ଏହିପରି ଭାବେ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ବିବେଚନା ପରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗର ଜନପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରବଣ କର। ଏଠାରେ ଅନ୍ଧ, ବାମାଙ୍କୁର, ଭଲ୍ଲକ ଓ ମଖନ୍ତକ ଦେଶ ଅଛି। ଏହି ସହିତ, ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, ମଲଦ, ମଲବର୍ତ୍ତିକ, ଭଦ୍ରତୁଙ୍ଗ, ପ୍ରତିଜୟ, ଭାର୍ୟଙ୍ଗ ଓ ଅପମାର୍ଦ୍ଦକ ମାନେ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ, ମଦ୍ର, ବିଦେହ, ତାମ୍ରଲିପ୍ତ, ମଲ୍ଲ, ମଗଧ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି। ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା ଶୁଣ। ସେଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କେବଳ, ଓ ଗୋଲଙ୍ଗୁଳ ନାମକ ଜନପଦ ଅଛି। ଏହି ସହିତ ଋଷିକ, ମୂଷିକ, କୁମାର, ରାମଥ, ଶକ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ମହିଷକ ଓ ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ଅଭୀର ଓ ବୈଶିକ୍ୟ, ସମସ୍ତ ବନବାସୀ, ପୁଲିନ୍ଦ, ମୌଳୟ, ବୈଦର୍ଭ, ଓ ଦଣ୍ଡକ ଏଠି ବସନ୍ତି। ପୌଳିକ, ମୌଳିକ, ଅଶ୍ମକ, ଭୋଜବର୍ଧନ, କୌଳିକ, କୁଣ୍ଟଳ, ଡମ୍ଭକ ଓ ନୀଳକଳକ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଜନପଦ। ଏବେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଶୂର୍ପାରକ, କଳିଧନ, ଲୋଳ ଓ ତାଳକଟ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଏହି ପଶ୍ଚିମ ଜନପଦ, ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ମଲଜ, କର୍କଶ, ମେଳକ ଓ ଚୋଳକ। ଉତ୍ତମର୍ଣ୍ଣ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, ଭୋଜ, କିଷ୍କିନ୍ଧକ, ତୋଷଳ, କୋଶଳ, ତ୍ରୈପୁର ଓ ବୈଦୀଶ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ତୁମ୍ବୁର, ଚର, ଯୱନ, ପବନ, ଅଭୟ, ରୁଣ୍ଡିକେର, ଚର୍ଚର ଓ ହୋତ୍ରଧାର୍ତ୍ୟ ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏବେ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା ଶୁଣ। ଏଠି ନିହାର, ତୁଷମାର୍ଗ, କୁରବ, ତୁଙ୍ଗନ, ଖସ, କର୍ଣ୍ଣପ୍ରଭରଣ, ଉର୍ଣ୍ଣ, ଦର୍ଘ, ଓ ଶକୁନ୍ତକ ଅଛନ୍ତି। ଚିତ୍ରମାର୍ଗ, ମାଳବ, କିରାତ ଓ ତୋମର ଏଠି ବସନ୍ତି। ଏଠି କୃତ, ତ୍ରେତା ଓ ଅନ୍ୟ ଚାରି ଯୁଗର ନିୟମ ବିଧି ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହିପରି ଭାବେ, ଭାରତ ଭୂମି ନବଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ, ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ, ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମହାସାଗର ଅଛି। ଉତ୍ତରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଧନୁସ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଏହି ଭାରତ ଭୂମି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ମୂଳ ଅଟୁଟ ଆଧାର। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାମିତ୍ୱ, ଦୈବତ୍ୱ, ମାରୁତ, ଶିକାରୀ, ଯକ୍ଷ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ ଓ ସର୍ପ ଆଦି ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ ଏଠାରୁ ନିଜ କର୍ମାନୁସାରେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏପରି ଭୂମି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ। ଏହି ଭୂମିରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି—"ଦେବତ୍ୱରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଲେ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇବାକୁ ଚାହାଁ।" କାରଣ, ମାନବ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ ତାହା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ସେମାନେ କର୍ମର ଫଳରେ ବାନ୍ଧା ଥାଆନ୍ତି। ଏଇ ଭୂମିର ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନେକ ଶ୍ରେଣୀ ଲୋକ ନିଜ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ମହାନୁଭାବ ଭାରତ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ର ମହାଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ତପସ୍ୟାର ଦୁର୍ଲଭ ଫଳ, ସମସ୍ତ ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଠି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଗୁରୁସେବା, ଦେବପୂଜା, ଓ ଅଧ୍ୟୟନର ଫଳ ମିଳେ। ଦେବତାମାନେ ଏଠି ସଦା ଖୁସି ଓ ଶୁଭ ଜନ୍ମ ଚାହାନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଫଳ ମିଳେ। ଅହିଂସା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣର ଫଳ, ଚାରିଅଶ୍ରମର ଫଳ—ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଗୃହସ୍ଥ, ବନପ୍ରସ୍ଥ, ସନ୍ନ୍ୟାସ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଏଠି ମିଳେ, ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ନୁହେଁ। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିର ସମସ୍ତ ମହିମା କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ଏଭଳି ଭାବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭାରତ ଭୂମିର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା କଥା କହିଛି, ଯାହା ପବିତ୍ର, ପାପ ନାଶକ, ଶୁଭ ଓ ଜ୍ଞାନବର୍ଦ୍ଧକ। ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ନିତ୍ୟ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ପାଠ କରିବେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓଣ୍ଡ୍ର ଦେଶ ଅଛି, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ତରେ ଭିରଜା ମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ଧାର୍ମିକ ଲୋକମାନଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳ। ଏଠି ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହୀ, ତପସ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ସଦା ପୂଜ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନନୀୟ। ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ, ଦାନ, ବିବାହ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧ୍ୟାପନରେ ଏଠିର ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସା ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଷଡ୍କର୍ମରେ ନିପୁଣ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣର ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାନରେ ଦକ୍ଷ। ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ, କିଛି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ କିଛି ବୈଦିକ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ। ପୁତ୍ର, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଧନ ଓ ଦାନଶୀଳତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଏମିତି ଏହି ଉତ୍କଳ ଭୂମିରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ்ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବ ହୁଏ। ଅନ୍ୟ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ—କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆଦି—ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ, ନିଜ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ସାନ୍ତ ଓ ଧାର୍ମିକ ଭାବେ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ କୋଣାଦିତ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସୂର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଦୟାକରି ଏହି କଥା ଆମକୁ କୁହ।