ଏହି ପୁରାଣ ଗାଥାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଋଷିଙ୍କୁ ବିବିଧ ଦେବତା ଓ ଦେମନ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହୁଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ, ହର, ବହୁରୂପ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଅପରାଜିତ, ବୃଷାକପି, ଶମ୍ଭୁ, କପର୍ଦୀ ଓ ରୈବତ ନାମକ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ମୃଗବ୍ୟାଧ, ଶର୍ବ ଓ କପାଳୀ, ଏହି ଏଗାର ରୁଦ୍ର ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଧିପତି ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୁରାଣରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଶତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯେଉଁଠି ସକଳ ଜଡ ଓ ଚେତନ ଜଗତ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଋଷିଙ୍କୁ କଶ୍ୟପ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଜନନୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, ଅରିଷ୍ଟା, ସୁରସା, ଖସା, ସୁରଭି, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ଇରା, କଦ୍ରୁ ଓ ମୁନି; ଏହି ମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମିତ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅଛନ୍ତି। ଏହା ପୂର୍ବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ତୁଷିତ ନାମକ ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଭାଇବସ୍ବତ ମନ୍ୱନ୍ତରର ଆରମ୍ଭରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗ ସମାପ୍ତି ପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ସେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ କହିଥିଲେ—"ଦେବଗଣ, ଶୀଘ୍ର ଆସ, ଆମେ ଅଦିତିର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆଗାମୀ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଜନ୍ମ ନେବା; ଏହି ଆମ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ହେବ।" ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଦକ୍ଷ କନ୍ୟା ଅଦିତିର ଗର୍ଭରେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଠାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଶକ୍ର, ଅର୍ୟମାନ, ଧାତୃ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ପୂଷଣ, ବିବସ୍ୱାନ, ସବିତୃ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଂଶ ଓ ଭାଗ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସୋମଙ୍କ ସତ୍ତେଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ନୀମାନେ, ବିଶାଳ ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା ସହିତ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଇ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ଅନେକ ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ଷୋଳ ଦିନ୍ଦିଆ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ (ଅର୍ଥାତ୍ ବିଜୁଳି) ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ପରେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିବା ଋକ୍ ସୂକ୍ତ ଓ ଦେବର୍ଷି କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି। ଏହି ଦେବତାମାନେ ହଜାର ଯୁଗ ସମାପ୍ତି ପରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସଂଖ୍ୟାରେ ତିରିଶି ତିନି ଜଣ, ଏହି ଦେବତାମାନେ ଚାହିଦା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ନାଶ ଘଟେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହୁଏ। ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତି ଯୁଗରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ—ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ; ଏହି ଦୁଇଁ ଭାଇ ଏକ ଝିଅ ସିଂହିକା ଥିଲେ, ଯିଏ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସିଂହିକେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଚାରି ପୁଅ ଥିଲେ—ହ୍ରାଦ, ଅନୁହ୍ରାଦ, ପ୍ରହ୍ରାଦ (ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ), ଓ ସଂହ୍ରାଦ; ହ୍ରାଦଙ୍କ ପୁଅ ହ୍ରଦ ଥିଲେ। ହ୍ରଦଙ୍କ ଦୁଇ ଶୂର ପୁଅ ଥିଲେ—ଶିବ ଓ କାଳ; ପ୍ରହ୍ରାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ, ବିରୋଚନଙ୍କୁ ବାଲି ଜନ୍ମିଲା। ବାଲିଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ବାଣ ତାଙ୍କର ଜେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ତପୋବଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଚନ୍ଦ୍ରତାପନ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ। କୁମ୍ଭନାଭ, ଗର୍ଦଭାକ୍ଷ, କୁକ୍ଷି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ବାଣ, ଜେଷ୍ଠ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପଶୁପତିଙ୍କ ଅତି ପ୍ରିୟ। ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ବାଣ ଉମାପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ବସିବା ଦିଲା। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶୂର—ଭର୍ଭର, ଶକୁନି, ଭୂତସନ୍ତାପନ, ମହାନାଭ, କାଳନାଭ; ଦନୁଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ମହାବଳୀ ଏବଂ ତପୋବଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା, ଶଂକୁକର୍ଣ, ହୟଶିରା, ଅୟୋମୁଖ, ଶମ୍ବର, କପିଳ, ବାମନ, ମାରୀଚି, ମଘବାନ, ଇଲ୍ବଳ, ସ୍ୱସୃମ, ବିକ୍ଷୋଭଣ, କେତୁ, କେତୁବୀର୍ୟଶତହ୍ରଦ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ସର୍ବଜିତ, ବଜ୍ରନାଭ, ଏକଚକ୍ର, ତାରକ, ବୈଶ୍ୱାନର, ପୁଲୋମା, ବିଦ୍ରାବଣମହାଶିରା, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ବୃଷପର୍ବା, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଏହି ଦନୁପୁତ୍ରମାନେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଦାନବମାନେ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପୌତ୍ରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏତେ ବେଶି ଯେ ଗଣନା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ଝିଅ ପ୍ରଭା ଏବଂ ପୁଲୋମାଙ୍କ ଝିଅ ଶଚୀ; ଉପଦୀପ୍ତି, ହୟଶିରା, ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବାର୍ଷପର୍ବଣୀ, ପୁଲୋମା, କାଳିକା—ଏହି ଦୁଇ ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଝିଅମାନେ। ମାରୀଚିଙ୍କ ଅନେକ ପତ୍ନୀ, ବିଶାଳ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଷାଠି ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ। ଅନ୍ୟ ଚଉଦ ଶତ ହିରଣ୍ୟପୁର ନିବାସୀ ମାରୀଚିଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଏହିମାନେ ମହା ତପୋବଳୀ। ପୌଲୋମା ଓ କାଳକେୟ ନାମକ ଦାନବମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଜୟ, ହିରଣ୍ୟପୁର ନିବାସୀ। ପିତାମହଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ; ପରେ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ରହିଲେ। ତାପରେ, ସିଂହିକାରେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଲେ; ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଅତି ଶୂର ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ସିଂହିକେୟ ନାମରେ ତେର ଶୂର ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଵଂଶ, ଶଲ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନଳ, ବଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ଏହି ପରାମ୍ପରିକ ଗାଥାରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ସଂଖ୍ୟାର ବିବରଣୀ ଏଭଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ।