ଭଜମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ—ସୃଞ୍ଜୟୀ ଏବଂ ବାହ୍ୟକା, ଏହିପରି ଉପବାହ୍ୟକା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଏମାନଙ୍କୁ ଭଜମାନଙ୍କର ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଭଜମାନ ଓ ବାହ୍ୟକା-ସୃଞ୍ଜୟୀଠୁ କ୍ରିମି, କ୍ରମଣ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶୂର ଏବଂ ପୁରଂଜୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଭଜମାନ ଓ ଉପବାହ୍ୟକା-ସୃଞ୍ଜୟୀଠୁ ଆୟୁତାଜିତ, ସହସ୍ରାଜିତ, ଶତାଜିତ ଏବଂ ଦାସକ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାଜା ଦେୱାୃଧ, ଯିଏ ବହୁ ்ୟଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ମହାତପସ୍ୱୀ ଥିଲେ; ସେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ଦେୱାୃଧ ଏକାଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ପତ୍ର ଖାଇ, ପାଣି ଛୁଇ, ନଦୀ ସେକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରିଷ୍କାର କରୁଥିଲେ ଏବଂ ନଦୀ ସେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ। ନଦୀ ଚିନ୍ତାରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ନିଜ ଚୟନ ନେଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଉତ୍ତମ ନଦୀ ଦେୱାୃଧଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଥିଲେ। ଦେୱାୃଧ ଏପରି ଏକ ମହିଳା ଖୋଜିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯାହାଠୁ ଏପରି ଗୁଣବତୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିପାରିବ; ତେଣୁ ନଦୀ ନିଜେ ମେଧାବତୀ କନ୍ୟା ରୂପେ ଆସି, ଦେୱାୃଧଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ ଏବଂ ସେ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଦେୱାୃଧ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଶୁ ରଖିଲେ; ଦଶମ ମାସରେ ଉତ୍ତମ ନଦୀ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ଶିଶୁ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ—ବଭ୍ରୂ, ଦେୱାୃଧ। ଏହି ବଂଶରେ ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଏଭଳି ଗୀତ ଗାଇ ଖ୍ୟାତି ହାସଲ କରିଛନ୍ତି। ଏଯାଁ ଯାଁ, ଦେୱାୃଧଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଗୁଣଗାନ କରିବା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ନିକଟରୁ ମଧ୍ୟ। ବଭ୍ରୂ ମାନବମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଦେୱାୃଧ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ; ଛଉଷଠ ହଜାର ସାତ ଜଣେ ପୁଅ ଥିଲେ। ଏମାନେ ବଭ୍ରୂ ଏବଂ ଦେୱାୃଧଠୁ ଅଧିକ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ; ୟଜ୍ଞକାରୀ, ଦାନଶୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ବହୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଥିଲା—ଭୋଜମାନେ, ସାର୍ତିକମାନେ ସହିତ; ଅନ୍ଧକ ଓ କାଶ୍ୟାଙ୍କ ଝିଅଠୁ ଚାରି ଜଣେ ପୁଅ ହେଲେ—କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶଶକ ଏବଂ ବଳବର୍ହିଷ। କୁକୁରଙ୍କ ପୁଅ ଭୃଷ୍ଟି, ଭୃଷ୍ଟିଙ୍କ ପୁଅ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କଠୁ ଟିଲିରି, ଟିଲିରିଠୁ ପୁନର୍ବସୁ, ପୁନର୍ବସୁଠୁ ଅଭିଜି। ଅଭିଜିତଙ୍କ ଦୁଇ ଜଣେ ଝିଅ ଥିଲେ—ଆହୁକ ଏବଂ ଶ୍ରାହୁକ; ଦୁଇଁ ଜଣେ ମଧ୍ୟ ବଂଶୀୟ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି ପ୍ରାପ୍ତ। ଆହୁକ ବିଷୟରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—"ଯୁବା ରୂପରେ ମହାନ, ଧଳା ପରିବାରରେ ଘିରିଥିଲେ।" ଆହୁକ ଅସୀ ପ୍ରକାର ବର୍ତ୍ତ (ଆର୍ମର) ଧରିଥିଲେ; ପୁଅ ନଥିବା, ଶତ ସନ୍ତାନ ନଥିବା, ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବିତ ନଥିବା କେହି ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅଶୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ୟଜ୍ଞ କରିନଥିବା କେହି ଭୋଜଙ୍କୁ ନିକଟ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ନାଗମାନେ ଭୋଜଙ୍କୁ ଯାଇଥିଲେ। ସୋମଠୁ ଦଶ ହଜାର ସେନା, ଧ୍ୱଜ, ରଥ, ସେନା, ହାତୀ ସହିତ ବଜ୍ର ମେଘ ଭଳି ଗୁଞ୍ଜିଥିଲେ; ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏପରି ଏକାଉଣ୍ଠି ହଜାର ସିଲ୍ଭର ଓ ସୁନା ବର୍ତ୍ତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଭୋଜମାନେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଘଣ୍ଟିବା ମେଘ ଭଳି ତାଙ୍କ ମେଘାଳି ରହିଥିଲେ; ଅନ୍ଧକମାନେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀକୁ ଅବନ୍ତିମାନେକୁ ଦେଇଥିଲେ। ଆହୁକ ଏବଂ କାଶ୍ୟାଙ୍କୁ ଦୁଇ ଜଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ—ଦେୱକ ଏବଂ ଉଗ୍ରସେନ; ଦୁଇଁ ଜଣେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦେୱକଙ୍କ ଚାରି ଜଣେ ପୁଅ ଥିଲେ—ଦେୱବନ, ଉପଦେୱ, ସମ୍ଦେୱ, ଦେୱରକ୍ଷିତ; ସମସ୍ତେ ଦେବତା ସମାନ। ଦେୱକୀଙ୍କ ସାତ ଝିଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବସୁଦେୱଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ—ଶାନ୍ତିଦେୱ, ସୁଦେୱ, ଦେୱରକ୍ଷିତ, ବୃକଦେୱୀ, ଉପଦେୱୀ, ସୁନାମ୍ନୀ, ଏବଂ ନବୋଗ୍ରା। ଏହିପରି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସ ସବୁଠୁ ବଡ଼। ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମା, କଂକ, ସୁଭୁଷଣ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ସୁତନୂର, ଅନାବୃଷ୍ଟି, ପୁଷ୍ଟିମାନ—ଏମାନେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ। ସେମାନଙ୍କ ପଞ୍ଚ ଝିଅ ଥିଲେ—କଂସ, କଂସବତୀ, ସୁତନୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳି, କଂକା; ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଉଗ୍ରସେନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବିବରଣ କରାଯାଇଛନ୍ତି; କୁକୁର ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ଏହି କୁକୁର ବଂଶକୁ ସମ୍ଭାଳିଥିଲେ। ଯିଏ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ରଖିଥାଏ, ସେ ବିଶାଳ ବଂଶ ପାଉଥାଏ। ଏହାପରେ, ଭଜମାନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରଥମୁଖ୍ୟ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭିଦୁରଥ; ରାଜାଧିଦେୱ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଶୂର ଭିଦୁରଥଙ୍କ ପୁଅ। ରାଜାଧିଦେୱଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଦତ୍ତାତିଦତ୍ତ, ଶୋନଶ୍ୱ, ଶ୍ୱେତବାହନ। ଶାମି, ଦଣ୍ଡଶର୍ମା, ଦନ୍ତଶତ୍ରୁ, ଶତ୍ରୁଜିତ, ଶ୍ରବଣା, ଶ୍ରବିଷ୍ଠା—ଏହି ଦୁଇ ଝିଅ ଭଉଣୀ। ଶାମିଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ର, ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ସ୍ୱୟମ୍ଭୋଜ; ସ୍ୱୟମ୍ଭୋଜଠୁ ଭାଦିକା। ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତେ ବିରାଟ୍ ଶୂର—କୃତବର୍ମା ସବୁଠୁ ବଡ଼, ଶତଧନ୍ୱ ମଧ୍ୟମ। ଦେୱନ୍ତ, ନରନ୍ତ, ଭିଷଗ୍ୱୈତରଣ, ସୁଦନ୍ତ, ଅତିଦନ୍ତ, ନିକାଶ୍ୟ, କାମଦମ୍ଭକ—ଏମାନେ ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଶୂର। ଦେୱନ୍ତଙ୍କ ପୁଅ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅସମୌଜ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ନସମୌଜ—ଦୁଇଁ ଜଣେ। ଅସମୌଜଙ୍କ ପୁଅ ନଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ—ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ର, ସୁଚାରୁ, କୃଷ୍ଣ; ଏମାନେ ଅନ୍ଧକ ବଂଶରେ ଖ୍ୟାତି ପ୍ରାପ୍ତ। କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଏବଂ ମାଦ୍ରୀ; ଗାନ୍ଧାରୀ ଅନମିତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଏବଂ ଶୂର ମହାପୁରୁଷମାନେ ଏହି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଦେବତା ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବଂଶର ମହିମା ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।