ଏହିପରି, ପୁୟାବହ, ପାପ, ବହ୍ନିଜ୍ୱାଳା, ଅଧଃଶିରା, ସଦଂଶ, କୃଷ୍ଣସୂତ୍ର, ତମସ୍, ଏବଂ ଅବିଚି ଏମିତି ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଅଛନ୍ତି । ଏହା ସହିତ, ଶ୍ୱଭୋଜନ, ଅପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଅବିଚି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଅଛନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ନରକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାବହ ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ । ଯମର ରାଜ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନେ ପଡ଼ନ୍ତି । ଯିଏ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦିଏ, କିମ୍ବା ପକ୍ଷପାତ ଭାବେ କଥା କହେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭିନ୍ନ ମିଥ୍ୟା କଥା କହେ, ସେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ । ଯିଏ ଗର୍ଭହତ୍ୟା କରେ, ନଗର ବିନାଶ କରେ, ଗାଈ ହତ୍ୟା କରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ବନ୍ଦ କରେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି । ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା, ଚୋରି କରୁଥିବା, ସୁନା ଚୋରି କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶୁଥିବା, ସେମାନେ ଶୁକର ନାମକ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି । ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟ ହତ୍ୟା କରେ, ଗୁରୁଙ୍କର ଶୟ୍ୟାକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ, ନିଜ ଭଉଣୀ ସହିତ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, କିମ୍ବା ରାଜସେବକ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ତାପିତ କଡାଇରେ ପଡ଼େ । ଯିଏ ମଧୁ ବେଚେ, ଦଣ୍ଡିତ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସିଂହର ରୋମ ବେଚେ, କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଗଳିତ ଧାତୁରେ ପଡ଼େ । ଯିଏ ନିଜ କନ୍ୟା କିମ୍ବା ବହୁଁ ସହିତ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ମହାଜ୍ୱାଳାରେ ପଡ଼େ; ଯିଏ ଗୁରୁମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଏ । ଯିଏ ବେଦକୁ ଦୂଷିତ କରେ, ବେଦ ବେଚେ, କିମ୍ବା ନିଷିଦ୍ଧ ନାରୀଙ୍କୁ ଯାଏ, ସେ ଶବଳ ନରକକୁ ପଡ଼େ । ଚୋର ବିମୋହ ନରକକୁ ଯାଏ; ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିବା, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ମଣିକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା, ସେ କ୍ରିମିଭକ୍ଷ ନରକକୁ ଯାଏ । ଯିଏ ମହାପାପ କରେ, କିମ୍ବା ପିତୃ, ଦେବତା, ଅତିଥିଙ୍କୁ ନ ବଲି ଖାଏ, ସେ ଲାଲଭକ୍ଷ ନରକକୁ ଯାଏ । ଯିଏ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରେ, ଛିଦ୍ର କରେ, କାନ କଟେ, କିମ୍ବା ତଳୱାର ଚଳାଏ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ବିଶସନ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି । ଅନୁଚିତ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ମୁଣ୍ଡ ଉଲ୍ଟାଇ ରହିଥିବା ନରକକୁ ଯାଏ । ଯିଏ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ, ତାରା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭାଶୁଭ ଦେଖେ, କିମ୍ବା ସର୍ବଦା ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ସେ କୀଟ ଓ ପୁୟ ଭରିଥିବା ନରକକୁ ଏକାକି ଯାଏ । ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲାକ, ମାଂସ, ରସ, ତିଳ, କିମ୍ବା ଲୁଣ ବେଚେ, ସେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼େ । ଯିଏ ବିଲାଇ, କୁକୁଡ଼ି, ଛାଗ, ଘୋଡ଼ା, ବନ୍ଦର, ପକ୍ଷୀ ରଖେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ । ଯିଏ ଜୁଆଁ ଖେଳେ, ମାଛ ଧରେ, ଗହ୍ବରରୁ ଖାଏ, ବିଷ ଦିଏ, ସୁଇ ବନାଏ, ମହିଷ ଚାଲାଏ, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜ ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ଯାତ୍ରା କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି । ଅଗ୍ନିଦାହକ, ବନ୍ଧୁ ହତ୍ୟାକାରୀ, ପକ୍ଷୀ ଧରୁଥିବା, ଗ୍ରାମ ପୁରୋହିତ, ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା, କିମ୍ବା ସୋମ ବେଚୁଥିବା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି । ମଧୁ ଚୋର, ଗ୍ରାମ ବିନାଶକ, ଶୁକ୍ର ପାନ କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ସୀମା ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଯାନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଅଶୁଚି, ଧୋଖା ଦେଇ ଜୀବିକା କମାନ୍ତି, କିମ୍ବା କାରଣ ବିନା ବନ ଛେଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁର୍ଗମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପତ୍ର ରୁପୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାନ୍ତି । ମେଷପାଳକ, ଶିକାରୀ, ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଥିବା ଲୋକ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ନ୍ତି; ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଘରକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଯାନ୍ତି । ଯିଏ ବ୍ରତ ପାଳନରେ ବାଧା ଦେଉଛି, କିମ୍ବା ନିଜ ବର୍ଗରୁ ପତିତ ହୋଇଛି, ସେମାନେ କଟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ନ୍ତି । ଦିନ ଦେଖି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଶୁକ୍ର ସ୍ରାବ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କୁ ପଢ଼ାନ୍ତି, ସେମାନେ କୁକୁର ଭୋଜନ ଭାଗ୍ୟରେ ପଡ଼ନ୍ତି । ଏଭଳି ଶତ-ଶତ, ସହସ୍ର-ସହସ୍ର ନରକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପାପୀମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି ରହନ୍ତି । ଏହି ଭଳି ଅନେକ ପାପ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜାତିର ଲୋକ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ନରକରେ ଯାଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ କର୍ମ, ମନ, କିମ୍ବା ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିପରୀତ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି । ନରକବାସୀମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉଲ୍ଟାଇ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉପରେ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ତଳେ ନରକବାସୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉଲ୍ଟାଇ ଦେଖନ୍ତି । ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ, କୀଟ, ଛାଗ, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଦେବତା, ଏବଂ ମୁକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ, ସମସ୍ତେ ନିୟମିତ ଅନୁକ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମ ଥିଏ ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ ଏଭଳି ଅନୁକ୍ରମେ ଏକ ହଜାର ଭାଗ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟକୁ ମିଳେ; ଏହି ସମସ୍ତ ମହାପ୍ରାଣୀ ମୁକ୍ତି ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି ଅଛନ୍ତି । ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେତେ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ସେତେ ନରକରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ପାପ କରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିନା ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାପ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ନିୟମ ମହାର୍ଷିମାନେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି । ବଡ଼ ପାପ ପାଇଁ ବଡ଼ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ଛୋଟ ପାପ ପାଇଁ ଛୋଟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ବୋଲି ସ୍ୱୟଂଭୂ ଆଦି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି । ସମସ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏକ ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟା; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣ ସ୍ମରଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ । ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପାପ କରି ସତ୍ୟ ଅନୁତାପ କରେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ହରିଙ୍କ ସ୍ମରଣ । ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଭାତ, ରାତି, ସନ୍ଧ୍ୟା, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ସ୍ମରଣ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟର ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ୱର ହୁଏ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ କ୍ଷୟ ହୋଇ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ । ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପାଠ, ଯଜ୍ଞ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ମନ ଲଗାଇଥାଏ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି । ସ୍ୱର୍ଗର ଉଦୟ-ଅସ୍ଥାୟୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ସହିତ ମୁକ୍ତିର ପରମ ବୀଜ ଯାହା ବାସୁଦେବ ନାମ ସ୍ମରଣ, ତାହା ସହିତ କି ତୁଳନା?