भूतावाप्तिस् ततस् तस्य जायेतेन्द्रियगोचरा पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिश् च पञ्चमम्
यानंतर त्याच्यात पंचमहाभूतांची प्राप्ती होते, जी इंद्रियांना जाणवतात: पृथ्वी, वायू, आकाश, पाणी आणि पाचवे म्हणजे अग्नी.
तस्येन्द्रियनिविष्टानि स्वं स्वं भागं प्रचक्रिरे पार्थिवं देहम् आहुस् तु प्राणात्मानं च मारुतम्
त्याच्या अंगात प्रत्येक इंद्रिय आपापल्या जागी स्थिर असतात; शरीर पृथ्वीचे मानले जाते आणि प्राण म्हणजे वायू आहे.
छिद्राण्य् आकाशयोनीनि जलात् स्रावः प्रवर्तते ज्योतिश् चक्षूंषि तेजश् च आत्मा तेषां मनः स्मृतम्
आकाशातून छिद्रं निर्माण होतं, पाण्यातून प्रवाह सुरू होतो, प्रकाश डोळ्यांमध्ये प्रकटतो आणि त्या सर्वांचा मन म्हणजे चेतना असते, असं सांगितलं जातं.
ग्रामाश् च विषयाश् चैव यस्य वीर्यात् प्रवर्तिताः इत्य् एतान् पुरुषः सर्वान् सृजंल् लोकान् सनातनः
त्याच्या सामर्थ्यामुळेच गावं आणि विषयांची निर्मिती होते; या प्रकारे तो सनातन पुरुष सर्व जगांची निर्मिती करतो.
नैधने ऽस्मिन् कथं लोके नरत्वं विष्णुर् आगतः एष नः संशयो ब्रह्मन्न् एष नो विस्मयो महान्
या नश्वर जगात विष्णूला मानवजन्म कसा मिळाला? हेच आमचं मोठं आश्चर्य आणि शंका आहे, हे ब्रह्मन्.
कथं गतिर् गतिमताम् आपन्नो मानुषीं तनुम् आश्चर्यं परमं विष्णुर् देवैर् दैत्यैश् च कथ्यते
गतिमानांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या विष्णूने मानवाचा देह कसा घेतला? हे परम आश्चर्य देव आणि दैत्य सगळेच सांगतात.
विष्णोर् उत्पत्तिम् आश्चर्यं कथयस्व महामुने प्रख्यातबलवीर्यस्य विष्णोर् अमिततेजसः
महामुने, अमाप तेज आणि प्रसिद्ध सामर्थ्य असलेल्या विष्णूची अद्भुत उत्पत्ती आम्हाला सांग.
कर्मणाश्चर्यभूतस्य विष्णोस् तत्त्वम् इहोच्यताम् कथं स देवो देवानाम् आर्तिहा पुरुषोत्तमः
अद्भुत कर्म करणाऱ्या विष्णूचं खरं स्वरूप इथे सांग. तो देव, देवांचा देव, दुःख दूर करणारा, पुरुषोत्तम कसा झाला हे सांग.
सर्वव्यापी जगन्नाथः सर्वलोकमहेश्वरः सर्गस्थित्यन्तकृद् देवः सर्वलोकसुखावहः
तो सर्वव्यापी, जगाचा स्वामी, सर्व लोकांचा परमेश्वर, सृष्टीची निर्मिती, पालन आणि संहार करणारा, सर्व लोकांना सुख देणारा देव आहे.
अक्षयः शाश्वतो ऽनन्तः क्षयवृद्धिविवर्जितः निर्लेपो निर्गुणः सूक्ष्मो निर्विकारो निरञ्जनः
तो अविनाशी, शाश्वत, अनंत, वाढ-घट न होणारा, लिप्त नसलेला, गुणरहित, सूक्ष्म, बदल न होणारा आणि कलंकरहित आहे.
