ଦ୍ୱିଜ ମହାନୁଭାବମାନେ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଭାରତ ଭୂମି ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିଚାଳିତ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଚାହିଦା ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସାଧନ କରିପାରନ୍ତି। ଭାରତ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ନରମଣ୍ୟମାନେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ସେମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏହି ଚାରି ପ୍ରମୁଖ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଠି ତପସ୍ୟାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଫଳ, ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞ ଫଳ ସହ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏଠି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଗୁରୁସେବା, ଦେବତା ପୂଜା ଓ ଅଧ୍ୟୟନର ଫଳ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଭାରତ ଭୂମିରେ ଦେବତାମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶୁଭ ଜନ୍ମକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଫଳ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଅହିଂସା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ନୈତିକ ଗୁଣ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଫଳ ଏଠି ଲୋକମାନେ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅରଣ୍ୟବାସ, ସନ୍ନ୍ୟାସ, ପୂଜା, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏଠି ମିଳିଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱ ଭାରତ ଭୂମିରେ ମିଳେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶରେ ନୁହେଁ। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କିଏ କରିପାରିବ? ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ଭାରତ ଭୂମି ବିଷୟରେ ଉଚିତ ଭାବେ କହିଲି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ପବିତ୍ର, ଧନ୍ୟ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଯେଉଁଠି ଏହି କଥାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଦକ୍ଷିଣ ସାଗର ପାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଓଣ୍ଡ୍ର ନାମକ ଏକ ପ୍ରଦେଶ ଅଛି, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାନ କରେ। ସାଗରରୁ ଉତ୍ତରେ ବିରଜା ଚକ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ। ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ, ତପସ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସଦା ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ। ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ, ଦାନ, ବିବାହ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧ୍ୟାପନରେ ଏଠିର ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଗୌରବ ପାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ଛଅ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣର ଅର୍ଥ ବୁଝିବାରେ ପାରଦର୍ଶୀ। ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଦ୍ୱେଷ ରହିତ କିଛି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, କିଛି ପାରମ୍ପରିକ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ୍। ପୁଅ, ଜନାନୀ ଓ ଧନ ସହିତ, ଦାନଶୀଳ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍କଳ ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଅନ୍ୟ ତିନି ବର୍ଗ—କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆଦି—ମଧ୍ୟ ସୁଶିକ୍ଷିତ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶାନ୍ତ ଓ ଧାର୍ମିକ ଭାବେ ଏଠି ବସୁଥିବା। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୋଣାଦିତ୍ୟ ଦେଉଳ ଅଛି; ସେଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ଉତ୍ସୁକତା ସହ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ—ହେ ଦେବ, ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ କହ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଲବଣୀୟ ସାଗର ପାରେ, ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାଳୁକାରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ। କମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, କରବୀର, ପାଟଳ, ପୁମ୍ନାଗ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ବକୁଳ ଓ ନାଗକେଶର ଗଛ ଏଠି ରହିଛି। ଟଗର, ଧବ, ବାଣ, ଅତିମୁକ୍ତ, କୁବ୍ଜକ, ମାଳତୀ, କୁନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚମେଲି ଫୁଲ ଏଠି ମିଳେ। କେତକୀ ଭୂବନ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କଦମ୍ବ, ଲକୁଚ, ଶାଳ, କଠଳ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସରଳ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ଚନ୍ଦନ (ଶ୍ୱେତ ଓ ଅନ୍ୟ), ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଆମ୍ବ ଓ ବନ୍ୟ ଆମ୍ବ ଗଛ ଏଠି ଅଛି। ତାଳ, ଗୁଆ, ନଡ଼ିଆ, ବେଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଚାରିପାଖ ଶୋଭିତ। ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଚାରିଠାରୁ ଏକ ଯୋଜନା ଏବଂ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାନ କରେ। ସେଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସ୍ୱୟଂ ବସୁଛନ୍ତି—ସହସ୍ର କିରଣର ମାଲିକ କୋଣାଦିତ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା। ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟମିତ ରଖି, ଉପବାସ କରି, ଏଠି ଆସି ମକର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମନ ଶାନ୍ତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ରାତି ଶେଷରେ ସାଗରେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିଥାଏ। ଦେବତା, ଋଷି, ମାନବ ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲାପରେ, ଦେହ ଓ ଜାମାକପଡ଼ା ପରିଶ୍ରୁତ କରି, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜଳ ଆଚମନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଏ—ଅନେକ ତନ୍ତୁ, ଗୋଲ ଏବଂ ଉନ୍ନତ କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ। ତିଳ, ଚାଉଳ, ଜଳ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ, ଲାଲ ଫୁଲ ଏବଂ କୁଶ ଏକ ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ତାମ୍ର ନ ଥିଲେ ତିଳ ଓ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଅର୍କ ପତ୍ରରେ ରଖି, ଏକ ପାତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ମୁଦ୍ରା କରି, ନିଜକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅଗ୍ନି ଦଳ, ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମରେ ବାୟୁ ଦଳ, କାମଶତ୍ରୁ ସ୍ଥାନରେ ଏବଂ ପୁଣି ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ଏପରେ ପ୍ରଚୁର, ଶୁଦ୍ଧ, ମୂଳ ଓ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପଦ୍ମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନ୍ୟ କରି, ଆକାଶରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ। ପରିକର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ରଖି, ହସ୍ତମୁଦ୍ରା କରି, ସମସ୍ତ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ ଉପରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅରୁଣ ଚକ୍ଷୁ, ଦୁଇ ହାତ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ପଦ୍ମପତ୍ର ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।