କୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏଠି ନାହିଁ।” ଏହା ପରେ, ରାମ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି କ୍ଷୋଭ ଭରା କଥାରେ ତିରସ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭାଇ ଭାବି ମୁଁ ତୁମକୁ ମାଫ କରୁଛି; ଶୁଭ ହେଉ, ମୁଁ ଚାଲିଯାଉଛି। ଦ୍ୱାରକା, ତୁମେ କିମ୍ବା ଭୃଷ୍ଣିମାନେ ସହିତ ମୋର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ। ଏହା ପରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ଦକ୍ଷ ରାମ ମିଥିଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏଠାରେ ମିଥିଳାର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାଭ୍ରୁ—ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ—ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅନିରୋଧ ସ୍ୱରୂପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଗାନ୍ଦିନୀର ପୁତ୍ର ବାଭ୍ରୁ, ଏହି ରତ୍ନ ସୟମନ୍ତକାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ନିୟମିତ ଅଭିଷେକର ଅଭୟ କବଚରେ ଶ୍ରମ କଲେ। ଏହା ପରେ, ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ଧରି, ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟ ରତ୍ନ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଧନ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞଗୁଡିକୁ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନାମରେ “ଅକ୍ରୂର-ଯଜ୍ଞ” ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଚୁର ଭୋଜନ ଓ ଉପହାର ଦିଆଯାଇ, ସମସ୍ତ ଆଶା କ୍ଷମା କରାଯାଇଥିଲା। ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ମିଥିଳାକୁ ଯାଇ, ବଳଦେବଙ୍କୁ ଠାରୁ ଗଦା ଯୁଦ୍ଧର ଦିବ୍ୟ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଏହି ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ମହାବଳୀ ଭୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ଯୋଧାମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆଣିଲେ। ଅକ୍ରୂର, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ଧକମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମହାନ, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜନ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଘୁମ ଅବସ୍ଥାରେ ହତ୍ୟା କଲେ। ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦର ଭୟରୁ, ସେ ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ଅନଦେଖା କଲେ; ଅକ୍ରୂର ଚାଲିଯିବା ପରେ, ବୃଷ୍ଟିର ଦେବତା ବୃଷ୍ଟି ହେଲେନି। ଏହି ଅଣ୍ଡା ହେବାରୁ, ଭୂମି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଗଲା; ତେଣୁ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ଦାନର ଲୋକପତି ଆଉଥରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଲେ, ତେବେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁଯୁକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ବୃଷ୍ଟି କରିଲେ। ଅକ୍ରୂର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଉତ୍ତମ, ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭଉଣୀକୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇ ଦେଲେ, ଏହା ସ୍ନେହରୁ। ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜାଣିଲେ ଯେ ସୟମନ୍ତକା ରତ୍ନ ବାଭ୍ରୁଙ୍କୁ ଯାଇଛି, ତେବେ ଅସ୍ତମାନ୍ତରେ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କଥା କହିଲେ। “ଏହି ଉତ୍ତମ ରତ୍ନ, ଯେଉଁଟି ତୁମର ହାତରେ ଅଛି, ମୋତେ ଦେଅ, ମୋତେ ଅବମାନ କରିବେନି।” ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ପରେ, ମୋ ମନରେ ଯେଉଁ କ୍ରୋଧ ଥିଲା, ଏହା ବଢ଼ିଥିଲା ଓ ପୁନିପୁନି ଆସିଥିଲା; ତେଣୁ ବହୁ ଦିନ ଅପେକ୍ଷା ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥାରେ ବାଭ୍ରୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସଂସ୍ତା ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ରତ୍ନ ଦେଲେ। ପରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ଦକ୍ଷ କୃଷ୍ଣ ଉଲ୍ଲାସରେ ଏହି ରତ୍ନ, ଯାହା ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ବାଭ୍ରୁଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା, ପୁନି ବାଭ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରୁ ସୟମନ୍ତକା ରତ୍ନ ପାଇବା ପରେ, ଗାନ୍ଦିନୀର ପୁତ୍ର ଏହି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପରି ଦେଖାଯାଇଲେ। ଏଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥାକୁ ଆପଣ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଭାରତମାନେ ଓ ରାଜାମାନେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ଦୈତ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ। ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ରିୟା, ଶୌର୍ୟ ର ଚମତ୍କାର, ଧର୍ମ ର ସଂପାଦନା, ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ କଥା, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଓ ଅତିଶୟ ଜନ୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତି, ଯକ୍ଷ, ଅପ୍ସରାମାନେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ସ୍ଥିର ଓ ଚଳିତ, ସମସ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏହା ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ କଥା ଆପଣ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ଆମେ ଏହା ଶୁଣିଛୁ। ପୁରାଣ, ଯାହା ପବିତ୍ର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ମୃଦୁ କଥାରେ, ମନ ଓ କଣ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ, ଏହା ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଅମୃତ ସମ। ଏବେ ଆମେ ଏହି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜାଣିଥିବା ହେଲେ, ଏହା ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ଆମର ଉତ୍ସୁକତା ବହୁତ। କେତେ ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ, ଅଞ୍ଚଳ, ପାହାଡ, ଜଙ୍ଗଲ, ନଦୀ ଅଛି, ଏବଂ ପବିତ୍ର ଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଖାଯାଉଛି। ସମସ୍ତ ମାପ କେତେ, କେଉଁଠି ଏହି ନିର୍ମିତ, ଏହା କେଉଁ ପ୍ରକୃତିର? ଆପଣ ଏହି ଜଗତର ଗଠନ ଏବଂ ଏହାର ସଠିକ୍ ବିବରଣୀ ଦିଅ। ମୁଁ ଏହା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ କହିବି; ଏହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିହେବ ନାହିଁ। ଜାମ୍ବୁ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଦୁଇଟି ନାମ, ଶାଲ୍ମଳା ଅନ୍ୟଟି; କୁଶ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଶାକ ଓ ପୁଷ୍କର ସପ୍ତମ ଦ୍ୱୀପ। ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକୁ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଘେରିଛି: ଲୁଣ, ଇଖା ରସ, ମଦ୍ୟ, ଘିଁ, ଦହି, ଦୁଧ ଓ ଜଳ। ଜାମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି; ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ସ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମେରୁ ପାହାଡ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଅଠାଉନ୍ ହଜାର ଯୋଜନା; ଶୋଉଳ ଶୋଉଳ ଯୋଜନା ତଳକୁ, ଶିଖରରେ ଏହା ଅତି ଚୌରାଶି ହଜାର ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ। ପାହାଡର ତଳଭାଗ ଚଉଦ ହଜାର ଯୋଜନା ଚାରିପାଖରେ; ଏହି ପାହାଡ ଭୂମିର ପଦ୍ମର ତଳ ଭାଗର ଦାନା ପରି ଆକୃତି। ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣରେ ହିମବତ, ହେମକୁଟ, ନିଷଧ; ଉତ୍ତରରେ ନୀଳ, ଶ୍ୱେତ, ଶ୍ରିଙ୍ଗୀ—ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପାହାଡ ଅଛି। ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା, ଅନ୍ୟ ଦଶ ହଜାର କମ; ଉଚ୍ଚତା ଦୁଇ ହଜାର, ପ୍ରସ୍ତୁତ ମଧ୍ୟ ଏତିକି। ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳ ଭାରତ, ପରେ କିମ୍ପୁରୁଷ, ତାପରେ ହରିବର୍ଷ, ଏହି ସମସ୍ତ ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣରେ। ଉତ୍ତରରେ ରାମ୍ୟକ ଅଞ୍ଚଳ, ପରେ ହିରଣ୍ମୟ, ତାପରେ ଉତ୍ତର କୁରୁ, ଭାରତ ଭଳି। ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ନଉ ହଜାର ଯୋଜନା ମାପରେ; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ଇଲାବୃତ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମେରୁ ଉଚ୍ଚତାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।