ସୂର୍ୟଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ସତ୍ରାଜିତ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସବୁ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି, ସେହି ମଣିଟି—ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି—ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଚମକନ୍ତି।” ତାହାପରେ ଭାସ୍କର, ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ୟଦେବ, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଇଦେଲେ। ରାଜା ସେହି ମଣିକୁ ଗଲାରେ ପିନ୍ଧି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଲୋକେ ତାଙ୍କ ପଛପଛ ଦୌଡ଼ି ଚିତ୍କାର କଲେ, "ସୂର୍ୟ ଯାଉଛନ୍ତି!" ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜା ନିଜ ସହରକୁ ଏବଂ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପ୍ରସେନଜିତ ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଭାଇ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏହି ମଣି ଭୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ଗୃହରେ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲା, ସମୟରେ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ରୋଗ ଭୟ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ। ଏହି ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପ୍ରସେନଙ୍କଠାରୁ ପାଇବାକୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ସକ୍ଷମ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନେଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଚେଷ୍ଟା କଲେ ନାହିଁ। ଏକଦିନ ପ୍ରସେନ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପିନ୍ଧି ଶିକାରକୁ ଗଲେ। ଏହି ମଣିର ଚମକରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ସିଂହ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲା। ତାପରେ ଭଲୁଆମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍, ଦୃତ ଗତିରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସିଂହକୁ ଦେଖି, ତାକୁ ମାରି ମଣିଟି ନେଇ ନିଜ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ପ୍ରସେନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ଭୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକଗଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମଣି ଉଠାଇବା ଅପରାଧରେ ଅଭିଯୋଗ କଲେ। ଏପରି ସନ୍ଦେହ ହେବାରୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ସଂକଳ୍ପ କଲେ, "ମୁଁ ଏହି ମଣି ଫେରାଇ ଆଣିବି।" ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ସେ ଅଟବୀକୁ ଚଲିଗଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରସେନ ଶିକାରକୁ ଗଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କ ନିଶ୍ଚିତ ଲୋକମାନେ ପ୍ରସେନଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଭଲୁଆଘନ୍ତି ଦ୍ରୁତପର୍ବତ ଓ ଉତ୍ତମ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜି, ମହାମନା କୃଷ୍ଣ କ୍ଳାନ୍ତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତଳାଶ କରିବାରେ ଲାଗି ରହିଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରସେନ ଓ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମଣିଟି ମଧ୍ୟ ନ ମିଳିଲା; କିନ୍ତୁ ପ୍ରସେନଙ୍କ ଦେହ ପାଖରେ ଏକ ସିଂହ ଦେଖାଗଲା। ସିଂହଟି ଭଲୁଆ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲା, ଭଲୁଆର ପଦଚିହ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା, ଏବଂ ମାଧବ ସେହି ଚିହ୍ନ ଅନୁସରି ଭଲୁଆ ଗୁହାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠି, ଭଲୁଆ ଗୁହା ଭିତରେ, ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଝିଅ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦୁଧପାନ କରାଉଥିବା ସମୟରେ ଏକ ମହିଳାର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ, "ମଣି ନେଇ ଖେଳୁଥିବା ଝିଅ" କହୁଛି, "କାନ୍ଦନି।" ସେ କହୁଛି, "ସିଂହ ପ୍ରସେନକୁ ମାରିଥିଲା; ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବାନ୍ ମାରିଥିଲେ। ସ୍ନିଗ୍ଧ ଶିଶୁ, ଏହି ସ୍ୟାମନ୍ତକ ତୁମର।" ସେହି ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଦୃତ ଗତିରେ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଯଦୁମାନେ ଓ ହଳଧରଙ୍କୁ ଗୁହା ଦ୍ୱାରରେ ରଖି, ସେ ଭିତରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ବାସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ, ନିଜ ହାତରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ସହ ଏକୋଇଶି ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏଠି କୃଷ୍ଣ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ସମୟରେ, ବଳରାମ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ଦେଲେ। ଅବଶେଷରେ ବାସୁଦେବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ୍କୁ ଜୟ କରି, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ନିଜ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ନେଇ, ଭଲୁଆ ରାଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ। କୃଷ୍ଣ ନିଜ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଲେ; ଏହିପରି ଭାବେ ଅନ୍ୟାୟ ଅଭିଯୋଗରୁ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଆଣିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଏହି ମଣି ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ବନ୍ଧୁ ହନ୍ତା ହିସାବରେ ଅଭିଯୁକ୍ତ କୃଷ୍ଣ ଏହି ମଣି ପୁନଃ ଫେରାଇଦେଲେ। ସତ୍ରାଜିତ, ନିଜ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦଶ ଜଣ ଝିଅ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକଶେ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନି ଜଣ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ: ଜ୍ଞାନୀ ଭାଗଙ୍କାର, ବୀର, ଭାତପତି ଓ ବସୁମେଧାସ। ଏହିପରି, ତିନି ଝିଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସତ୍ୟଭାମା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଓ ଏଉଁ ଝିଅ ଅଟୁଟ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ଏପରି ଭାବେ, ସେହି ଘୁମାଉଥିବା ଝିଅକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସଭକ୍ଷ ଦେଇଥିଲେ; ଭଙ୍ଗକାରୀ ଓ ନବେୟ, ଉଭୟ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ। ଏହି ଝିଅଠାରୁ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଗୁଣଗୁଣା ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ: ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଓ ତାପରେ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଧାଜିତ। ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ, ସ୍ଵଫଳ୍କ ଓ ଚିତ୍ରକ। ସ୍ଵଫଳ୍କ କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗାନ୍ଦିନୀ, ତାଙ୍କ ବାପା ସଦା ଗାଈ ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପଣ୍ଡିତ ଓ ଅତିଥିସେବୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଦାନଶୀଳ ଅକ୍ରୂର ଜନ୍ମିଲେ; ଉପମଦ୍ଗୁ, ମଦ୍ଗୁ, ମୁଦରା, ଅରିମର୍ଦ୍ଦନ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଏପରି ଅରିକ୍ଷେପ, ଉପେକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁହା, ଅରିମେଜୟ, ଧର୍ମଭୃତ୍, ଧର୍ମ, ଗୃଧ୍ରଭୋଜ ଓ ଅନ୍ଧକ ଥିଲେ। ଅବାହ ଓ ପ୍ରତିବାହ, ସୁନ୍ଦରୀ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀ, ଓ ଭିଶୃତାଶ୍ବଙ୍କ ରାଣୀ ଭାବେ ଭୂମିପୁତ୍ରୀ ଭାବେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଥିଲେ। ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା, ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଉଗ୍ରସେନାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଥିଲେ। ବସୁଦେବ ଓ ଉପଦେବ, ଦେବତା ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚିତ୍ରକଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ ଓ ବିପୃଥୁ। ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଅଶ୍ୱବାହୁ, ସୁପର୍ଶ୍ୱକଗବେଷଣ, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଧର୍ମ, ଧର୍ମଭୃତ ଥିଲେ। ସୁବାହୁ ଓ ବହୁବାହୁ, ଶ୍ରାବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା ଝିଅ ଥିଲେ; ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ— ସେ ଜାଣିଥାଏ ଯେ, ଏହି ମିଥ୍ୟା ଶାପ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରିବ ନାହିଁ।