ଏକ ସମୟର କଥା, ରୁକ୍ମେଷୁ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ, ଜ୍ୟାମଘ, ପାଳିତ ଓ ହରି – ଏଏଁ ପାଞ୍ଚ ଭାଇ ଥିଲେ। ପିତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ, ପାଳିତ ଓ ହରିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଭିଦେହ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ରୁକ୍ମେଷୁ ରାଜା ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ପୃଥୁରୁକ୍ମ ସମର୍ଥନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କୁ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଉଦ୍ଧାସିତ କରିଦେଲେ, ଏହିପରିସ୍ଥିତିରେ ଜ୍ୟାମଘ ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଓ ଉପଦେଶ ପାଇ, ରାଜା ଜ୍ୟାମଘ ଧନୁଷ ଧରି, ଝଣ୍ଡା ସହିତ ରଥ ଚଢି, ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେ ନର୍ମଦା ନଦୀ ତଟରେ, ମାଟିର ଘରେ ଏକାକି ବାସ କରି, ଋକ୍ଷବତ୍ ପର୍ବତ ଜୟ କରି, ଶୁକ୍ତିମତ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ। ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ମହିଳା ଥିଲେ ଶୈବ୍ୟା – ଶକ୍ତିଶାଳି ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା। ରାଜାଙ୍କ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲା, ତଥାପି ସେ ଅନ୍ୟ ମହିଳା ବିବାହ କଲେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି ଏକ କୁମାରୀକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କଲେ। ଭୟଭିତ ହୋଇ, ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟାଙ୍କୁ ଏହି କୁମାରୀକୁ "ବୋଉ" ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଏହା ଶୁଣି ରାଣୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଏଏଁ କାହାର ବୋଉ?" ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ଜ୍ୟାମଘ କହିଲେ, "ଏଏଁ ତୁମ ପୁଅ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେଠି ପାଇଁ ଏଏଁ ଝିଅ ପତ୍ନୀ ହେବେ।" ଶକ୍ତିଶାଳି ଓ ଧନ୍ୟା ଏହି କୁମାରୀ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ – ସେ ଥିଲେ ବିଦର୍ଭ। ବିଦର୍ଭ ପରେ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ଦୁଇପୁଅ – କ୍ରଥ ଓ କୈଶିକ – ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଥିଲେ। ବିଦର୍ଭଙ୍କ ପୁଅ ଭୀମ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ କୁନ୍ତି ଓ କୁନ୍ତିଙ୍କୁ ଧୃଷ୍ଟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଧୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ତିନି ପୁଅ ହେଲେ – ଅବନ୍ତ, ଦାଶାର୍ହ ଓ ବଳଶାଳୀ ବିଷହର। ଦାଶାର୍ହଙ୍କ ପୁଅ ଭଲ ମଣିଷ ବ୍ୟୋମ ହେଲେ; ବ୍ୟୋମଙ୍କ ପୁଅ ଜିମୂତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବିକୃତି, ଏବଂ ବିକୃତିଙ୍କ ପୁଅ ଭୀମରଥ। ଭୀମରଥଙ୍କୁ ନବରଥ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦଶରଥ, ଦଶରଥଙ୍କୁ ଶକୁନି ହେଲେ। ଶକୁନିଙ୍କୁ କରମ୍ଭ ଜନ୍ମିଲେ, କରମ୍ଭଙ୍କ ପୁଅ ଦେବରାତ, ଦେବରାତଙ୍କୁ ଦେବକ୍ଷତ୍ର, ଦେବକ୍ଷତ୍ରଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧକ୍ଷତ୍ର ହେଲେ, ଯିଏ ବଡ଼ ମହାନ ଥିଲେ। ବୃଦ୍ଧକ୍ଷତ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତୁଳ୍ୟ ମଧୁର ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ମଧୁବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଓ ମଧୁର ଭାଷାର ଅଧିକାରୀ। ମଧୁର ଓ ବୈଦର୍ଭୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୁରୁଦ୍ୱନ ହେଲେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ। ମଧୁରଙ୍କ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀୟା ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ। ସତ୍ୱନ ନାମକ ଏହି ପୁଅ ସବୁ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ଯଶ ବଢ଼ାଇଲେ। ଏହି ମହାନ୍ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ବଂଶର ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂତାନ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ। ସତ୍ୱତଙ୍କ ପତ୍ନୀ କୌଶଳ୍ୟା ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସନ୍ତାନ – ଭାଗିନ, ଭଜମାନ, ଦିବ୍ୟ ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହାସହିତ, ବଳଶାଳୀ ଅନ୍ଧକ ଓ ଯଦୁମାନେର ଆନନ୍ଦ ଭୃଷ୍ଣି ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନେ ଚାରି ବଂଶର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି। ଭଜମାନଙ୍କୁ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ – ସୃଞ୍ଜୟୀ, ବାହ୍ୟକା ଓ ଉପବାହ୍ୟକା ଥିଲେ; ସେମାନେ ଅନେକ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଭଜମାନ ଓ ବାହ୍ୟକା-ସୃଞ୍ଜୟୀଙ୍କୁ କ୍ରିମି, କ୍ରମଣ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶୂର ଓ ପୁରଞ୍ଜୟ ହେଲେ। ଭଜମାନ ଓ ଉପବାହ୍ୟକା-ସୃଞ୍ଜୟୀଙ୍କୁ ଆୟୁତାଜିତ, ସହସ୍ରାଜିତ, ଶତାଜିତ ଓ ଦାସକ ଜନ୍ମିଲେ। ଦେବାବୃଦ୍ଧ ରାଜା, ଯଜ୍ଞ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏକ ଗୁଣବାନ୍ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ପତ୍ର ଭକ୍ଷଣ କରି, ନିତ୍ୟ ନଦୀ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ନିରନ୍ତର ପବିତ୍ରତା ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ। ରାଜା ପାଇଁ ଏମିତି ଏକ ମହିଳା ମିଳିଲା ନାହିଁ, ଯାହା ଏପରି ଗୁଣବାନ୍ ପୁଅ ଦେଇପାରିବ। ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜେ ଏକ କୁମାରୀ ରୂପେ ଯାଇ ତାଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗୀ ହେବି – ଏପରି ନଦୀ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ କୁମାରୀ ରୂପେ ଆସି, ରାଜାଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଇଛା କଲେ। ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଶୁ ରଖିଲେ; ଦଶମ ମାସରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଏକ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ଥିଲେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ – ବଭ୍ରୁ। ଏହି ବଂଶରେ ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଏପରି କଥା ଗାନ କରନ୍ତି। ଆଜି ମଧ୍ୟ, ମହାନ୍ ଦେବାବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରୁଥିବା ଏହି ମହାନ୍ ଲୋକମାନେ ଦୂରରୁ ଓ ନିକଟରୁ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ବଭ୍ରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଦେବତାସମାନ। ଏଠି ୬୬,୦୦୦ ଓ ସାତଜଣ ଲୋକ ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ – ଏମାନେ ଯଜ୍ଞକାରୀ, ଦାନଶୀଳ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ପ୍ରଞ୍ଜଳ। ଏହି ବଡ଼ ବଂଶ ହେଉଛି ଭୋଜମାନେ, ସାର୍ତ୍ତିକମାନେ ସହିତ; ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ କାଶ୍ୟ ପୁତ୍ରୀ ଚାରିପୁଅ ଦେଲେ – କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶଶକ ଓ ବଳବାର୍ହିଷ। କୁକୁରଙ୍କ ପୁଅ ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ୍ଟିଙ୍କୁ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କୁ ତିଳିରି, ତିଳିରିରୁ ପୁନର୍ବସୁ, ପୁନର୍ବସୁରୁ ଅଭିଜି। ଏହିପରି ଅଭିଜିତଙ୍କୁ ଜୁମଳ ଦୁଇପୁଅ ହେଲେ – ଆହୁକ ଓ ଶ୍ରାହୁକ, ଦୁହେଁ ମହାନ୍ ଯଶସ୍ବୀ। ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ କହାଯାଏ – "ଆହୁକ ଯୁବାନ୍ ରୂପେ ଶ୍ବେତ ଦଳରେ ଘିରିଥିଲେ।" ଆହୁକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସିଅସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ପ୍ରଥମେ ଯିବେ; ସେ କଦାପି ନିରସନ୍ତାନ, ଶତସନ୍ତାନ ଅପେକ୍ଷା କମ୍, ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ନଥିବା ହେବେ ନାହିଁ। ଅପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଅଯଜ୍ଞକାରୀ ଭୋଜଙ୍କୁ ନିକଟ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ନାଗମାନେ ଭୋଜଙ୍କୁ ଗଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ମହାନ୍ ବଂଶର କଥା ସେଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆନନ୍ଦ ସହ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ସଂତାନ ସମୃଦ୍ଧିର ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରେ।