା ଅତିପ୍ରଚଣ୍ଡ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆକୃତି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆକୃତିକୁ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; ସେହି ଦେବତା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦେବତା। ତାଙ୍କ ଆକୃତି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଏସେନ୍ସ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବୈଶ୍ୱାନର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେ ଅତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅବିସ୍ମୟ। ସେହି ଆକୃତି ବେଦ, ଯଜ୍ଞ, ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପରେ; ସେହି ଆତ୍ମା ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଆକୃତି ଜଣାଯିବା ଅସମ୍ଭବ, ଦେଖିବା ଅସମ୍ଭବ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିବା, ଅନଶ୍ୱର, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ। ସେ ତିନି ଲୋକର କାରଣ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା, ଦିତିର ନସ୍ତାନ୍ତ କରିବା, ରୋଗ ହରିବା ଦେବତା। ସମସ୍ତ ଦାନ, ଆନନ୍ଦ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ ଦେବାରେ ସେ ପ୍ରଧାନ। ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ଭଗବାନ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଶୁଭ କଥା କହିଲେ: "କଣ ଦାନ ଦେବି? ଚାହିଁବାକୁ କହ।" ଦେବତାମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଆକୃତି ସହିବାକୁ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ଏହା ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ସହିବାଯୋଗ୍ୟ ହେଉ।" ଭଗବାନ କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ ତିନି ତାପ, ବର୍ଷା ଓ ଶୀତ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାପରେ ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଅନୁସରୀ, ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ, ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାରେ ଲଗିଲେ। ଯେଉଁ କିଏ ଚିହ୍ନ ବିହୀନ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେ ଅର୍କ ଦେବତାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇଯାଏ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ବେଦ, ବହୁ ଦାନ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାନୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ନମସ୍କାର କରିବାର ଏକ ଶୋଡଶାଂଶ ଭାଗକୁ ମଧ୍ୟ ସମତୁଳ୍ୟ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶୁଭ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ର; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି। ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ଏହି ଆଠଶୋ ନାମ, ଯାହା ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଆଗଲା, "ଏଏଁ, ଏଠି ମୁଁ ଭାସ୍କରଙ୍କର ଏକଶଏ ଆଠ ନାମ କହିବି, ଯାହା ଗୁପ୍ତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।" ଏହି ନାମଗୁଡିକ: ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆର୍ୟମାନ, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପୁଷା, ଅର୍କ, ସବିତା, ରବି, ଗଭସ୍ତିମାନ, ଅଜ, କାଳ, ମୃତ୍ୟୁ, ଧାତା, ପ୍ରଭାକର; ଭୂମି, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି, ସୋମ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ବୁଧ, ଅଙ୍ଗାରକ; ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ବାନ, ଚମତ୍କାରି, ପବିତ୍ର, ସୌରି, ଶନି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ସ୍କନ୍ଦ, ବୈଶ୍ରବଣ, ଯମ; ବିଜୁଳି, ଅନ୍ନ ଜ୍ୱାଳା, ଇନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱାଳିତ ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିର ନାୟକ, ଧର୍ମର ଧ୍ୱଜ, ବେଦର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବେଦର ଅଙ୍ଗ, ବେଦର ଯାନ; କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର, କଳି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, କାଳ, କଷ୍ଠା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ରାତି, ପାହର, ମୂହୂର୍ତ୍ତ; ବର୍ଷ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛ, କାଳ ଚକ୍ର, ଅଗ୍ନି, ନିତ୍ୟ ପୁରୁଷ, ଯୋଗୀ, ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ପୁରାତନ; କାଳର ନିରୀକ୍ଷକ, ପ୍ରାଣୀର ନିରୀକ୍ଷକ, ବିଶ୍ୱ ନିର୍ମାତା, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବା, ବରୁଣ, ସମୁଦ୍ର, ଅଂଶ, ବର୍ଷା ମେଘ, ପ୍ରାଣଦାତା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ; ପ୍ରାଣୀର ଆଧାର, ପ୍ରାଣୀର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନାଶକ, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଲୋଭ ରହିତ; ଅନନ୍ତ, କପିଳ, ଭାନୁ, ଇଚ୍ଛା ଦେବା, ସମସ୍ତ ଦିଶାରେ ମୁଖ, ବିଜୟୀ, ବିଶାଳ, ଦାନଦାତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ସେବିତ; ମନ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରାଣୀର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଶୀଘ୍ରଗାମୀ, ଶ୍ୱାସର ଅଧିକାରୀ, ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ଧୂମକେତୁ, ଆଦିଦେବ, ଅଦିତିର ପୁତ୍ର; ଦ୍ୱାଦଶ ଆକୃତି, ରବି, ଦକ୍ଷ, ପିତା, ମାତା, ପ୍ରପିତାମହ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର, ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାର, ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗ; ଶରୀର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦିଶାରେ ମୁଖ, ଚଳନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ଆତ୍ମା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମା, ମୈତ୍ରେୟ, କୃପାମୟ। ଏହି ଆଠଶୋ ଦୀପ୍ତିମାନ ନାମ ମୁଁ କହିଲି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ନାମ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ପିତୃ, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର, ରାତିରେ ଚଳନ୍ତା, ସିଦ୍ଧମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଗ୍ନିର ସମାନ। ଯେଉଁ କିଏ ସଂଯମିତ ମନରେ ପ୍ରଭାତ କାଳରେ ଏହି ନାମ ଜପ କରେ, ସେ ପୁତ୍ର, ଜନାନୀ, ଧନ, ରତ୍ନ ପାଇଥାଏ; ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ଆସିଥାଏ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ମୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ଯେଉଁ କିଏ ପବିତ୍ର ମନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଏହି ଷ୍ଟୁତି କରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନି ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଚିତ୍ତର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଉମାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ରୁଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରୋଭୂଷିତ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାରୁ ସେମାନେ ଦୂର କରାଗଲେ।