ସେଠାରେ ସେଉଁଠି ସପ୍ତପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ ଏକ ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହେଲେ—ଏହି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକର ନାମ ହେଉଛି ଜଳଦ, କୁମାର, ସୁକୁମାର, ମଣିରକ, କୁସମୋଦ, ମୋଦକୀ, ଏବଂ ସପ୍ତମ ମହାଦ୍ରୁମ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ଏହି ସପ୍ତପୁତ୍ରଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ଏହି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କୁ ସପ୍ତ ମହାପର୍ବତ ଭାଗକୁ ଭାଗ କରିଛି। ପ୍ରଥମେ ଉଦୟଗିରି, ତାପରେ ଜଳଧରା, ତାପରେ ରୈବତକ, ଶ୍ୟାମ, ଏବଂ ଅମ୍ଭୋଗିରି; ଏହିପରେ ଅସ୍ତିକେୟ, ରମ୍ୟ, ଏବଂ କେଶରୀ—ଏମିତି ଏହି ସପ୍ତ ପର୍ବତ ସେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ବଡ଼ ଶାକ ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି। ଏହି ବୃକ୍ଷର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ଛୁଇଁଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ ହୁଏ। ସେଉଁଠି ଚାରିବର୍ଣ୍ଣର ପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ ରହନ୍ତି—ସେମାନେ ମହାତ୍ମା, ଭୟ ଓ ରୋଗ ରହିତ। ସେଉଁଠି ଅତି ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପାପ ଓ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି—ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ନଳିନୀ, ରେଣୁକା, ଏବଂ ଇକ୍ଷୁ, ଧେନୁକା, ଗଭସ୍ତି, ସପ୍ତମୀ; ଏହା ସହ ଅନେକ ଛୋଟ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏଠି ଶତଶଃ ଏବଂ ସହସ୍ରଶଃ ମହାପର୍ବତ ଅଛି, ଏଠିରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଜଳଧି ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କର ଜଳ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ପିଅନ୍ତି। ଏହି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ଲୋକମାନେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଧର୍ମରେ ଅନୁଗତ; ଏଠି ଦେବଲୋକରୁ ଭୂଲୋକକୁ ଆସିଥିବା ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ଧର୍ମ କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେଉଁଠି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପର ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେଉଁଠି ମଗ, ମଗଧ, ମାନସ, ମଣ୍ଡଗ ନାମକ ଜନମାନେ ଅଛନ୍ତି; ମଗମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଗଧମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମାନସମାନେ ବୈଶ୍ୟ, ଏବଂ ମଣ୍ଡଗମାନେ ଶୂଦ୍ର। ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟରୂପେ ହରି ଭାବେ ବିରାଜିତ, ଯାହାକୁ ନିୟମିତ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ଶାକଦ୍ୱୀପର ପରେ ସବୁପଟେ କ୍ଷୀରସାଗର ଅଛି। ଏହି କ୍ଷୀରସାଗର ଶାକଦ୍ୱୀପ ପରି ସମାନ ଚକ୍ରରେ ବିସ୍ତୃତ, ଏହାକୁ ପୁଷ୍କର ନାମକ ଦ୍ୱୀପ ଘେରି ରହିଛି। ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼, ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସବନପୁତ୍ରଙ୍କ ମହାପ୍ରଦେଶ ହେଲା। ଢାତକି ନାମକ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଦୁହିଁଟି ଏକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହିପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାପ୍ରଦେଶ ଢାତକୀଖଣ୍ଡ ନାମରେ ଅଛି। ଏଠି ମାନସୋତ୍ତର ପର୍ବତ ନାମକ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଚକ୍ରାକାର ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅଛି। ଏହା ପ୍ଚାସ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ସେତେଇ ଚଉଡ଼ା, ଏହି ପର୍ବତ ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପକୁ ଦୁଇ ଭାଗକୁ ବିଭାଜିତ କରିଛି। ଏହି ଦୁଇ ଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଚକ୍ରାକାର ପର୍ବତ ଅଛି, ଏଠି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ସେମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ରହିତ, ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ; ଏଠି କେବେ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ୍ଚ ନାହିଁ, ନ ହତ୍ୟା କରିବା ବା ହତ୍ୟା ହେବା ଅଛି। ସେଉଁଠି ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ, କ୍ରୋଧ, ଦୋଷ କିମ୍ବା ଲୋଭ ନାହିଁ। ବାହାରେ ମହାପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଭିତରେ ଢାତକୀଖଣ୍ଡ ଅଛି। ମାନସୋତ୍ତର ପର୍ବତକୁ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜନ୍ତି; ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ନାହିଁ। ଏଠି ନ ନଦୀ ଅଛି, ନ ପର୍ବତ; ଏଠିର ଲୋକମାନେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଏକାକାର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏଠି କୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣ, ଆଶ୍ରମ, ଧର୍ମାଚରଣ, ତିନି ବେଦ, କୃଷି, ଦଣ୍ଡ ବା ସେବା ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇ ଭାଗ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଗସମ, ଏଠି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ମିଳେ; ସମୟ ଏଠି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗ ରହିତ। ପୁଷ୍କର, ଢାତକୀଖଣ୍ଡ ଏବଂ ମହାବୀତରେ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପରମ ଆସନ। ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ବିରାଜିତ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ସେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି। ପୁଷ୍କର ସବୁପଟେ ମଧୁର ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଅଛି। ପୁଷ୍କରର ପରିମାଣ ଓ ପରିଧି ସମାନ; ଏହିପରି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ସମାନ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସେଉଁଠି ଦୁଇଗୁଣା ଆକୃତିର। ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ସବୁବେଳେ ସମାନ ଅଛି; କେବେ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମି ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ମାଟିର ପାତ୍ରର ଜଳ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଉଫାଏ ନାହିଁ। ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର କ୍ଷୟବୃଦ୍ଧି ସମୟରେ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ବଢ଼ିଯାଏ କିମ୍ବା କମିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେଉଁଠି କେବେ ଅତିରିକ୍ତ କିମ୍ବା ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ, ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମାନରେ, ଏହି ମାପ ୧୧୫ ଅଙ୍ଗୁଳ ଥାଏ। ସମୁଦ୍ର ଜଳର ବୃଦ୍ଧି କ୍ଷୟ ସେଉଁଠି ଦୃଶ୍ୟ; କମଳଦ୍ୱୀପରେ ଖାଦ୍ୟ ସ୍୵ୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ସେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ସଦା ଷଡ୍ରସ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମଧୁର ଜଳର ସମୀପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ଏହି ସମସ୍ତର ପରେ ଦୁଇଗୁଣା ବିସ୍ତୃତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଜୀବ ନାହିଁ। ତାପରେ ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ। ଏହି ପର୍ବତକୁ ଚାରିପଟେ ଅନ୍ଧକାର ଘେରି ରହିଛି, ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଶୂପ ରହିଛି। ଏହି ପୃଥିବୀ ପଞ୍ଚାଶ କୋଟି ବିସ୍ତୃତ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଶୂପ, ଦ୍ୱୀପ ଓ ପର୍ବତ ସହିତ ଏହା ସମସ୍ତ ଜୀବର ଗୁଣ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଆଧାର ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ବିରାଜିତ।