यदि शक्तो ऽसि गच्छ त्वम् अतिचञ्चलचेष्टित
"तुला जमत असेल तर, आता जा, आणि तुझ्या या खोडकरपणाचं दाखवून दे!"
इत्य् उक्त्वा च निजं कर्म सा चकार कुटुम्बिनी व्यग्रायाम् अथ तस्यां स कर्षमाण उलूखलम्
असं म्हणून ती घरकामाला लागली. ती व्यग्र असताना कृष्णाने उखळ ओढायला सुरुवात केली.
यमलार्जुनयोर् मध्ये जगाम कमलेक्षणः कर्षता वृक्षयोर् मध्ये तिर्यग् एवम् उलूखलम्
कमळासारख्या डोळ्यांचा कृष्ण उखळ ओढत, त्या दोन यमलार्जुन झाडांच्या मधून गेला.
भग्नाव् उत्तुङ्गशाखाग्रौ तेन तौ यमलार्जुनौ ततः कटकटाशब्दसमाकर्णनकातरः
कृष्णाने ओढलेल्या उखळामुळे, उंच फांद्या असलेली ती दोन यमलार्जुन झाडं कोसळली, आणि मोठा आवाज झाला म्हणून सगळे घाबरले.
आजगाम व्रजजनो ददृशे च महाद्रुमौ भग्नस्कन्धौ निपातितौ भग्नशाखौ महीतले
व्रजातील लोक धावत आले आणि त्यांनी पाहिलं—ती दोन मोठी झाडं तुटून, फांद्या मोडून, जमिनीवर पडली आहेत.
ददर्श चाल्पदन्तास्यं स्मितहासं च बालकम् तयोर् मध्यगतं बद्धं दाम्ना गाढं तथोदरे
त्यांनी पाहिलं—थोडेच दात आलेला, हसरा कृष्ण त्या दोन झाडांच्या मध्ये, कमरेला घट्ट दोरीने बांधलेला उभा आहे.
ततश् च दामोदरतां स ययौ दामबन्धनात् गोपवृद्धास् ततः सर्वे नन्दगोपपुरोगमाः
त्या वेळी, दोरीने बांधल्यामुळे त्याला 'दामोदर' हे नाव पडलं. मग नंदगोपासह सगळे गवळ्यांचे मोठे लोक एकत्र आले.
मन्त्रयाम् आसुर् उद्विग्ना महोत्पातातिभीरवः स्थानेनेह न नः कार्यं व्रजामो ऽन्यन् महावनम्
त्या भयानक अपशकुनांनी सगळे घाबरले आणि एकत्र चर्चा करू लागले—'इथे राहणं योग्य नाही; आपण दुसऱ्या मोठ्या वनात जाऊया.'
उत्पाता बहवो ह्य् अत्र दृश्यन्ते नाशहेतवः पूतनाया विनाशश् च शकटस्य विपर्ययः
इथे अनेक अपशकुन दिसत आहेत, नाशाचे कारण ठरत आहेत—पूतनेचा मृत्यू, गाड्याचं उलटणं—
विना वातादिदोषेण द्रुमयोः पतनं तथा वृन्दावनम् इतः स्थानात् तस्माद् गच्छाम मा चिरम्
आणि वारा वगैरे काहीही कारण नसताना झाडं कोसळली. म्हणून, आपण इथून लवकर व्रुंदावनात जाऊया.'
यावद् भौममहोत्पातदोषो नाभिभवेद् व्रजम् इति कृत्वा मतिं सर्वे गमने ते व्रजौकसः
जोपर्यंत मोठा आपत्ती व्रजावर येत नाही, तोपर्यंत आपण इथून जावं असं सर्व व्रजवासींनी ठरवलं.
ऊचुः स्वं स्वं कुलं शीघ्रं गम्यतां मा विलम्ब्यताम् ततः क्षणेन प्रययुः शकटैर् गोधनैस् तथा
ते म्हणाले, 'प्रत्येकाने लवकर आपल्या कुटुंबाकडे चला, वेळ दवडू नका.' मग क्षणातच सगळे गाड्या आणि गायी घेऊन निघाले.
यूथशो वत्सपालीश् च कालयन्तो व्रजौकसः सर्वावयवनिर्धूतं क्षणमात्रेण तत् तदा
गटागटाने वासरं राखणारे मुले आणि मुली एकमेकांना हाक मारत, क्षणातच आपली सगळी सामानं मागे सोडून निघून गेले.
काककाकीसमाकीर्णं व्रजस्थानम् अभूद् द्विजाः वृन्दावनं भगवता कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा
हे द्विजांनो, व्रजाचं ठिकाण कावळे आणि कावळिणींनी भरून गेलं; भगवंत श्रीकृष्ण, ज्यांची कर्मे थकवा न येणारी आहेत, त्यांनी वृंदावनाचं ध्यान केलं.
शुभेन मनसा ध्यातं गवां वृद्धिम् अभीप्सता ततस् तत्रातिरुक्षे ऽपि धर्मकाले द्विजोत्तमाः
शुद्ध मनाने, गायी वाढाव्यात म्हणून, त्यांनी त्याचं चिंतन केलं; म्हणून, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, त्या पुण्य काळात तिथे—
प्रावृट्काल इवाभूच् च नवशष्पं समन्ततः स समावासितः सर्वो व्रजो वृन्दावने ततः
सर्वत्र ताजं गवत उगवलं आणि जणू पावसाळा आला; मग सगळा व्रज वृंदावनात वसला.
शकटीवाटपर्यन्तचन्द्रार्धाकारसंस्थितिः वत्सबालौ च संवृत्तौ रामदामोदरौ ततः
गाड्या आणि वाड्यांची रचना अर्धचंद्रासारखी केली गेली; आणि तिथेच राम आणि दामोदर हे दोघे मोठे झाले.
तत्र स्थितौ तौ च गोष्ठे चेरतुर् बाललीलया बर्हिपत्त्रकृतापीडौ वन्यपुष्पावतंसकौ
ते दोघे गोकुळात राहून, बाललीलांमध्ये रमले, त्यांच्या डोक्यावर मोरपीस आणि जंगलातील फुलांची माळ होती.
गोपवेणुकृतातोद्यपत्त्रवाद्यकृतस्वनौ काकपक्षधरौ बालौ कुमाराव् इव पावकौ
गोपाळांच्या वेणू आणि पानांच्या वाद्यांनी ते संगीत वाजवत, दोघेही कावळ्याच्या पंखासारखे केस असलेले, अग्नीच्या जुळ्या ज्वाळांसारखे तेजस्वी दिसत होते.
हसन्तौ च रमन्तौ च चेरतुस् तन् महद् वनम् क्वचिद् धसन्ताव् अन्योन्यं क्रीडमानौ तथा परैः
हसत आणि आनंद घेत, ते त्या मोठ्या जंगलात फिरत; कधी एकमेकांशी, तर कधी इतरांसोबत खेळत आणि हसत.
गोपपुत्रैः समं वत्सांश् चारयन्तौ विचेरतुः कालेन गच्छता तौ तु सप्तवर्षौ बभूवतुः
गोपाळ मुलांसोबत वासरं राखत, ते दोघे इकडे तिकडे फिरत; काळ जसा गेला, तसं ते सात वर्षांचे झाले.
सर्वस्य जगतः पालौ वत्सपालौ महाव्रजे प्रावृट्कालस् ततो ऽतीव मेघौघस्थगिताम्बरः
मोठ्या व्रजात वासरं राखणारे हे दोघेच अख्ख्या जगाचे रक्षण करणारे झाले; मग पावसाळा आला आणि आकाश ढगांनी पूर्ण भरलं.
बभूव वारिधाराभिर् ऐक्यं कुर्वन् दिशाम् इव प्ररूढनवपुष्पाढ्या शक्रगोपवृता मही
पावसाच्या धारा जणू सगळ्या दिशांना एकत्र आणत होत्या; नव्या फुलांनी आणि इंद्रगोप किड्यांनी भरलेली पृथ्वी सुंदर दिसत होती.
यथा मारकते वासीत् पद्मरागविभूषिता ऊहुर् उन्मार्गगामीनि निम्नगाम्भांसि सर्वतः
जसं पाचूवर माणिकांची शोभा असते, तसं प्रवाह बदलून वाहणाऱ्या नद्यांनी सर्वत्र वस्तू वाहून नेल्या.
मनांसि दुर्विनीतानां प्राप्य लक्ष्मीं नवाम् इव विकाले च यथाकामं व्रजम् एत्य महाबलौ गोपैः समानैः सहितौ चिक्रीडाते ऽमराव् इव
शिस्त नसलेल्या लोकांना नवी संपत्ती मिळाल्यावर जसं होतं तसं, त्या काळात, हे दोन्ही बलवान, आपल्या गोपमित्रांसह व्रजामध्ये अमरांसारखे खेळत होते.
एकदा तु विना रामं कृष्णो वृन्दावनं ययौ विचचार वृतो गोपैर् वन्यपुष्पस्रगुज्ज्वलः
एकदा रामाशिवाय कृष्ण वृंदावनात गेला; त्याच्यासोबत गोपाळ होते आणि तो वनफुलांच्या माळांनी उजळून गेला होता.
स जगामाथ कालिन्दीं लोलकल्लोलशालिनीम् तीरसंलग्नफेनौघैर् हसन्तीम् इव सर्वतः
मग तो यमुनेला गेला, जिच्या लाटा खेळत होत्या, काठावर फेसाच्या राशी जणू हसत होत्या.
तस्यां चातिमहाभीमं विषाग्निकणदूषितम् ह्रदं कालीयनागस्य ददर्शातिविभीषणम्
तिथे त्याने काळिय नावाच्या नागाचं, विषारी अग्नीच्या थेंबांनी दूषित झालेलं, अतिशय भयंकर असं सरोवर पाहिलं.
विषाग्निना विसरता दग्धतीरमहातरुम् वाताहताम्बुविक्षेपस्पर्शदग्धविहंगमम्
विषारी आगीने नदीच्या काठावरची मोठी झाडं जळून गेली आणि वाऱ्याने उडालेल्या पाण्याच्या शिंपड्यांनी पक्षीही भाजून निघाले.
तम् अतीव महारौद्रं मृत्युवक्त्रम् इवापरम् विलोक्य चिन्तयाम् आस भगवान् मधुसूदनः
तो अत्यंत भयंकर प्रसंग, जणू मृत्यूचं दुसरं तोंडच, पाहून भगवान मधुसूदन विचार करू लागले.