ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଅନୁଙ୍କ ପରମ୍ପରାର ବଂଶାବଳି ବିବର୍ଣ୍ନ କରାଯାଉଛି। ଅନୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମ; ଧର୍ମଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଦ୍ୟୂତ; ଦ୍ୟୂତଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବନଦୁହା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରଚେତାସ। ପ୍ରଚେତାସଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ସୁଚେତା। ଏଭଳି ଅନୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛନ୍ତି। ଯଦୁଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସମାନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ—ସହସ୍ରାଦ, ପୟୋଦ, କ୍ରୋଷ୍ଟା, ନୀଳ ଏବଂ ଅଞ୍ଜିକ। ସହସ୍ରାଦଙ୍କର ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଅତି ଧାର୍ମିକ—ହୈହୟ, ହୟ ଏବଂ ରାଜା ବେଣୁହୟ। ହୈହୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମନେତ୍ର, ଧର୍ମନେତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ କାର୍ତ୍ତ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସାହଞ୍ଜ। ସାହଞ୍ଜ ନାମକ ରାଜା ନିଜ ନାମରେ ସାହଞ୍ଜନୀ ନଗର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ମହିଷମତୀଙ୍କର ପୁଅ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଦମା ଥିଲେ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ। ଦୁର୍ଦମାଙ୍କ ପୁଅ କନକ ଥିଲେ, ଯିଏ ବିବେକୀ; କନକଙ୍କର ଚାରି ପୁଅ ଥିଲେ—କୃତବୀର୍ୟ, କୃତଉଜା, କୃତଧନ୍ବନ ଏବଂ କୃତାଗ୍ନି। କୃତବୀର୍ୟଙ୍କର ପୁଅ ଅର୍ଜୁନ ଥିଲେ। ଏହି ଅର୍ଜୁନ, ଯିଏ ହଜାର ଭୁଜାର ଧାରୀ ଥିଲେ, ସାତଟି ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହେଉଥିଲେ; ସେ ଏକା ଜଣେ ରଥରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ପୃଥିବୀକୁ ବିଜୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଅତି କଠିନ ପ୍ରୟାସ। କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ, ଯିଏ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଦାତାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦାତା ଚାରିଟି ଅତି ଭାସ୍କର ବର ଦେଇଥିଲେ; ପୂର୍ବରୁ ହଜାର ଭୁଜାର ବର ଚାହିଥିଲେ, ଯାହା ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମ ବଢିଥିଲା, ତେବେ ସେ ଧାର୍ମିକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଧର୍ମକୁ ନିବାରଣ କରିଥିଲେ; ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଢ ଶକ୍ତିରେ ବିଜୟ କରି, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କର ମନ ଜିତିଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ ଜିତି, ହଜାର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହତ କରିଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଧିକ ବିପଦ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କ ମାୟାରେ ହେଉଥିବା ଭୁଜା। ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ନଗର, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ଗ୍ରାମଗୁଡିକୁ ଦୃଢ ଶକ୍ତିରେ ବିଜୟ କରିଥିଲେ। ଏହି ରାଜା ସାତ ଦ୍ୱୀପରେ ଶୁଭ ରୂପେ ସାତ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେସବୁ ଯଜ୍ଞ ଶତ ହଜାର ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା, ସବୁ ମେଁ ହେଉଥିଲା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବେଦୀରେ। ସବୁ ଯଜ୍ଞ ଦେବମାନେ, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରଦ, ବରିଦାଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କର ମହାତ୍ମାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଷ୍ଟୁତି ଗାଇଥିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ, କୌଣସି ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କର ପଥକୁ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ପ୍ରତାପ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ଶସ୍ତ୍ର, ଧନୁ, ବାଣ ଧରି, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସାତ ଦ୍ୱୀପରେ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଚଳିଥିବା ବେଳେ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରଜାମାନେ କେବେ ଧନ ହାରାଇନଥିଲେ, କେବେ ଦୁଃଖ ନଥିଲା, ନ କେବେ ବିଭ୍ରାନ୍ତି; ଏହି ମହାରାଜା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସେ ସମ୍ରାଟ ହେଇ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନର ମାଲିକ, ବିଶ୍ୱାଧିପତି ହେଉଥିଲେ; ସେ ଗୋପାଳ, କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଭୂମିକା ରହିଥିଲା। ତାଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ପର୍ଜନ୍ୟ ପରି ବର୍ଷା ଦେବାର ଶକ୍ତି ରଖିଥିଲେ; ସେ ଅର୍ଜୁନ ଭଳି, ହଜାର ଭୁଜାରେ ଧନୁର ତାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଚର୍ମ ଦୃଢ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେ ଶରତ୍କାଳୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ହଜାର କିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ; ମହିଷମତୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାଗ ପରି ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ। କାର୍କୋଟକଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ବିଜୟ କରି, ସେମାନେକୁ ସେ ଏହି ନଗରରେ ବସାଇଥିଲେ; ଏହି ପଦ୍ମନୟନ, ବର୍ଷାକାଳରେ ସେ ସମୁଦ୍ରର ଗତିକୁ ରୋକିଥିଲେ। ଖେଳ କରିବା ପରି, ସେ ନଦୀକୁ ତାଙ୍କର ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ଉଲଟା ଧାରାରେ ଫେରାଇଥିଲେ; ଏହି ନଦୀ ଗ୍ରାମରେ ଲାଇନ୍ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଖେଳରେ ଏହାକୁ ଲୁଟିଥିଲେ। ହଜାର ତରଙ୍ଗରେ ଉତ୍ତେଜିତ ନର୍ମଦା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜାରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ। ପାତାଳରେ ବସିଥିବା ମହାନାଗମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିର୍ଜଳ ହୋଇ ଲୁଚିଯାଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥି, ତରଙ୍ଗ, ମାଛ ଏବଂ ମହାଶିକାକୁ ଉଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜାରେ ଜଳକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ପ୍ରବଳ ବାୟୁରେ ଫେନ ଉଡ଼ିଯାଇଥିଲା, ଭୂମିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥିଲେ। ଦେବ ଦାନବମାନେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଫେଙ୍ଗିଥିବା ଭଳି, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଅମୃତ ଜନ୍ମ ହେବାକୁ ଭାବିଥିଲେ। ହଠାତ୍, ସେ ମହାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାକୁ ଦେଖି, ମହାନାଗମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନମ୍ର ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସଂଧ୍ୟାବେଳେ, ବାୟୁରେ ହଳୁଥିବା କଦଳୀ ତଣ୍ଡ ପରି, ସେ ଧନୁକୁ ଚଢ଼ାଇ, ପଞ୍ଚ ଶର ତୁରନ୍ତ ଦାନ୍ତିଥିଲେ। ସେ ଲଙ୍କାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଅବାକ କରି, ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜିନିଥିଲେ ଏବଂ ମହିଷମତୀରେ ବାନ୍ଧିଥିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସଂତାନ ରାବଣ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଯାଇଥିବା ଶୁଣି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ନିଜେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଅର୍ଜୁନ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ, ଯେଉଁ ରାବଣର ହଜାର ଭୁଜା ଧନୁର ତାରର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଥିଲା। ଏକ ଯୁଗର ଶେଷରେ, ମେଘ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଭାସ୍କର ଶକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ—ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ହଜାର ଭୁଜାର ରାଜାଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାଳଗଛ ପରି, ଚିତ୍ରଭାନୁ ତାଙ୍କୁ ଜଳାବ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ସେ ନାୟକ ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ଆଗ୍ନିର ପୁରାତନ ନଗର, ଗ୍ରାମ, ଗାଁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଚିତ୍ରଭାନୁ ଏସବୁକୁ ଦହିଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ହୋଇଥିଲା।