ପୂର୍ବକାଳରେ, ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳ ଦେବତା, ଋଷି, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହେଲା। କୁମାର ନଦୀ, ଶ୍ରୀ ନଦୀ, ଗୌରୀ ଶିଖର, ଶୁନହ ପୋଖରି, ଏହି ତୀର୍ଥ ଓ ନନ୍ଦୀ ତୀର୍ଥ ଏହି ଦିନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। କୁମାର ନିବାସ, ଶ୍ରୀ ନିବାସ, ଭୂମି ଶୀତଳ କରୁଥିବା ତୀର୍ଥ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଝିଲି, କୌଶିକୀ ଝିଲି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହେଲା। ଧର୍ମ ତୀର୍ଥ, କାମ ତୀର୍ଥ, ଉଦ୍ଦାଳକ ତୀର୍ଥ, ସନ୍ଧ୍ୟା ତୀର୍ଥ, କରତୋୟା, କପିଳା ଏବଂ ଲାଲ ସାଗର ଏହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳର ଗଠନ କରାଗଲା। ଶୋଣ ନଦୀର ଉତ୍ସ, ବାଁସ ଜଙ୍ଗଲ, ଋଷଭ, କାଳ ତୀର୍ଥ, ପୁଣ୍ୟବତୀ ଝିଲି, ତୀର୍ଥ ଏବଂ ବଦରିକା ଆଶ୍ରମ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଆବିର୍ଭାବ ହେଲା। ରାମ ତୀର୍ଥ, ପିତୃବନ, ବିରଜା ତୀର୍ଥ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଜଙ୍ଗଲ, କୃଷ୍ଣ ତୀର୍ଥ, ବଟବୃକ୍ଷ ଏହି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହେଲା। ରୋହିଣୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୂଆଁ, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଝିଲି, ସାନୁ ଗର୍ତ, ସମାହେନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରୀ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଶ୍ରୀ ନଦୀ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅନୁସୂଚିତ ହେଲା। ଇଷୁତୀର୍ଥ, ବାର୍ଷଭ, କାବେରୀ ପୋଖରି, କନ୍ୟାତୀର୍ଥ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗାୟତ୍ରୀ ସ୍ଥଳ ଏବଂ ବଦରୀ ପୋଖରି ଏହି ତୀର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏହାସହ ଏକ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ପୋଖରି, ବିକର୍ଣ୍ଣକ ନାମକ ମଧ୍ୟସ୍ଥଳ, ଜାତି ପୋଖରି, ଦେବକୂପ ଏବଂ କୁଶା ତୀର୍ଥ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିୟମିତ ଉପବାସ ଓ ଆତ୍ମ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏବଂ ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ, ସେ ତୀର୍ଥରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ତିନି ରାତି ରହିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ଅଲଗା ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏହି ତୀର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦିନେ ଶୁଣିବା, ପଠିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ପଠାଇ ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ଋଷିମାନେ ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୂମି, ଯାହା ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବକାଳରେ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେବି। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଏକ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ବୃକ୍ଷ ଥିଲେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜୀବଜନ୍ତୁ ରହୁଥିଲେ, ଏହି ଆଶ୍ରମ ଦେବଦାରୁ, ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ପନସ, ଧବ, ଖାଦିର, ପାଟଳ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, କରବୀର ଓ ଚମ୍ପକ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଥିଲା। ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ମହାଭାରତ ରଚୟିତା ବ୍ୟାସ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ଧ୍ୟାନରେ ଦୃଢ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିରତ, ପୁରାଣ ଓ ଆଗମ ଉପଦେଶକ, ବେଦ ଓ ଏହାର ଶାଖାର ଅଧିକାରୀ। ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶାନ୍ତ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ, ସେଠାକୁ ଦୃଢ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଆସି ଦର୍ଶନ କଲେ। ଏହି ଋଷିମାନେ ହେଲେ—କଶ୍ୟପ, ଜମଦଗ୍ନି, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, ବଶିଷ୍ଠ, ଜୈମିନି, ଧୌମ୍ୟ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ବାଲ୍ମୀକି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଶତାନନ୍ଦ, ଭାର୍ଗବ ସୁମନ୍ତୁ, କଣ୍ବ, ମେଧାତିଥି, ମାଣ୍ଡବ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ, ଧୂମ୍ର, ଅସିତ, ଦେବଳ, ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ତୃଣୟଜ୍ଞ, ପିପ୍ପଳାଦ, ଅକୃତବ୍ରଣ, ସଂବର୍ତ୍ତ, କୌଶିକ, ରୈଭ୍ୟ, ମୈତ୍ରେୟ, ହରିତ, ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ, ବିଭାଣ୍ଡ, ଦୁର୍ବାସା, ଲୋମଶ, ନାରଦ, ପାର୍ବତ, ବୈଶଂପାୟନ, ଗାଳବ, ଭାସ୍କରି, ପୂରାଣ, ସୂତ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କପିଳ, ଉଲୂକ, ପୁଲହ, ବାୟୁ, ଦେବସ୍ଥାନ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ସନତ୍କୁମାର, ପୈଳ, କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣାନୁଭୌତିକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାନ ଋଷିମାନେ। ଏମିତି ଅନେକ ମହାନ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସତ୍ୟବତୀର ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଚମକୁଥିଲେ। ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟାସ ଏହି ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିତ ଆଲୋଚନା ହେଲା। ସମ୍ବାଦ ଶେଷରେ, ଏହି ଋଷିମାନେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ନେଇ ସତ୍ୟବତୀ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। "ହେ ମହାଋଷି, ଆପଣ ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର, ପୁରାଣ, ଆଗମ, ମହାଭାରତ ଓ ତିନି କାଳର ଜ୍ଞାନୀ। ଏହି ଦୁଃଖମୟ, ଶୂନ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଜୀବନ ସାଗର, ଯେଉଁଠାରେ ଆସକ୍ତିର ମକର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଲହରି ତଳେ ଜଗତ ଡୁବୁଛି, ମୋହର ମାଟିରେ ମାନବ ଅବସ୍ଥା ଅସ୍ଥିର ଓ ଅବେଶାପ୍ତ।" "ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ କ'ଣ? ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଆପଣ ଉପଦେଶ ଦିଅ। ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଦୁର୍ଲଭ ଭୂମି ଓ କର୍ମ ଭୂମି ବିଷୟରେ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" "ଯିଏ ଭୂମିରେ ନିୟମାନୁସାରେ କର୍ମ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଏ; ଭୁଲ କର୍ମ କରିଲେ ନରକରେ ପଡେ। ଏହିପରି, ମୁକ୍ତି ଭୂମିରେ ଜ୍ଞାନୀ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏହିପରି, ଆପଣ ଆମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅ।" ଏହି ଋଷିମାନେଙ୍କ ପବିତ୍ର ମନ କଥା ଶୁଣି ବ୍ୟାସ, ତିନି କାଳର ଜ୍ଞାନୀ, କହିଲେ—"ଏହି ଋଷିମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ଏହି ବିଷୟରେ ଏକ ସମ୍ବାଦ ପୂର୍ବକାଳରେ ଋଷିମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା, ମୁଁ ଏହି କଥା ଏବେ ତୁମେମାନେଙ୍କୁ କହିବି।