सर्वोपाधिविनिर्मुक्तः सत्तामात्रव्यवस्थितः अविकारी विभुर् नित्यः परमात्मा सनातनः
सर्व उपाधींमधून मुक्त, केवळ अस्तित्वात स्थित, अपरिवर्तनीय, सर्वत्र व्यापणारा, नित्य, परमात्मा आणि सनातन आहे.
अचलो निर्मलो व्यापी नित्यतृप्तो निराश्रयः विशुद्धं श्रूयते यस्य हरित्वं च कृते युगे
तो अचल, निर्मळ, सर्वव्यापी, नेहमी तृप्त, कोणत्याही आधाराशिवाय, ज्याची निर्मळता ऐकायला मिळते आणि कृतयुगात ज्याचा हिरवा रंग होता.
वैकुण्ठत्वं च देवेषु कृष्णत्वं मानुषेषु च ईश्वरस्य हि तस्येमां गहनां कर्मणो गतिम्
देवतांमध्ये त्याला वैकुंठ म्हणतात आणि माणसांमध्ये कृष्ण. परमेश्वराच्या या कर्मांचा मार्ग फारच गूढ आहे.
समतीतां भविष्यं च श्रोतुम् इच्छा प्रवर्तते अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गस्थो य एष भगवान् प्रभुः
जे गेले आणि जे येणार आहे ते ऐकण्याची इच्छा होते—जो अव्यक्त असूनही प्रकट चिन्हांनी ओळखला जातो, तोच हा भगवंत आहे.
नारायणो ह्य् अनन्तात्मा प्रभवो ऽव्यय एव च एष नारायणो भूत्वा हरिर् आसीत् सनातनः
नारायणच अनंत आत्मा आणि अक्षय मूळ आहे; नारायण होऊन हरि सनातन स्वरूपात अस्तित्वात होता.
ब्रह्मा शक्रश् च रुद्रश् च धर्मः शुक्रो बृहस्पतिः प्रधानात्मा पुरा ह्य् एष ब्रह्माणम् असृजत् प्रभुः
ब्रह्मा, शक्र, रुद्र, धर्म, शुक्र आणि बृहस्पती—या सर्वांची निर्मिती पूर्वी या प्रभूने, जो प्रधानस्वरूप आहे, ब्रह्माची केली.
सो ऽसृजत् पूर्वपुरुषः पुरा कल्पे प्रजापतीन् एवं स भगवान् विष्णुः सर्वलोकमहेश्वरः किमर्थं मर्त्यलोके ऽस्मिन् यातो यदुकुले हरिः
पूर्वीच्या कल्पात त्या आदिपुरुषाने प्रजापतींची निर्मिती केली; अशा या सर्व लोकांचा स्वामी असलेल्या भगवंत विष्णूने, हरिने, या मर्त्य लोकात, यदुकुळात का जन्म घेतला?
नमस्कृत्वा सुरेशाय विष्णवे प्रभविष्णवे पुरुषाय पुराणाय शाश्वतायाव्ययाय च
सर्व देवांचे स्वामी, विष्णू, सर्वशक्तिमान, आदिपुरुष, शाश्वत आणि अविनाशी यांना नमस्कार करून—
चतुर्व्यूहात्मने तस्मै निर्गुणाय गुणाय च वरिष्ठाय गरिष्ठाय वरेण्यायामिताय च
चार रूपांचा आत्मा, निर्गुण आणि सगुण, श्रेष्ठ, सर्वांत मोठा, सर्वांत वंदनीय आणि अमाप असलेल्या त्याला—
यज्ञाङ्गायाखिलाङ्गाय देवाद्यैर् ईप्सिताय च यस्माद् अणुतरं नास्ति यस्मान् नास्ति बृहत्तरम्
यज्ञाचे अंग असणाऱ्या, सर्व गोष्टींचे अंग असणाऱ्या, देवादींना हव्या असलेल्या, ज्याच्यापेक्षा सूक्ष्म किंवा मोठं काहीच नाही अशा त्याला—
येन विश्वम् इदं व्याप्तम् अजेन सचराचरम् आविर्भावतिरोभावदृष्टादृष्टविलक्षणम्
ज्याच्यामुळे हे सगळं विश्व, जड आणि जंगम, व्यापून राहिलं आहे — जो अजन्मा आहे, प्रकट आणि अप्रकट, दिसणारा आणि न दिसणारा, आणि सर्वांपेक्षा वेगळा आहे.
