ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦ୍ୱୀପ, ଯାହାକୁ ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଅପେକ୍ଷା ସମାନ ଚଉଁଠି ଚିନିଆ ରସର ମହାସାଗର ଘେରି ରହିଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଏବେ ଶାଲମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଶାଲମଳୀ ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହେଲେ ଵୀର, ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ପ୍ରଭାମୟ। ତାଙ୍କର ସାତିଜଣ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି—ଶ୍ୱେତ, ହରିତ, ଜୀମୂତ, ରୋହିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସ, ଏବଂ ସୁପ୍ରଭା। ଶାଲମଳୀ ଦ୍ୱୀପକୁ ଦୁଇଗୁଣା ପ୍ରସ୍ତର ଚିନିଆ ରସର ମହାସାଗର ଘେରି ରହିଛି। ଏଠାରେ ସାତଟି ରତ୍ନ ଉତ୍ପାଦକ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଅଞ୍ଚଳ ସୂଚକ ନଦୀ ଅଛି। ପାହାଡ଼ଗୁଡିକର ନାମ—କୁମୁଦ, ଉନ୍ନତ, ବଳାହକ, ଦ୍ରୋଣ (ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଔଷଧ ହେଉଛି), କଙ୍କ, ମହିଷ, ଏବଂ କକୁଦ୍ମତ (ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼)। ନଦୀଗୁଡିକର ନାମ—ଶ୍ରୋଣୀ, ତୋୟା, ବିତୃଷ୍ଣା, ଚନ୍ଦ୍ରା, ଶୁକ୍ରା, ବିମୋଚନୀ, ଏବଂ ନିୃତ୍ତି; ଏମାନେ ପାପ ଦୂର କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକର ନାମ—ଶ୍ୱେତ, ଲୋହିତ, ଜୀମୂତ, ହରିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସ, ଏବଂ ସୁପ୍ରଭା। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଚାରି ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକ ରହନ୍ତି—କପିଳ, ଆରୁଣ, ପୀତ, କୃଷ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର। ସମସ୍ତେ ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା ଏବଂ ବାୟୁ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞରେ ବିସ୍ଥାପିତ। ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ରେ ବସିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଶାଲମଳୀ ବୃକ୍ଷ ଏଠାରେ ନାମର ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଶାଲମଳୀ ପରିମାଣର ସୁରୋଦା ମହାସାଗର ଘେରି ରହିଛି। ସୁରୋଦା ମହାସାଗରକୁ ଦୁଇଗୁଣା ପ୍ରସ୍ତର କୁଶ ଦ୍ୱୀପ ଘେରି ରହିଛି। କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମାନ, ସ୍ଵୈରଥ, ରନ୍ଧନା, ଧୃତି, ପ୍ରଭାକର ଏବଂ କପିଳ—ଏମାନେ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ଏବଂ ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦୈତ୍ୟ ଦାନବ ସହିତ ବସିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିମ୍ପୁରୁଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଚାରି ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅନୁଶାସିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ନେହଶୀଳ ଏବଂ ଶାନ୍ତମନା। ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ଅଧିକାର ଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଅଧିକାର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଫଳକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସାତଟି ପାହାଡ଼—ବିଦ୍ରୁମ, ହେମଶୈଳ, ଦ୍ୟୁତିମାନ, ପୁଷ୍ଟିମାନ, କୁଶେଶୟ, ହରି, ଏବଂ ମନ୍ଦରାଚଳ—ଏମାନେ ଅଞ୍ଚଳର ପାହାଡ଼। ଏଠାରେ ସାତଟି ନଦୀ—ଧୁତପାପ, ଶିବା, ପବିତ୍ରା, ସମ୍ମତି, ବିଦ୍ୟୁତ, ଅମ୍ଭା, ମହୀ—ଏମାନେ ପାପ ଦୂର କରିଥାନ୍ତି; ଏହା ଛଡ଼ା ଅନେକ ଛୋଟ ନଦୀ ଏବଂ ଝରଣା ଅଛି। କୁଶଦ୍ୱୀପରେ କୁଶସ୍ତମ୍ଭ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଘିର ମହାସାଗର ଘେରି ରହିଛି। ଘିର ମହାସାଗରକୁ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ ଘେରି ରହିଛି। କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ କୁଶଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ପ୍ରସ୍ତ। ଏଠାରେ ଦ୍ୟୁତିମାନଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅ—କୁଶାଗ, ମଣ୍ଡାଗ, ଉଷ୍ଣ, ପିବର, ଅନ୍ଧକାରକ, ମୁନି, ଦୁନ୍ଦୁଭି—ଏମାନେ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ। ଏଠାରେ ଦେବତା ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ଅତି ଆନନ୍ଦ ରେ ଅଞ୍ଚଳ ରହିଛି। ପାହାଡ଼ଗୁଡିକର ନାମ—କ୍ରଉଞ୍ଚ, ବାମନ, ଅନ୍ଧକାରକ, ଦେବବ୍ରତ, ଧାମା, ପୁଣ୍ଡରୀକବନ, ଦୁନ୍ଦୁଭି, ମହାଶୈଳ—ଏମାନେ ଏକ ଏକର ଦୁଇଗୁଣା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପର ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଲୋକମାନେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଏବଂ ଉତ୍କଳ ରେ ରହିଥାନ୍ତି; ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ କୃପାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଏଠାରେ ଅନୁକ୍ରମରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଏଠାରେ ଏମାନେ ସଦା ନଦୀରୁ ପାନ କରନ୍ତି। ସାତଟି ପ୍ରଧାନ ନଦୀ ଏବଂ ଅନେକ ଛୋଟ ଝରଣା—ଗୌରୀ, କୁମୁଦ୍ୱତୀ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତ୍ରି, ମନୋଜବା, ଖ୍ୟାତି, ପୁଣ୍ଡରୀକ—ଏମାନେ ଅଞ୍ଚଳରେ ବହିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପୂଜନ କରାଯାଏ, ପୁଷ୍କର ଆଦି ଭାବରେ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାୟୀ। ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ପୂଜନ କରାଯାଏ। କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପକୁ ଦହିର ମହାସାଗର ଘେରି ରହିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱୀପର ସମାନ ପ୍ରସ୍ତ। ଏହି ଦହିର ମହାସାଗରକୁ ଶାକ ଦ୍ୱୀପ ଘେରି ରହିଛି। ଶାକ ଦ୍ୱୀପ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ପ୍ରସ୍ତ ଅଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ଭବ୍ୟ, ଯିଏ ମହାନ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମା।