ସୃଷ୍ଟିର ସମୟ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଆତ୍ମାମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଫଳର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରେ ଏଠାରେ ଫେରି ଆସନ୍ତି ଏବଂ ଚାରି ବେଦର ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଯୋଗରେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପୁନଃ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଇ ଧର୍ମିକ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ; ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର କୋଣାର୍କ ନିକଟରେ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏଠାରେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଟି ମିଳେ। ତାପରେ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଶ୍ରୋତାମାନେ କହିଲେ, "ଭାସ୍କରଙ୍କ ଏହି ପରମ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ଆମେ ଶୁଣିଲୁ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ। ତୁମର ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା ଶୁଣି ଆମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ନ ପାଉ। ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାପ ନାଶ କରେ।" "ଏହିଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ କଣ ଫଳ ମିଳେ, ଦାନ କଲେ କଣ ଫଳ ମିଳେ? ପ୍ରଣାମ, ନମସ୍କାର, ପରିକ୍ରମା, ଦୀପ ଓ ଧୂପ ଦାନ, ମଣ୍ଡପ ସଫା କରିବା—ଏହି ସମସ୍ତରେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ରହିଛି? ଉପବାସ କଲେ, ରାତିରେ ଖାଇଲେ କି ଫଳ ମିଳେ? କେଉଁ ପ୍ରକାର ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ କେଉଁଠି ଦେବା ଉଚିତ? ଭକ୍ତି କିପରି କରାଯିବ? ଦେବତା କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି? ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ।" ତେଣୁ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିଲେ, "ଭାସ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପୂଜାର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର, ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଧ୍ୟାନ—ଏହି ସମସ୍ତ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଛି, ଶୁଣ। ଭକ୍ତି ମନସିକ ଚିନ୍ତନ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ଧ୍ୟାନକୁ ସମାଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।" "ଯିଏ ଏହି କଥା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେଉଛି, କିମ୍ବା ସେହି ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରେ, ସେ ସଦା ଭକ୍ତ ହୁଏ। ଯାହାର ମନ ଓ ହୃଦୟ ଏହି ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ, ସେ ସଦା ଦେବପୂଜାରେ ଲିନ ଓ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଅମର ଭକ୍ତ। ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁମୋଦନ କରେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନରେ ପ୍ରବୀଣ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ।" "ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ। ଚାଲିବା, ଦଁଡାଇବା, ଶୁଏବା, ଘ୍ରାଣ କରିବା, ଆଖି ଖୋଲିବା କିମ୍ବା ବନ୍ଦ କରିବା—ଯିଏ ସଦା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ।" "ଏହିପରି ଭକ୍ତି ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ସଦା କରିବା ଉଚିତ; ଭକ୍ତି, ଧ୍ୟାନ ଓ ମନସିକ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା। ଶିଷ୍ଟ ଓ ଦାନ କରିବା ଯେଉଁ ଲୋକ, ତାଙ୍କୁ ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପିତୃମାନେ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଲେ ଦେବତା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଅଭକ୍ତଙ୍କୁ ତେବେ ତାଲି ଦେନ୍ତି ନାହିଁ।" "ଶୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ ଶିଷ୍ଟ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ରଖିବା ଉଚିତ; ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରାଯାଏ, ତାହା ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ଭାସ୍କରଙ୍କ ସ୍ତୁତି, ପାଠ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ପୂଜା କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପବାସ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଯିଏ ମାଥା ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ କ୍ଷଣେ କ୍ଷଣେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରେ, ସେ ପୃଥିବୀର ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପକୁ ପରିକ୍ରମା କରେ। ଯିଏ ମନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରି ଆକାଶକୁ ପରିକ୍ରମା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରେ।" "ଯିଏ ଏକଥର ଖାଇ ସଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଶିଷ୍ଟ ଓ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। କିମ୍ବା ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରି ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।" "ସପ୍ତମୀ କିମ୍ବା ସଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଉପବାସ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ। ଯିଏ ସମସ୍ତ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ପଦ୍ମ ପ୍ରଭା ଯାନରେ ବିହାର କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଉପବାସୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପାତ୍ରରେ ଜଳ ପାନ କରିବା ଉଚିତ।" "କ୍ରମଅନୁସାରେ ଗଣନା ବଢ଼ାଇ, ପ୍ରତି ୨୪ ତିଥି ପରେ ଏକ ତିଥି ବିଲୋପ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଅର୍କସପ୍ତମୀ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବାରରେ ବିଶେଷ ଶୁଭ। ସପ୍ତମୀକୁ ବିଜୟା କୁହାଯାଏ; ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ, ସ୍ନାନ, ତପ, ହୋମ, ଉପବାସ ମହାଫଳଦାୟକ।" "ବିଜୟା ସପ୍ତମୀରେ କୃତ କର୍ମ ମହାପାପ ନାଶ କରେ; ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟବାରରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ମହାଶ୍ୱେତ ରୂପରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ହୁଏ।" "ସେମାନଙ୍କ ବଂଶରେ କେବେ ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ରୋଗୀ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ, ସେହି ଦାନ ଧଳା, ଲାଲ, କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ହେଉ। ଯିଏ ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ ଲାଗାଏ, ସେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଏ; ଚିତ୍ରଭାନୁଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।" "ଯିଏ ଉପବାସ ସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଏ; ଘୃତ କିମ୍ବା ତିଳ ତେଲର ଦୀପ ଜାଳାଇ ପୂଜିଲେ…" ଏଭଳି, ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ଭାସ୍କରଙ୍କ ଉପାସନା ଏବଂ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଭକ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦାୟକ ହୁଏ।