ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଏକ ମାନବ ନିତ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମନ ଓ ଦେହକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଆଦିତ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଦିନେ ଦିନେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଅର୍ପଣ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ, ଖୁସିବାସ୍ନା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠି ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ମଳ ମନ ଓ ଶୁଚିତା ସହ ପ୍ରତି ସପ୍ତମ ଦିନ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଏପରି ଜଳ ଅର୍ପଣ କରେ, ତାହା ସେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇଁଥାଏ। ଏହି ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି, ଧନ ଚାହିଁଥିବା ଧନୀ ହୁଅନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଅଭିଲାଷୀ ଜ୍ଞାନ ପାଆନ୍ତି, ପୁତ୍ର ଅଭିଲାଷୀ ପିତା ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ବେଳେ ଯେଉଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେ ସେଇ ଆକାଂକ୍ଷାର ଫଳ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯଦି କେହି ସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରି ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ହେଉ, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏପରେ ଫୁଲ ନେଇ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାଷାରେ, ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ, ଭାନୁଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରି ପୂଜା କରିବା ଓ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ୍। ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଉଁଠି କୋଣାର୍କରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍—ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଦୀପ, ଧୂପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା। ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ, ଜୟଧ୍ୱନି, ଷ୍ଟୁତି, ଭଜନ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଜଗତ୍ପତି ହଜାର କିରଣ ଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ପୁରୁଷ ଦଶ ଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଯୁବା ଦେହ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେ ସପ୍ତ ପୂର୍ବଜ ଓ ସପ୍ତ ପରମ୍ପରାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରତିମା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ଉର୍ଧ୍ୱଗତି ହୁଏ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଲୋକକୁ ଯାଇ, ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ସେ ଏଠାରେ ଯୋଗୀ ଏବଂ ଚାରି ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ପବିତ୍ର ରହନ୍ତି। ବିବସ୍ବାନ୍ଙ୍କ ଯୋଗ ଲାଭ କରି, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଡମନଭଞ୍ଜିକା ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଯେଉଁଠି କେହି ପୂର୍ବରୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେହି ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଉତ୍ତରାୟଣ କିମ୍ବା ବିଷୁବ୍ୟ ଯେଉଁଠି ହେଉ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂର୍ଯ୍ୟବାର, ତିଥି, କିମ୍ବା ପର୍ବ ଅବସରରେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ ସେଠାକୁ ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ଯିବେ ଓ ମହାନଦୀପତିଙ୍କ ତୀରେ ବସିବେ। ସେଉଁଠି ରାମେଶ୍ୱର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦାତା ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରି, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଉତ୍ତମ ନୈବେଦ୍ୟ, ପ୍ରଣାମ, ଷ୍ଟୁତି, ଭଜନ ଓ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ଘଣ୍ଟା ଝଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା, ଶିବଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରି, ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ, ପୁନର୍ବାର ଏଠି ଚାରି ବେଦର ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେବେ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି—ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟତୀର୍ଥରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦେବତା ପରି ସ୍ୱର୍ଗେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ପୁନର୍ବାର ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଯୋଗ ଲାଭ କରି, ପୁନଃ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଦୁର୍ଲଭ କ୍ଷେତ୍ର ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମୁଦ୍ର ତୀରେ ଥିବା କୋଣାର୍କର ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବଗଣ କହିଲେ—"ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଯେଉଁ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଏହି ଭାସ୍କରଙ୍କ ପରମ କ୍ଷେତ୍ର ଯେଉଁଠି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ମିଳେ, ଆମେ ଶୁଣିଲୁ। ଆପଣଙ୍କର ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା ଶୁଣି ଆମେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ, କାରଣ ଏହି କଥା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ନାଶ କରେ।" "ଏହିପରି, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଦାନ କରିବାର ଫଳ କ’ଣ? ପ୍ରଣାମ, ନମସ୍କାର, ପରିକ୍ରମା, ଦୀପ ଓ ଧୂପ ଅର୍ପଣ, ମନ୍ଦିର ପରିସ୍କାର କରିବାର ମେରିଟ କ’ଣ? ଉପବାସ, ଏକବେଳ ଭୋଜନ, ଅର୍ଘ୍ୟ କେଉଁଠି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍? ଭକ୍ତି କିପରି କରିବା ଉଚିତ୍? କିପରି ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି? ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ବଖ୍ୟା କରେ—ଭାସ୍କରଙ୍କ ଅର୍ଘ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପୂଜା, ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧ୍ୟାନ ଏହିପରି। ଭକ୍ତି ମନସ୍ତିତିର ଧ୍ୟାନ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ, ଧ୍ୟାନ ଅର୍ଥାତ୍ ସମାଧି ଅଟୁଟ ଧ୍ୟାନ। ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଶୁଣାଯାଏ, କିମ୍ବା ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତ ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ମନ ଓ ହୃଦୟ ସେଉଁଠି ଅଟୁଟ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଦେବପୂଜାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତ। ଯେଉଁମାନେ ଦେବପୂଜା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେନ୍ତି, କିମ୍ବା ଷ୍ଟୁତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ। ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିବା ଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ। ଚାଲିବା, ଦାଁଡିବା, ଶୋଇବା, ଘ୍ରାଣ କରିବା, ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିବା ବା ବନ୍ଦ କରିବା—ଯେଉଁ ମାନେ ସଦା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ। ଏହିପରି ଭକ୍ତି ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ସଦା ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।