ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକଠି ହେଇଥିବା ସମୟରେ, ଭୟଙ୍କର ହଳଚଳ ଚାଲିଥିଲା। ଏହି ମହା ଭିଡରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଦୀପ୍ତିକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ କମାଇ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିପୁଣତାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କର ଭିତ୍ତିଚିତ୍ର ଗୋଡ଼ ଯାଉଁଯାଉଁ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଚିତ୍ରକୁ ଆନୁମୋଦନା କରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତଳକୁ ନେଇଯିବା ହେଲା। ଦୀପ୍ତି ବିନାସ ହେଇଥିଲା ବୋଲି ଏହି ଆକୃତି କମି ଯାଇନଥିଲା, ବରଞ୍ଚ ଏହି ଆକୃତି ଆଗୁଆ ଆକୃତିଠାରୁ ଅଧିକ ଶୋଭାମୟ ଜ୍ୱଳମାନ ହୋଇ ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଲା। ଏପରି ଭାବରେ, ଶୀତ, ଜଳ, ଉଷ୍ମା ଏବଂ କାଳର କାରଣରୁ, ହର, କମଳା ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ଉପର ଲିଖା ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆୟୁର ଶେଷରେ ଦିବାଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏଭଳି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପରମ ରୂପ ବିଷୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ତଥାପି, ଏହି ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି ଆମେ ତୃପ୍ତି ନାହିଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂପର୍କିତ ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଆଉ ଏକଥା କହ। ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯାହାର ଦୀପ୍ତି ଅଗ୍ନିର ଦଳ ସମାନ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ କ’ଣ? ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଏକ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକି ଯାଇଥିଲା, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ବୁଦ୍ଧି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତାହାଠାରୁ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯାହା ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତକୁ ଚାଳି ଦେଲା—ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ଭୂତରୁ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡ ଜନ୍ମ ନେଲା। ସେଇ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ସାତ ଲୋକ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସାତ ସମୁଦ୍ର ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ସେଠି ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥିତ ହେଲୁ; ସମସ୍ତେ ଅନ୍ଧାରରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲୁ। ତେବେ, ଏକ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଜୀବ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରିଲେ; ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସେ ସମୟରେ ସବିତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲୁ। ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଣି, ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କଲୁ। "ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦି ଦେବତା, ତୁମର ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରଭୁ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହେ ଦେବ ଦେବତା, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ।" "ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ—ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଋଷି, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ସପ, ପକ୍ଷୀ ସମସ୍ତଙ୍କର।" "ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ମହାଦେବ, ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରଜାପତି; ତୁମେ ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ବିବସ୍ୱାନ, ଏବଂ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ।" "ତୁମେ କାଳ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିନାଶକ, ପାଳକ, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ; ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ବିଜୁଳି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ତୁମର।" "ତୁମେ ବିନାଶ ଓ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ନିତ୍ୟ; ପ୍ରଭୁଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଆସେ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ପରେ ଶିବା।" "ଶିବା ପରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର, ହେ ପରମ ପ୍ରଭୁ; ସମସ୍ତଠାରେ ହାତ, ପା, ଚକ୍ଷୁ, ମୁଣ୍ଡ, ମୁହଁ ରହିଛି।" "ସହସ୍ର କିରଣ, ସହସ୍ର ମୁହଁ, ସହସ୍ର ପା, ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ; ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି—ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମହା, ସତ୍ୟ, ତପ, ପିତୃଲୋକ।" "ତୁମର ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦିବ୍ୟ, ଉଜ୍ୱଳ ରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି।" "ତୁମର ଏହି ରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ଯାହା ସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ଭୃଗୁ, ଅତ୍ରି, ପୁଲହ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ପରମ, ଅପ୍ରକଟ।" "ତୁମର ଏହି ରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ଯାହାକୁ ବେଦଜ୍ଞ ଜଣେ ସଦା ଜାଣିବାକୁ ଚାହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା ଦେବତା।" "ତୁମର ଏହି ରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱ, ବୈଶ୍ୱାନର ଓ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ।" "ତୁମର ଏହି ରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ଯାହା ேଯଜ୍ଞ, ବେଦ, ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗ ଠାରୁ ଉପରେ, ପରମାତ୍ମା ଭାବରେ ପରିଚିତ।" "ତୁମର ଏହି ରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ଯାହା ଅଜ୍ଞେୟ, ଅଗ୍ରାହ୍ୟ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ, ଅବିନାଶୀ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ।" "ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣକୁ; ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତିଦାତାକୁ; ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ଦିତିର ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ; ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ରୋଗକୁ ଦୂର କରିବାକୁ।" "ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ସମସ୍ତ ଦାନର ଦାତାକୁ; ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ସମସ୍ତ ସୁଖର ଦାତାକୁ; ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ସମସ୍ତ ଧନର ଦାତାକୁ; ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଦାତାକୁ।" ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ଭଗବାନ ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶୁଭ ବାକ୍ୟରେ କହିଲେ, "କେଉଁ ଵର ଦେବି? କହ, ଦେଇଯିବି।" "ତୁମର ପରମ ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପକୁ କେହି ସହିପାରିନାହାନ୍ତି; ଏହି ରୂପକୁ ଜଗତର ଭଲରେ ସହିଯୋଗ୍ୟ କର, ହେ ପ୍ରଭୁ।" "ଏହିପରି ହେବ," ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ କହି, ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନା ପାଇଁ, ତିନି ଉଷ୍ମା, ବର୍ଷା ଓ ଶୀତର ଦାତା ହେଲେ। ତାପରେ ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଅନୁସରୀ, ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ, ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେ ଅର୍କ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ବେଦ, ବହୁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଭାନୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ନମସ୍କାରର ଏକ ଷୋଳ ଅଂଶ ସମାନ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ସମସ୍ତ ଶୁଭ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବପବିତ୍ର—ମାନବମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଶରଣ ନେନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।