ଏକ ସମୟର କଥା, ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସ୍ଥାନର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଶରୀର ଓ ମନକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧିରେ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି—ସୁବৰ্ণ କୂଆ, ଶ୍ୱେତତୀର୍ଥ ହ୍ରଦ, ଘର୍ଘରିକା ପୋଖରି, ଚନ୍ଦ୍ରିକାର କୂଆ, ଶ୍ମଶାନ ଦଣ୍ଡ କୂଆ, ବିନାୟକ ହ୍ରଦ, ସିନ୍ଧୁ ଜନ୍ମ କୂଆ, ଏବଂ ପୁନି ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମସର। ରୁଦ୍ରଙ୍କର ନିବାସ, ନାଗତୀର୍ଥ, ପୁଲୋମକା, ଭକ୍ତଙ୍କର ହ୍ରଦ, ଦୁଧ ହ୍ରଦ, ପିତୃ ନିବାସ, କୁମାରକା, ବ୍ରହ୍ମବର୍ତ୍ତ, କୁଶବର୍ତ୍ତ, ଦଧିକର୍ଣ୍ଣ କୂଆ, ଶୃଙ୍ଗ ତୀର୍ଥ, ମହାତୀର୍ଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ, ଏବଂ ମହା ନଦୀ। ଦିବ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମସର, ଗୟାର ମୁଣ୍ଡରେ ଅକ୍ଷୟ ବଟବୃକ୍ଷ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଗୋମୟ, ରୂପଶିତିକା, କପିଳ ହ୍ରଦ, ଗୃଧ୍ର ବଟବୃକ୍ଷ, ସବିତ୍ରୀ ହ୍ରଦ, ପ୍ରଭାସନା, ସୀତା ବନ, ଗର୍ଭ ଦ୍ବାର, ଧେନୁକା, ଧନ୍ୟକା, କୋକିଳ ନାମକ ସ୍ଥାନ, ମତଙ୍ଗ ହ୍ରଦ, ପିତୃ କୂଆ, ରୁଦ୍ର ତୀର୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ, ସୁମାଲିନା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆସନ, ସାତଟି ପୋଖରି, ମଣି ହ୍ରଦ, କୌଶିକୀ, ଭାରତ ତୀର୍ଥ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠଳିକା, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, କଲ୍ପସର, କନ୍ୟାସମ୍ବେତ୍ୟ, ନିଶ୍ଚିବା, ପ୍ରଭାବା, ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଆଶ୍ରମ। ଦେବକୁଟ ଓ ତାହାର କୂଆ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଆଶ୍ରମ, ରଣବୀରଙ୍କର ଆଶ୍ରମ, ବ୍ରହ୍ମସର, ବ୍ରହ୍ମବୀର, ଅବକପିଳି, କୁମାର ନଦୀ, ଶ୍ରୀ ନଦୀ, ଗୌରୀ ଶିଖର, ଶୁନହ ପୋଖରି, ତୀର୍ଥ, ନନ୍ଦୀ ତୀର୍ଥ, କୁମାରଙ୍କର ନିବାସ, ଶ୍ରୀଙ୍କର ନିବାସ, ଭୂମି ଶୀତଳ କରାଉଥିବା ତୀର୍ଥ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦ, କୌଶିକୀ ହ୍ରଦ। ଧର୍ମ ତୀର୍ଥ, କାମ ତୀର୍ଥ, ଉଦ୍ଦାଳକ ତୀର୍ଥ, ସନ୍ଧ୍ୟା ତୀର୍ଥ, କରତୋୟା, କପିଳ, ଲାଲ ମହାସାଗର, ଶୋଣ ଉତ୍ସ, ବାଁଶ ଝାଡ଼, ଋଷଭ, କାଳ ତୀର୍ଥ, ପୁନ୍ୟବତୀ ହ୍ରଦ, ତୀର୍ଥ, ବଦରିକା ଆଶ୍ରମ, ରାମ ତୀର୍ଥ, ପିତୃ ବନ, ବିରଜା ତୀର୍ଥ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ବନ, କୃଷ୍ଣ ତୀର୍ଥ, ବଟବୃକ୍ଷ, ରୋହିଣୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୂଆ, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହ୍ରଦ, ସାନୁ ଗର୍ତ, ସମାହେନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରୀ ତୀର୍ଥ, ଶ୍ରୀ ନଦୀ, ଇଷୁତୀର୍ଥ, ବାର୍ଷଭ, କାବେରୀ ପୋଖରି, କନ୍ୟାତୀର୍ଥ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗାୟତ୍ରୀ ସ୍ଥାନ, ବଦରୀ ପୋଖରି, ଅନ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର ପୋଖରି, ମଧ୍ୟ ଭାଗର ବିକର୍ଣ୍ଣକା, ଜାତି ପୋଖରି, ଦେବକୂପ, କୁଶ ଘାସର ଢାଳ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିୟମ ନିଷ୍ଠା, କନ୍ୟା ଆଶ୍ରମର ପୋଖରି, ଭାଲଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନ, ଏବଂ ମହା ଋଷିମାନଙ୍କର ଅଖଣ୍ଡ ପୋଖରି ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଯଥା ନିୟମ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କରିଲେ, ଏଠାରେ ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ରକ୍ଷା କରି ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବରେ ତୃପ୍ତ କରିଲେ, ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତିନି ରାତି ରହିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଫଳ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ମିଳେ। ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ମହିମା ଦିନେ ଦିନେ ଶୁଣିଲେ, ପଢ଼ିଲେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ଶୁଣାଇଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ରକ୍ଷା କରିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା, ଏବଂ ତିନି ଦିନ ରହିବା—ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ହାସଲ କରିଥାଏ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ମହିମା ଶୁଣିବା ପରେ, ଏହି ଭୂମିରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ, ମୋକ୍ଷ ଦିଆଯାଏ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ କେଉଁଟି ତାହା ବିଷୟରେ ପୃଷ୍ଠି ପ୍ରସ୍ନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରସ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ମୋର ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଋଷିମାନେ କରିଥିଲେ; ଏବେ ମୁଁ ତୁମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଏହି ସତ୍ୟ କଥା କହିବି। ଏହି ଅତି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ, ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ଖେଳା ଗଛ-ଲତାରେ ଭରିଥିବା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜୀବ-ଜନ୍ତୁରେ ଆବାଦିତ, ପୁମ୍ନାଗ, କର୍ଣିକାର, ସରଳ, ଦେବଦାରୁ, ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ପନସ, ଧବା, ଖାଦିର, ପାଟଳ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, କରବୀର, ଚାମ୍ପକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଗଛମାନେ ରହିଥିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ରମରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟାସଦେବ, ଶାସ୍ତ୍ରର ମହାପଣ୍ଡିତ, ମହାଭାରତର ରଚୟିତା, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ଧ୍ୟାନ ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ଦୃଢ଼, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳରେ ନିୟୋଜିତ, ପୁରାଣ ଓ ଆଗମର ବକ୍ତା, ବେଦ ଓ ଶାଖାର ଅଧିକାରୀ, ପରାଶରଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଶାନ୍ତ, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଅଳଙ୍କୃତ, ବସିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିୟମର ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଆଗକୁ ଆସିଥିଲେ—କଶ୍ୟପ, ଜମଦଗ୍ନି, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, ବସିଷ୍ଠ, ଜୈମିନି, ଧୌମ୍ୟ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଭାଲ୍ମିକି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଶତାନନ୍ଦ, ବାତ୍ସ୍ୟ, ଗାର୍ଗ୍ୟ, ଆସୁରି, ସୁମନ୍ତୁ ଭାର୍ଗବ, କଣ୍ବ, ମେଧାତିଥି, ମାଣ୍ଡବ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ, ଧୂମ୍ର, ଅସିତ, ଦେବଳ, ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ତୃଣୟଜ୍ଞ, ପିପ୍ପଳାଦ, ଅକୃତବ୍ରଣ, ସଂବର୍ତ୍ତ, କୌଶିକ, ରୈଭ୍ୟ, ମୈତ୍ରେୟ, ହରିତ, ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟ, ବିଭାଣ୍ଡ, ଦୁର୍ବାସା, ଲୋମଶ, ନାରଦ, ପର୍ବତ, ବୈଶଂପାୟନ, ଗାଳବ, ଭାସ୍କରୀ, ପୁରାଣ, ସୂତ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କପିଳ, ଉଲୂକ, ପୁଲହ, ବାୟୁ, ଦେବସ୍ଥାନ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ସନତ୍କୁମାର, ପୈଳ, କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣାନୁଭୌତିକ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ। ଏହି ଋଷିମାନେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ସାମନ୍ତରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଇଥିଲେ। ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟାସ ଏହି ଋଷିମାନେ ଆସିଥିବାରେ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଆଲୋଚନା ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ରମର ନିବାସୀ, ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକ ସନ୍ଦେହ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମର ମହିମା, ଋଷିମାନଙ୍କର ଇକ୍କଟି ଆଶ୍ରମର ମୂଳ୍ୟବୋଧ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଏହି କଥାରେ ଉତ୍କଟ ଭାବରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉଛି।