କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଏକ ସମୟରେ ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦହିଦେଲେ, ଏବଂ ଭଗବାନ ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର କିନ୍ତୁ ଏକାକୀ ଆଶ୍ରମକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଚିତ୍ରଭାନୁ ଭୟାକୁଳ ହେଲେ ଏବଂ ସେଇ ହୈହୟଙ୍କୁ ଦହିଦେଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବରୁଣ ଏକ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ପାଇଥିଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ବିଶ୍ରୁତ ଋଷି ଓ ଆପବ ନାମରେ ପରିଚିତ ବସିଷ୍ଠ ଦେଖିଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ— "ହୈହୟ, ତୁମେ ମୋ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିନାହ, ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଏହି ପାପର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ହେବ; ତୁମକୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ହତ୍ୟା କରିବେ।" ଏହି ଶାପ ଅନୁଯାୟୀ, ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରଶସ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାର୍ଗବ ରାମ, ତୁମର ହଜାର ହସ୍ତ କାଟି ଦେବେ ଏବଂ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ। ସେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀ, ଯିଏ କେବେ ନିଜ ଧନ ହରାଇନଥିଲେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଭାର୍ଗବ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ। ଏହି ମହା ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଏହିପରି, ସେ ଏକ ସମୟରେ ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ବର ଚୟନ କରିଥିଲେ; ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ। ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସାହସୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ: ସୂରସେନ, ସୂର, ବୃଷଣ, ଓ ମଧୁପଧ୍ୱଜ। ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଜୟଧ୍ୱଜ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ତାଳଜଂଘ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶତ ପୁଅ ସମସ୍ତେ "ତାଳଜଂଘ" ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ବଂଶରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ହୈହୟମାନେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ: ବୀତିହୋତ୍ର, ସୁଜାତ, ଭୋଜ, ଓ ଅବନ୍ତିମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି। ତୌଣ୍ଡିକେର, ତାଳଜଂଘ, ଭାରତ, ଓ ସୁଜାତମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯଦିଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇନାହିଁ। ବୃଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯଦୁବଂଶୀ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ବୃଷ ବଂଶଧର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ମଧୁ। ମଧୁଙ୍କ ଶତପୁଅ ଥିଲେ, ବୃଷଣ ବଂଶକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ବୃଷଣରୁ ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି ଓ ମଧୁରୁ ମାଧବ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ଯଦୁବଂଶୀମାନେ "ଯଦୁ" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ହୈହୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମରେ ଜଣାପଡ଼ିଲେ; ସେମାନେ କେବେ ଧନ ହରାଇନଥିଲେ, ହରାଇଥିବା ଧନକୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ। ଯେଉଁଜଣେ ଏଠାରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା ନିତ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପାଞ୍ଚ ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣିଥିବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏମିତି ଏହି ପୃଥିବୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଞ୍ଚ ପ୍ରଜା; ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର। ଏହି ପଞ୍ଚ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣି, ଧର୍ମ ଓ ଧନ ଜାଣିଥିବା ରାଜା ନିଜ ପଞ୍ଚ ପୁଅ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପାଉଥିବେ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ। ସେ ପାଞ୍ଚ ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକୀୟ ଵର ପାଇଥିବେ: ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ପୁତ୍ର, ଧନ, ଏବଂ ଯଶସ୍। ଏହି ପଞ୍ଚ ବଂଶକୁ ଧାରଣ କରି ଓ ଶୁଣି, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏବେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ବଂଶ କଥା ଶୁଣ। ଯଦୁ, ବଂଶଧର ଓ ଯଜ୍ଞିକ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପୁଅ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ବଂଶ କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁଚିଯାଏ; ଏହି ବଂଶରେ ହରି, ବୃଷ୍ଣିମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି। କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ—ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ—ଏହି ଦୁଇଁଜଣେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ। ଗାନ୍ଧାରୀ ଅନମିତ୍ର ନାମକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମାଦ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଯୁଧାଜିତ ଏବଂ ଦେବମୀଢୁଷ ନାମକ ଦୁଇ ପୁଅ ଦେଲେ; ଏହିପରି, ବୃଷ୍ଣି ବଂଶ ତିନି ଶାଖାରେ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା। ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ—ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ; ବୃଷ୍ଣିଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ—ଶ୍ଵଫଲ୍କ ଓ ଚିତ୍ରକ। ଶ୍ଵଫଲ୍କ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାପୁରୁଷ; ସେ ଯେଉଁଠି ବସନ୍ତି, ସେଠାରେ ରୋଗ, ଅନାବୃଷ୍ଟି ନାହିଁ, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ରହିଥାଏ। ଏକ ସମୟରେ କାଶୀ ରାଜ୍ୟରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ହେଲା ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଶ୍ଵଫଲ୍କଙ୍କୁ ଆଣିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ। ଶ୍ଵଫଲ୍କ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଗାନ୍ଧିନୀଙ୍କୁ ପାଇଲେ, ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଗାଈ ଦାନ କରୁଥିଲେ। ଶ୍ଵଫଲ୍କଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ—ଅକ୍ରୂର, ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞପ୍ରିୟ, ସୌମ୍ୟ, ଶୂରବୀର, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଅତିଥିପ୍ରିୟ। ଅପର ପୁଅମାନେ ଥିଲେ: ଉପମଦ୍ଗୁ, ମଦ୍ଗୁ, ମେଦୁର, ଅରିମେଜୟ, ଅବିକ୍ଷିତ, ଅକ୍ଷେପ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଅରିମର୍ଦ୍ଦନ; ଧର୍ମଧୃକ୍, ଯତିଧର୍ମ, ଧର୍ମୋକ୍ଷ, ଅନ୍ଧକରୁ, ଅବାହ, ପ୍ରତିବାହ, ଓ ଏକ ଉତ୍ତମ କନ୍ୟା ସୁନ୍ଦରୀ। ଅକ୍ରୂର ଓ ସୁଗାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ—ପ୍ରସେନ ଓ ଉପଦେବ, ଦୁହିଁଜଣ ଦିବ୍ୟ ତେଜ଼ସ୍ବୀ। ଚିତ୍ରକଙ୍କ ପୁଅମାନେ: ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଅଶ୍ୱବାହୁ, ସ୍ୱପାର୍ଶ୍ୱକ, ଓ ଗବେଷଣ। ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅଶ୍ୱ, ସୁଧର୍ମ, ଧର୍ମଭୃତ, ସୁବାହୁ, ବହୁବାହୁ, ଏବଂ ଦୁଇ କନ୍ୟା ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା। ଅସିକ୍ନୀରେ ସେ ଶୂରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ। ମହିଷୀରେ ଶୂରବୀର ପୁଅ ହେଲେ; ଭୋଜ୍ୟାରେ ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ବସୁଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୂର୍ବରୁ ଯିଏକୁ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି କୁହାଯାଉଥିଲା, ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଡ଼଼ମ୍ର ଶବ୍ଦ ହେଲା। ଶୂରଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ମହା ଡ଼଼ମ୍ର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା ଏବଂ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା। ପୃଥିବୀରେ ଏପରି ଚାରିତ୍ରିକ ରୂପରେ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ନଥିଲେ; ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେବଭାଗ, ଦେବଶ୍ରବା, ଅନାଧୃଷ୍ଟି, କଣବକ, ବତ୍ସବାନ୍, ଓ ଗୃଞ୍ଜମା ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ।