ସୁନିବେ, ଦ୍ୱିଜଜନମାନ୍ୟ, ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଆମେ ଆରମ୍ଭ କରିବା। ଏହି ଦ୍ୱୀପମାଳାରେ ଅନେକ ପର୍ବତ ଓ ନଦୀ ଅଛି, ସେମାନେ ସେଠି ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଜୀବନକୁ ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ କରନ୍ତି। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପରେ ସାତଟି ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଛି—ଏମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣିଲେ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଏହି ସାତ ନଦୀ ହେଉଛି: ଅନୁତପ୍ତା, ଶିଖା, ବିପ୍ରାଶା, ତ୍ରିଦିବା, କ୍ରମୁ, ଅମୃତା ଓ ସୁକୃତା। ଏହି ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପରେ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତ ଓ ନଦୀ ଅଛି, ତଥା ଅନେକ ଛୋଟ ନଦୀ ଓ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସେଠି ଥିବା ଲୋକମାନେ ସେହି ନଦୀରୁ ଜଳ ପିଇ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଥାନ୍ତି। ସେଠି ନଦୀମାନେ ତଳକୁ ବହିଥାଏ, ଉପରକୁ ନୁହେଁ। ଏହି ସାତ ଦ୍ୱୀପରେ କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର, କଳି ଯୁଗର ବିଭାଜନ ନାହିଁ; ସେଠି ସମୟ ସଦା ତ୍ରେତା ଯୁଗ ସମାନ ରହିଥାଏ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଓ ଶାକଦ୍ୱୀପର ପରେ ଥିବା ଦ୍ୱୀପରେ ଲୋକମାନେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଅସୁସ୍ଥ ନ ହୋଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ସେଠି ଧର୍ମ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ଚାରିଟି ଵର୍ଣ୍ଣ ଅଛି—ଆର୍ୟକ, କୁରୁ, ବିବିଶ୍ୱ, ଭାବିନ। ଏମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ। ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ଅଛି, ଯାହା ଜାମ୍ବୁ ଗଛ ସମାନ ବଡ଼; ଏହି ଗଛ ନାମରୁ ଦ୍ୱୀପର ନାମ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ହୋଇଛି। ସେଠି ଏହି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ଆର୍ୟକ ଆଦି ଅନୁକ୍ରମରେ ହରିଙ୍କୁ, ସମସ୍ତର ନିର୍ମାତା, ସମସ୍ତର ନାଥ, ସୋମ ରୂପେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଏକ ଚିନି କାନ୍ଦ ରସର ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଏହି ସମୁଦ୍ରର ଆକାର ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ସମାନ। ଏପରେ ଆମେ ଶାଲମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା। ଶାଲମଳୀର ନାଥ ହେଉଛନ୍ତି ବୀର, ଯେଉଁଥି ଚମକିଲା। ତାଙ୍କର ସାତ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି—ଶ୍ୱେତ, ହରିତ, ଜୀମୂତ, ରୋହିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସ, ଓ ସୁପ୍ରଭ। ଶାଲମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ଚିନି କାନ୍ଦ ରସର ସମୁଦ୍ରରେ ଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ଆକାରରେ ଘେରାଯାଇଛି। ସେଠି ସାତଟି ମଣିର ଉତ୍ସ ପର୍ବତ ଓ ସାତଟି ନଦୀ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରେ। ପର୍ବତ ମାନେ: କୁମୁଦ, ଉନ୍ନତ, ବଲାହକ, ଦ୍ରୋଣ (ଏଠି ଉତ୍ତମ ଔଷଧ ଅଛି), କଙ୍କ, ମହିଷ, ଓ କକୁଦ୍ମତ। ନଦୀ ମାନେ: ଶ୍ରୋଣୀ, ତୋୟା, ବିତୃଷ୍ଣା, ଚନ୍ଦ୍ରା, ଶୁକ୍ରା, ବିମୋଚନୀ, ନିଵୃତ୍ତି—ଏମାନେ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏଠି ସାତଟି ଅଞ୍ଚଳ: ଶ୍ୱେତ, ଲୋହିତ, ଜୀମୂତ, ହରିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସ, ସୁପ୍ରଭ। ଏଠି ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ଥାନ୍ତି—କପିଳ, ଆରୁଣ, ପୀତ, କୃଷ୍ଣ; ଏମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ବାୟୁ ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସମ୍ପୂଜିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏଠି ଦେବମାନେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଅଛନ୍ତି; ଶାଲମଳୀ ବଡ଼ ଗଛ ନାମ ପୂରଣ କରେ। ଦ୍ୱୀପଟି ସୁରୋଦା ସମୁଦ୍ରରେ, ଦ୍ୱୀପର ଆକାର ସମାନ ଘେରାଯାଇଛି। ସୁରୋଦା ସମୁଦ୍ରଟି ଶାଲମଳୀ ଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ଆକାରରେ କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ଘେରାଯାଇଛି। କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତଙ୍କର ପୁଅମାନେ: ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମାନ, ସ୍ୱୈରଥ, ରନ୍ଧନ, ଧୃତି, ପ୍ରଭାକର, କପିଳ—ଏମାନେ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ। ସେଠି ମନୁଷ୍ୟ, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଏକସାଥି ରହନ୍ତି; ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିମ୍ପୁରୁଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣ ଏଠି ନିଜ ନିଜ କ୍ରିୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତି—ନିୟମିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ନେହଭରା, ଦୀର୍ଘବିଚାରୀ। ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକାର ଓ ନିଜ ଅଧିକାର ଶେଷ ହେବାରୁ, କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ସେମାନେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ କରି, ତାଙ୍କର ଅଧିକାରର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଦୂର୍ବଳ ଫଳକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏଠି ଏହି ପର୍ବତ ଅଛି: ବିଦ୍ରୁମ, ହେମଶୈଳ, ଦ୍ୟୁତିମାନ, ପୁଷ୍ଟିମାନ, କୁଶେଶୟ, ହରି, ମନ୍ଦରାଚଳ। ଏହି ସାତ ପର୍ବତ ଅଛି। ସାତଟି ନଦୀ ଅଛି: ଧୁତପାପ, ଶିବ, ପବିତ୍ର, ସମ୍ମତି, ବିଦ୍ୟୁତ, ଅମ୍ଭ, ମହୀ—ଏମାନେ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏହି ବଡ଼ ନଦୀ ଛଡ଼ା ଅନେକ ଛୋଟ ନଦୀ ଓ ଝରଣା ଅଛି। କୁଶଦ୍ୱୀପରେ କୁଶସ୍ତମ୍ଭ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସ୍ପଷ୍ଟ ଘିଅର ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରାଯାଇଛି। ଘିଅର ସମୁଦ୍ରକୁ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ ଘେରାଇଛି; ଏହି କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ବଡ଼, କୁଶଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ଆକାରରେ। କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ଦ୍ୟୁତିମାନଙ୍କର ସାତ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି—କୁଶଗ, ମନ୍ଦଗ, ଉଷ୍ଣ, ପିବର, ଅନ୍ଧକାରକ, ମୁନି, ଦୁନ୍ଦୁଭି। ସେମାନେ ଦ୍ୱୀପର ଅଞ୍ଚଳ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏଠି ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଆନନ୍ଦମୟ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ଏହିଭଳି, ଦ୍ୱୀପମାଳାର ପର୍ବତ, ନଦୀ, ଵର୍ଣ୍ଣ, ଦେବ ଓ ଦାନବ ଏକଠା ରହିଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱୀପମାଳାର ବିବରଣୀ ହେଉଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ, ଦେବତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି, ଓ ନିଜ-ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ପୂଜା କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି।