ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥାରେ, ମହାବଳଶାଳୀ ଜୟଧ୍ୱଜର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତାଳଜଂଘ। ତାଙ୍କର ଏକଶତ ପୁତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ ତାଳଜଂଘ ନାମରେ। ସେହି ବଂଶରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୈହୟ ମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୀତିହୋତ୍ର, ସୁଜାତ, ଭୋଜ ଏବଂ ଅବନ୍ତି ଆଦିକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତେବେ ତୌଣ୍ଡିକେର, ତାଳଜଂଘ, ଭରତ ଏବଂ ସୁଜାତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବଂଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଅନେକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସବୁଙ୍କୁ ନାମ କରାଯାଇନାହିଁ। ଏଠାରେ ବୃଷ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯାତୀମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯାଦବ ଥିଲେ। ବୃଷ ବଂଶର ଧାରକ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମଧୁ। ମଧୁଙ୍କର ଏକଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଏବଂ ବୃଷଣା ଏହି ବଂଶକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ବୃଷଣାଠାରୁ ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି ଓ ମଧୁଠାରୁ ମାଧବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଯାଦବମାନେ ଯଦୁର ନାମରେ ଓ ହୈହୟମାନେ ହୈହୟ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେମାନେ କେବେ ଧନ ହରାଇନଥିଲେ, ଯଦି କିଛି ହରାଇଥିଲେ ତାହା ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁଠି ଦିନକ୍ରମେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟର ଜନ୍ମକଥା କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ଏହି ପଞ୍ଚ ବଂଶ ଯୟାତିଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଅବଧାରଣା ପ୍ରକାଶ ହୁଏ। ଏହିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ଜଗତର ବୀରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ପଞ୍ଚ ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ରାଜା ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି, ସେ ମହାନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହାର ଫଳରେ ସେ ପଞ୍ଚ ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକୀକ ଫଳ—ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ପୁତ୍ର, ଶ୍ରୀ ଓ ଯଶସ୍ୱୀତା—ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ପଞ୍ଚ ବଂଶର କଥା ଧାରଣ କରି ଓ ଶୁଣି ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଯଦୁଙ୍କରେ ବଂଶଧାରୀ, ଯଜ୍ଞକାରୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ବଂଶରେ ଅଛନ୍ତି ବୃଷ୍ଣିମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ହରି। କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ଦୁଇ ଜଣ ରାନୀ ଥିଲେ—ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ। ଗାନ୍ଧାରୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନମିତ୍ରଙ୍କୁ। ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ୟୁଧାଜିତ୍ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ଦେବମୀଢୁଷ। ଏହିଭଳି ତିନି ବଂଶ ହେଲା ଏବଂ ବୃଷ୍ଣି ଗୋତ୍ର ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ମାଦ୍ରୀଠାରୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ। ବୃଷ୍ଣିଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଶ୍ଵଫଳ୍କ ଓ ଚିତ୍ରକ। ଶ୍ଵଫଳ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଥାନ୍ତି, ସେଠି ରୋଗ, ଅନାବୃଷ୍ଟି ନଥାଏ, କେବଳ ତପସ୍ୟା ରହେ। କାଶୀନରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ହେଉନଥିଲା। ସେଠାକୁ ଶ୍ଵଫଳ୍କଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ପରେ, ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରିଥିଲେ। ଶ୍ଵଫଳ୍କଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଗାନ୍ଧିନୀ, ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଗାଈ ଦାନ କରୁଥିଲେ। ଶ୍ଵଫଳ୍କଙ୍କୁ ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ସେହି ଅକ୍ରୂର। ଅକ୍ରୂର ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞକାରୀ, ଶୂରବୀର, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ଅତିଥିପ୍ରେମୀ ଥିଲେ। ଅପମଦ୍ଗୁ, ମଦ୍ଗୁ, ମେଦୁର, ଅରିମେଜୟ, ଅବିକ୍ଷିତ, ଅକ୍ଷେପ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଅରିମର୍ଦ୍ଦନ—ଏହି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଧର୍ମଧୃକ୍, ଯତିଧର୍ମ, ଧର୍ମୋକ୍ଷ, ଅନ୍ଧକରୁ, ଅବାହ, ପ୍ରତିବାହ ଏବଂ ସୁନ୍ଦରୀ—ଏହିମାନେ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନ। ଅକ୍ରୂର ଓ ସୁଗାତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରସେନା ଓ ଉପଦେବ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ଚିତ୍ରକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଅଶ୍ୱବାହୁ, ସ୍ୱପାର୍ଶ୍ୱକ ଓ ଗବେଷଣ। ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅଶ୍ୱ, ସୁଧର୍ମା, ଧର୍ମଭୃତ୍, ସୁବାହୁ, ବହୁବାହୁ ଏବଂ ଦୁଇ କନ୍ୟା ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା ମଧ୍ୟ ଏହି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଲେ। ଅସିକ୍ନୀ ରାଣୀଠାରେ ଶୂର ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ। ମହିଷୀଠାରେ ଶୂରବୀର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ଭୋଜ୍ୟାଠାରେ ଦଶ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସୁଦେବ, ଯାହାଙ୍କ ପୂର୍ବ ନାମ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି, ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଢ଼ୋଳ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଫୁଲ ବର୍ଷିଲା। ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ତାଙ୍କ ଦେହର ଶୋଭା ସମାନ କେହି ନଥିଲେ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଡେବଭାଗ, ଡେବଶ୍ରବା, ଅନାଧୃଷ୍ଟି, କଣବକ, ବତ୍ସବାନ୍, ଗୃଞ୍ଜମା ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଶ୍ୟାମ, ଶାମିକ, ଗଣ୍ଡୂଷ ଏବଂ ପଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠା କନ୍ୟା—ପୃଥୁକୀର୍ତ୍ତି, ପୃଥା, ଶ୍ରୁତଦେବା, ଶ୍ରୁତଶ୍ରବା ଓ ରାଜାଧିଦେବୀ—ଏହିମାନେ ନାୟକମାନଙ୍କ ମାଆ ହେଲେ। ଶ୍ରୁତଶ୍ରବାରୁ ଚେଦିର ରାଜା ଶିଶୁପାଳ ଜନ୍ମିଲେ। ପୃଥୁକୀର୍ତ୍ତିଠାରେ ବୃଦ୍ଧଶର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୈତ୍ୟରାଜ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଜନ୍ମିଲେ। କରୂଷ ରାଜ୍ୟର ଶୂରବୀର ଦନ୍ତବକ୍ର ପୃଥାକୁ ନିଜ କନ୍ୟା ଭାବେ ନେଲେ, ଯିଏ ପରେ କୁନ୍ତୀ ଭାବେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହେଲେ। କୁନ୍ତୀଠାରୁ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବାୟୁଠାରୁ ଭୀମସେନ, ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମିଲେ। ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରତିବ୍ରତ ଏକ ନାୟକ, ଯିଏ ଶକ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରତାପଶାଳୀ। ଅନମିତ୍ରଠାରୁ ଶନି ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ସବୁଠୁ କଞ୍ଚିକ ପୁତ୍ରଠାରୁ ସତ୍ୟକ ଜନ୍ମିଲେ। ସତ୍ୟକଠାରୁ ସତ୍ୟକି ଯୁୟୁଧାନ, ଡେବଭାଗଠାରୁ ଦେବଭାଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉଦ୍ଧବ ଜନ୍ମିଲେ। ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ମଧ୍ୟ ଡେବଶ୍ରବାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଅନାଧୃଷ୍ଟି ଅଶ୍ମକଠାରେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ। ନିବୃତ୍ତଶତ୍ରୁ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଶ୍ରୁତଦେବ ଏହିମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଶ୍ରୁତଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ନୈଷଧ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ। ଏକଲବ୍ୟ ନିଷାଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାଳିତ ହେଲେ। ବତ୍ସବତୀ ନିର୍ବନ୍ଧ୍ୟା ଥିଲେ, ତେଣୁ ବସୁଦେବ ନିଜ ପୁତ୍ର ଶୌରିଙ୍କୁ ଜଳକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ କୌଶିକଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଏହି ବିଶାଳ ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ କଥା, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ମ ଓ ଶୌର୍ୟ ଏ ଭାବରେ ଅବିରତ ଚାଲିଛି।