वदन्ति यत् सृष्टम् इति तथैवाप्य् उपसंहृतम् ब्रह्मणे चादिदेवाय नमस्कृत्य समाधिना
ज्याला सृष्टी आणि संहार असं म्हटलं जातं, ते ब्रह्माला, आदिदेवाला वंदन करून, ध्यानाने समजून येतं.
अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने सदैकरूपरूपाय जिष्णवे विष्णवे नमः
परिवर्तन न होणाऱ्या, शुद्ध, नित्य, परमात्मा, नेहमी एकच रूप असणाऱ्या, विजयी विष्णूला नमस्कार.
नमो हिरण्यगर्भाय हरये शंकराय च वासुदेवाय ताराय सर्गस्थित्यन्तकारिणे
हिरण्यगर्भ, हरि, शंकर, वासुदेव, तारक, सृष्टीची निर्मिती, पालन आणि संहार करणाऱ्या त्या देवाला नमस्कार.
एकानेकस्वरूपाय स्थूलसूक्ष्मात्मने नमः अव्यक्तव्यक्तभूताय विष्णवे मुक्तिहेतवे
एक आणि अनेक रूप असणाऱ्या, स्थूल आणि सूक्ष्म स्वरूप असणाऱ्या, प्रकट आणि अप्रकट असणाऱ्या, मुक्तीचा कारण असणाऱ्या विष्णूला नमस्कार.
सर्गस्थितिविनाशानां जगतो यो जगन्मयः मूलभूतो नमस् तस्मै विष्णवे परमात्मने
सृष्टी, स्थिती आणि संहार यांचा मूळ कारण, जगाचा आधार, परमात्मा विष्णूला नमस्कार.
आधारभूतं विश्वस्याप्य् अणीयांसम् अणीयसाम् प्रणम्य सर्वभूतस्थम् अच्युतं पुरुषोत्तमम्
ज्याच्यामुळे हे विश्व आधारलेलं आहे, जो सर्वात सूक्ष्म आहे, सर्व प्राण्यांमध्ये वास करणारा, अच्युत, श्रेष्ठ पुरुष — त्याला वंदन.
ज्ञानस्वरूपम् अत्यन्तं निर्मलं परमार्थतः तम् एवार्थस्वरूपेण भ्रान्तिदर्शनतः स्थितम्
ज्याचं स्वरूप ज्ञान आहे, अत्यंत निर्मळ आणि खऱ्या अर्थाने शुद्ध, जो सर्व वस्तूंच्या खरी स्वरूपात आहे, पण भ्रमामुळे वेगळा दिसतो.
विष्णुं ग्रसिष्णुं विश्वस्य स्थितिसर्गे तथा प्रभुम् अनादिं जगताम् ईशम् अजम् अक्षयम् अव्ययम्
जगाच्या संहारावेळी सर्वांना आपल्यात सामावणारा, सृष्टी आणि पालनाचा स्वामी, अनादी, सर्व जगाचा अधिपती, अजन्मा, अविनाशी आणि न बदलणारा विष्णू.
कथयामि यथा पूर्वं यक्षाद्यैर् मुनिसत्तमैः पृष्टः प्रोवाच भगवान् अब्जयोनिः पितामहः
पूर्वी श्रेष्ठ मुनी आणि यक्षांनी विचारल्यावर, कमळातून जन्मलेल्या पितामह भगवानांनी जे सांगितलं, ते मी सांगतो.