ଏକ ସମୟର କଥା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଲେ ଏବଂ ବିନୟପୂର୍ବକ ପଚାରିଲେ, “ଦେବ, ଭକ୍ତି କିପରି କରାଯାଏ? ଭାସ୍କର ଦେବତା କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି? ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ତାହାପରେ ଦେବତା କହିଲେ, “ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଭାସ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନ, ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧ୍ୟାନ—ଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହେଉଛି, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ। ଭକ୍ତି କହିଲେ ମନସିକ ଧ୍ୟାନ, ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ଧ୍ୟାନକୁ ସମାଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ, କିମ୍ବା ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରେ, ସେ ନିଜେ ଏକ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତ। ଯାହାର ମନ ଓ ହୃଦୟ ସେଇ ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିୟୋଜିତ ଥାଏ, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏକ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତ। ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କୃତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଭକ୍ତ। ଏମିତି ଭକ୍ତମାନେ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ସର୍ବାଧିକ ଭକ୍ତ। ଚାଲିବା, ଦଁଡାଇ ରହିବା, ଶୋଇବା, ଘ୍ରାଣ କରିବା, ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିବା-ବନ୍ଦ କରିବା—ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ ଭକ୍ତ। ଏପରି ଭକ୍ତି ଜଣା ଲୋକେ ସଦା କରିବା ଉଚିତ୍; ଭକ୍ତି, ଧ୍ୟାନ ଓ ମନରେ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ସଂପାଦିତ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଶିଷ୍ଟତା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପିତୃମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ କିମ୍ବା ପାଣି ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ପିତ ହେଲେ ଦେବତା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟଥା ଅନ୍ନିଶ୍ଚିତମନସ୍କ ଲୋକଙ୍କୁ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଶୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଶିଷ୍ଟତା ଓ ଉଚିତ୍ ଆଚରଣ ସହିତ; ଯାହା କିଛି ଶୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରାଯାଏ, ତାହା ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି, ପାଠ, ଅର୍ପଣ କିମ୍ବା ପୂଜା, ଏବଂ ଭକ୍ତିସହିତ ଉପବାସ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରୀଭୂତ ହୁଏ। ଯିଏ ମାଥା ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏହିଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକେ ଭକ୍ତିସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି, ସେ ବିଶ୍ୱର ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଆକାଶକୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି। ଯିଏ ଏକଥର ଖାଇ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ଭକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ କରି ଭାସ୍କରଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଷଷ୍ଠୀ କିମ୍ବା ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ବିଶେଷକରି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀରେ ଉପବାସ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ ପୂଜା କଲେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ ହୁଏ। ଯିଏ ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ଏବଂ ପଦ୍ମ ସମ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଯାନରେ ବିହାର କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଉପବାସୀ ଯେଉଁମାନେ ସବୁ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟସଂଯୁକ୍ତ ପାତ୍ରରେ ପାଣି ପାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରତି ୨୪ ତିଥିକୁ ବଢ଼ାଇ ଗଣନା କରି, ପୁଣି ଦୁଇ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ରତ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଅର୍କସପ୍ତମୀକୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାର ତିଥି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ଏବଂ ରବିବାର ଯଦି ଏକାଠି ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ବିଶେଷ ଶୁଭ। ସପ୍ତମୀକୁ ବିଜୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେ ଦିନ ଦାନ, ସ୍ନାନ, ତପ, ହୋମ, ଉପବାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ। ବିଜୟା ସପ୍ତମୀରେ କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଏହି ଦିନ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଏବଂ ଶ୍ୱେତ ରୂପ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଯେଉଁ ଫଳ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତାହା ମିଳେ। ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଉପହାର ହୁଏ। ଏମି ଭକ୍ତଙ୍କ ଗୋତିଏ ବଂଶରେ କେବେ ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ରୋଗୀ ଜନ୍ମ ନେଉ ନାହିଁ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ୱେତ, ରକ୍ତ କିମ୍ବା ପୀତ ମାଟିରେ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଯିଏ ଅଙ୍ଗରାଗ ଲାଗେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଫଳ ପାଏ; ଚିତ୍ରଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ଉପବାସ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଏ; ଘିଅ କିମ୍ବା ତିଳ ତେଲର ଦୀପ ଜଳାଇ ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିଁପରି ଫଳ ମିଳେ। ଯିଏ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ କେବେ ଅପମାନିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯିଏ ସଦା ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନର ଦୀପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ। ତିଳ, ଶୁଭ ତେଲ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ତିଳ ଦାନ କଲେ, ଏହା ହୋମ ଓ ଦୀପରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲେ, ମହାପାପ ନାଶ କରେ। ଯିଏ ସଦା ମନ୍ଦିର, ଚଉକ, ବଜାରରେ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଧନ୍ୟ ହୁଏ। ପ୍ରଥମ ଦୀପ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୀପ ଔଷଧ ରସ ଦ୍ୱାରା ଦେବା ଉଚିତ୍; କିନ୍ତୁ ମଜ୍ଜା, ଚର୍ବି କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିରସ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୀପ ସଦା ଉପରକୁ ଯାଏ, କେବେ ତଳକୁ ନୁହେଁ; ଦାତା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ ଏବଂ ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଉ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦୀପ ସଦା ଜଳି ରହିଛି, ତାହାକୁ କେବେ ଚୋରି କିମ୍ବା ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୀପ ଚୋର ପାଶ, ନାଶ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଭୋଗ କରେ। ଦୀପ ଦାତା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀପ ସମ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକେ; ଯିଏ ସଦା ଦୀପକୁ କୁମ୍କୁମ, ଅଗରୁ, ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗରାଗ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଧନ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଏବଂ ଯିଏ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଓ ଲାଲ ପୁଷ୍ପରେ ଶୁଭ ଅଙ୍ଗରାଗ କରେ, ସେ ଶୁଭ ଫଳ ଲାଭ କରେ।