ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେପରି ମନ୍ଦାର ପର୍ବତକୁ କ୍ଷୀରସାଗରେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ସେପରି ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ ସେମାନେ, ମନେ କରିଲେ ଯେ ନବନୀତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଓ ପରମଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଇ ମହାନ ନାଗମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଅଚଳ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଉପରକୁ ଉଠିଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ, ବାୟୁରେ ହଳୁଛି କଦଳୀ ତଣ୍ଡ ଯେପରି, ସେ ତାଙ୍କ ବଣ୍ଡକୁ ତାଣି, ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେଉଁଠି, ଲଙ୍କାଧୀଶ ରାବଣଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ମୂଢ଼ କରି, ଶକ୍ତିବଳେ ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି, ମହିଷ୍ମତୀରେ ବାନ୍ଧି ଦେଲେ। ଏହି ଖବର ଯେ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶଜ ରାବଣଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ବାନ୍ଧି ଦେଇଛନ୍ତି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ନିଜେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ସେ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହାର ହଜାରଟି ବାହୁ କେବେ ବଣ୍ଡ ତାଣିବାର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଠୁଥିଲା। ଏହି ଭାବରେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତେ ମେଘ ଫାଟେ କିମ୍ବା ମେଘ ଗର୍ଜନ ହୁଏ, ଭାର୍ଗବ ଶକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଛେଦ କରିଦେଲେ—ଏ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା। ଏମିତି ଏକ ସମୟରେ, ହଜାର ବାହୁ ଧାରୀ ରାଜାଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାଳବନ ଭଳି, ତିନି ତିଆରି ତପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଚିତ୍ରଭାନୁ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି ମାଗିଥିଲେ। ସେ ମହାବୀର ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ, ପୁରାତନ ଅଗ୍ନିପୁରୀ, ଗ୍ରାମ, ଚଟାଣ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଦାନ କରିଦେଲେ। ଚିତ୍ରଭାନୁ ସେଗୁଡିକୁ ଦହିଦେଲେ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସେ ମହାପୁରୁଷ ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା। ସେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଦହିଦେଲେ, ଏବଂ ବରୁଣପୁତ୍ରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର, ଶୂନ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଦହିଦେଲେ। ଚିତ୍ରଭାନୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ହୈହୟଙ୍କୁ ଦହିଦେଲେ, ଯିଏ କେବେ ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଲାଭିତ ହୋଇଥିଲେ, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ସେଠାରେ, ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଆପବ ନାମକ ବସିଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ହୈହୟ, ତୁମେ ମୋ ଅରଣ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିନାହ, ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ତୁମକୁ ବଧ କରିବେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମ, ତୁମ ହଜାର ବାହୁ କାଟିଦେଇ ତୁମକୁ ବିନାଶ କରିବେ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀ ଭାର୍ଗବ ତୁମକୁ ବଧ କରିବେ, ଯାହାର ଧନ କେବେ ହାରାଇନଥିଲା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ।" ଏହି ମହାପୁରୁଷ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମହାମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ଏହିପରି, ସେ ଏକଥର ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ବର ଚୟନ କରିଥିଲେ—ସେ ଶତପୁତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଯାହାଁରୁ ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥିଲେ। ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଶିଳ୍ପରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୂର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ—ଶୂରସେନ, ଶୂର, ବୃଷଣ, ମଧୁପଧ୍ୱଜ। ଅବନ୍ତି ଦେଶର ଏକ ମହାନ ରାଜା ଜୟଧ୍ୱଜ, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତାଳଜଂଘ, ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ; ତାଙ୍କ ଶତପୁତ୍ର ତାଳଜଂଘ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ବଂଶରେ ହୈହୟ, ବୀତିହୋତ୍ର, ସୁଜାତ, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି ଓ ତୌଣ୍ଡିକେର, ତାଳଜଂଘ, ଭାରତ, ସୁଜାତ ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ବଂଶରେ ବୃଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯାଦବ ଥିଲେ; ବୃଷ ବଂଶଧାରୀ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧୁ; ମଧୁଙ୍କ ଶତପୁତ୍ର ଥିଲେ, ବୃଷଣ ବଂଶକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ବୃଷଣଙ୍କଠାରୁ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଓ ମଧୁଙ୍କଠାରୁ ମାଧବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଯାଦବମାନେ ଯଦୁ ନାମରେ, ହୈହୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେ କେବେ ଧନ ହରାଇନଥିଲେ, ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ। ଯିଏ ଦିନକୁ ଏଠାରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୟାତିଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପଞ୍ଚ ବଂଶକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ଭୂମିର ମହାନ ନାୟକ, ଯେଉଁମାନେ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ଏହି ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଚର ଅଚର ଜୀବ। ଏହି ପଞ୍ଚ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ରାଜା, ନିଜ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରନ୍ତି। ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ପୁତ୍ର, ଧନ, ଶ୍ରୀ—ଏହି ପଞ୍ଚ ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକପ୍ରାପ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ପଞ୍ଚ ବଂଶ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଶ୍ରବଣ କଲେ, ଏବେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁ ବଂଶର କଥା କହିବି। ଯଦୁ, ଯିଏ ବଂଶଧାରୀ, ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଅନୁସୂତି କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ବଂଶ ଶ୍ରବଣ କଲେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ; ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ବିଷ୍ଣୁ, ହରି, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ହେଲେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ। ଗାନ୍ଧାରୀ ଅନମିତ୍ର ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମାଦ୍ରୀ ଦେଲେ ଯୁଧାଜିତ୍ ଓ ଦେବମୀଢୁଷ୍—ଏହି ଦୁଇଁଠାରୁ ବଂଶ ତିନି ଭାଗରେ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା, ବୃଷ୍ଣିବଂଶ ବଢ଼ିଗଲା। ମାଦ୍ରୀଠାରୁ ଆଉ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ। ବୃଷ୍ଣିଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଶ୍ୱଫଳ୍କ ଓ ଚିତ୍ରକ। ଶ୍ୱଫଳ୍କ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାପୁରୁଷ; ସେଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ନାହିଁ, କେବଳ ତପସ୍ୟା ହିଁ ରହେ। ଏକଥର କାଶୀର ରାଜ୍ୟରେ ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା ହେଲା ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଶ୍ୱଫଳ୍କଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ପରେ, ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ। ଶ୍ୱଫଳ୍କ ନିଜ ପତ୍ନୀ ଭାବେ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଗାନ୍ଧିନୀଙ୍କୁ ଲାଭ କଲେ, ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଗୋଦାନ କରୁଥିଲେ। ଶ୍ୱଫଳ୍କଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ବୀର, ପଣ୍ଡିତ, ଅତିଥିପ୍ରିୟ ଏବଂ ଦାନବିର ଅକ୍ରୂର।