ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ କହାଯାଉଛି, ଯିଏ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭଜନ କରେ, ସେ କେବେ ମନ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯିଏ ସଦା ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନର ଦୀପରେ ଆଲୋକିତ ହୁଏ। ତିଳ, ଶୁଦ୍ଧ ତେଲ କିମ୍ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତିଳ ଦୁହିନ୍, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ କିମ୍ବା ଦୀପରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରେ। ଯିଏ ସଦା ଦେଉଳ, ଚଉମୁହାନୀ ଓ ରାସ୍ତାରେ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ। ପ୍ରଥମ ଦୀପ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଔଷଧୀ ରସରେ କରାଯିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ମଜ୍ଜା, ଚର୍ବି କିମ୍ବା ହାଡ଼ ରସରେ କେବେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦୀପ ସଦା ଉପରକୁ ବଢ଼େ, କେବେ ତଳକୁ ନୁହେଁ; ଦୀପ ଦାନକାରୀ ଆଲୋକିତ ହୁଏ ଓ କେବେ ନିମ୍ନ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦୀପ ସଦା ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ଅଛି, ତାହାକୁ କେବେ ଚୋରି କିମ୍ବା ଧ୍ଵଂସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଦୀପ ଚୋର କାରାଗାର, ବିନାଶ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଦୀପ ଦାନକାରୀ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀପ ଭଳି ଚମକେ; ଯିଏ କୁମ୍କୁମ, ଅଗରୁ, ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଦୀପକୁ ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଧନ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯିଏ ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଓ ରକ୍ତ ପୁଷ୍ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ ଏହି ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧି ପାଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉପାସନା ଚାଲିଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଷ୍ଟୋତ୍ର ଅଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ପାଠ କଲେ, ଏହି ଆଦିତ୍ୟ ଉପାସନା ବଡ଼ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରେ। ଅର୍ଘ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉପଚାର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ; ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଏହା କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସୁନା, ଗାଈ, ବଳଦ, ଜମିନ, ଓ ଓଡ଼ଣା ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନକାରୀ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫଳ ପାଏ। ଅର୍ଘ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅଗ୍ନି, ପାଣି, ଆକାଶ, ଶୁଦ୍ଧ ଭୂମି, ପ୍ରତିମା କିମ୍ବା ପିଣ୍ଡରେ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ସାମ୍ନା ହୋଇ, ବାମ କିମ୍ବା ଡାହାଣିକୁ ନୁହେଁ, ଘୃତ କିମ୍ବା ଗୁଗୁଳୁ ସହିତ ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ଷଣରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱନ୍ନ ହୁଏ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ; ଚତୁରସ୍ର ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଦେବଦାରୁ କାଠର ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। କପୂର ଓ ଅଗରୁ ଧୂପ ଦେଇଲେ, ଉତ୍ତରାୟଣ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ଯେଉଁ ଦିଗରେ ହେଉନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ଅଠଷଠି ସଂଧିରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ମୁଚିଯାଏ; ଏହିପରି ସମୟରେ ଏବଂ ସଦା ଏହି ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭଜନ କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ଆଦର ପାଏ; ଚାଉଳ, ଦୁଧ, ପିଠା, ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ, ଘୃତ ଓ ପକା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବଳି ଦେଇଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଘୃତ ଦେଇ ତର୍ପଣ କଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଦୁଧ ଦେଇ ତର୍ପଣ କଲେ ମନ ଦୁଃଖରେ ଭୋଗି ନାହିଁ; ଦହି ଦେଇ ତର୍ପଣ କଲେ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଯିଏ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଜଳ ଆନେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଛତା, ପତାକା, ଚତ୍ର, ଧ୍ୱଜ କିମ୍ବା ଚାମର ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଇଲେ, ଚାହିଦା ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେହି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ଦେଇ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କୃପାରେ ମନ, କଥା କିମ୍ବା କାୟିକ କୃତ ଦୁଷ୍କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ୱନ୍ନ ହୁଏ। ଏକ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ଦାନ ଦେଇ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏହା ଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କର ମହିମା କଥା ଶୁଣି, ଲୋକେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ହେ ଦେବେଶ, ଆମେ ଆଉ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଗୃହସ୍ଥ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଭିକ୍ଷୁ କିମ୍ବା ଵାନପ୍ରସ୍ଥ—ଯିଏ ମୋକ୍ଷ ଚାହେ, ସେ କିଛି ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଦରକାର। ସେ କିପରି ନିତ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇପାରିବ? ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍ କିପରି? ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ କିପରି ପୁଣି ଅବନତି ହେବେ ନାହିଁ? ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ? ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପ୍ରଧାନ? ସମସ୍ତ ଉପରେ କିଏ ଅଛନ୍ତି? ଏହି ବିଶ୍ୱ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ—ସମସ୍ତ କେଉଁଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି? ଏବଂ ପ୍ରଳୟବେଳେ କେଉଁଠାରେ ଲୟ ହୁଏ? ଏହାର ଉତ୍ତରରେ କହାଯାଏ—ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରନ୍ତି; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ। ସେ ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ଶୂନ୍ୟ, ନିତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ; ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କିରଣରେ ତିନି ଲୋକ ଜଳିଯାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଅଂଶରେ ଅଛନ୍ତି, ଚମକୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ସାକ୍ଷୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଧିପତି। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ସଂକୁଚିତ କରି ପୁନି ସୃଜନ କରନ୍ତି; ସେ ଚମକନ୍ତି, ତାପନ୍ତି, ତାଙ୍କର କିରଣରେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି। ସେ ସୃଷ୍ଟା, ନିୟନ୍ତା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପୋଷକ; ସେ କେବେ ନଶ୍ୱନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ନିତ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ। ସେ ପିତୃମାନଙ୍କର ପିତା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା; ଏହିଠାରେ ଅବିନାଶୀ ପଦ ଅଛି—ଏଠାରୁ କେବେ ଫେରିବା ନାହିଁ। ସୃଷ୍ଟିବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ପ୍ରଳୟବେଳେ ସେ ତାଙ୍କୁ, ଏହି ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକରେ ଲୟ ହୁଏ। ଅନେକ ଯୋଗୀ ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ବାୟୁ ସମାନ ହୋଇ, ଏହି ଆଲୋକ ରାଶି ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଆଦିତ୍ୟ ପୂଜା ଓ ଦାନର ମହିମା, ତାଙ୍କର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଉପାସନାର ଫଳ ଏହି କଥାରେ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।