यानि कर्माणि चक्रुस् ते समुत्पन्ना महीतले विस्तरेण मुने तानि ब्रूहि नो वदतां वर
हे मुनी, ते पृथ्वीवर जन्मले असताना त्यांनी कोणती कृत्ये केली, ती कृपया आम्हाला सविस्तर सांगावीत, कारण तुम्ही बोलणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहात.
समग्रं चरितं तेषाम् अद्भुतं चातिमानुषम् कथं स भगवान् देवः सुरेशः सुरसत्तमः
त्यांच्या अद्भुत आणि माणसाच्या पलीकडच्या सर्व कृत्यांची गोष्ट आम्हाला सांगा—तो भगवंत, देवांचा देव, श्रेष्ठ देव—
वसुदेवकुले धीमान् वासुदेवत्वम् आगतः अमरैश् चावृतं पुण्यं पुण्यकृद्भिर् अलंकृतम्
तो बुद्धिमान वासुदेव, वसुदेवांच्या कुळात जन्मला, अमरांनी वेढलेला, पुण्यवान आणि सज्जनांनी सुशोभित—
देवलोकं किम् उत्सृज्य मर्त्यलोक इहागतः देवमानुषयोर् नेता द्योर् भुवः प्रभवो ऽव्ययः
तो देव आणि माणसांचा नेता, स्वर्ग आणि पृथ्वीचा अविनाशी मूळ, देवलोक सोडून या मृत्युलोकात का आला?
किमर्थं दिव्यम् आत्मानं मानुषेषु न्ययोजयत् यश् चक्रं वर्तयत्य् एको मानुषाणाम् अनामयम्
तो दिव्य आत्मा, जो एकटाच सृष्टीचं कल्याण घडवतो, त्याने माणसांमध्ये येण्याचं कारण काय होतं?
स मानुष्ये कथं बुद्धिं चक्रे चक्रगदाधरः गोपायनं यः कुरुते जगतः सार्वभौतिकम्
चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या त्या भगवंताने माणसांमध्ये आपली बुद्धी कशी लावली—जो गायींचा आणि सर्व सृष्टीचा रक्षक झाला?
स कथं गां गतो विष्णुर् गोपत्वम् अकरोत् प्रभुः महाभूतानि भूतात्मा यो दधार चकार च
तो विष्णू, सर्वांचा स्वामी, पृथ्वीवर येऊन गवळा कसा झाला—जो पंचमहाभूतांना धारण करणारा आणि सर्व जीवांचा आत्मा आहे?
श्रीगर्भः स कथं गर्भे स्त्रिया भूचरया धृतः येन लोकान् क्रमैर् जित्वा त्रिभिर् वै त्रिदशेप्सया
ती श्रीमंती असलेली मूर्ती, पृथ्वीवरील एका स्त्रीच्या गर्भात कशी धरली गेली—ती ज्याने तीन पावलांनी, देवांच्या इच्छेने, सर्व लोक जिंकले?
स्थापिता जगतो मार्गास् त्रिवर्गाश् चाभवंस् त्रयः यो ऽन्तकाले जगत् पीत्वा कृत्वा तोयमयं वपुः
ज्याने जगाचे मार्ग निर्माण केले, धर्म, अर्थ आणि काम हे तीन पुरुषार्थ दिले—जो काळाच्या शेवटी पाण्याचं रूप घेऊन सगळं जग पिऊन टाकतो—
लोकम् एकार्णवं चक्रे दृश्यादृश्येन चात्मना यः पुराणः पुराणात्मा वाराहं रूपम् आस्थितः
ज्याने आपल्या दृश्य आणि अदृश्य स्वरूपाने जग एकाच महासागरात विलीन केलं—तो प्राचीन, पुराण पुरुष, ज्याने कधी काळी वराहाचं रूप घेतलं—
विषाणाग्रेण वसुधाम् उज्जहारारिसूदनः यः पुरा पुरुहूतार्थे त्रैलोक्यम् इदम् अव्ययम्
शत्रूंचा संहार करणारा, ज्याने आपल्या सोंडेच्या टोकाने पृथ्वी उचलली—जो पूर्वी इंद्रासाठी या अविनाशी त्रैलोक्याचा विजय केला—
ददौ जित्वा वसुमतीं सुराणां सुरसत्तमः येन सैंहवपुः कृत्वा द्विधा कृत्वा च तत् पुनः
तो देवश्रेष्ठ, ज्याने पृथ्वी जिंकून देवांना दिली—ज्याने सिंहाचं रूप घेऊन तिला दोन भाग केली आणि पुन्हा—
पूर्वदैत्यो महावीर्यो हिरण्यकशिपुर् हतः यः पुरा ह्य् अनलो भूत्वा और्वः संवर्तको विभुः
पूर्वीचा महाशक्तिशाली दैत्य हिरण्यकशिपू ज्याने मारला—जो काळाच्या शेवटी अग्निरूप होऊन औरव संहारक झाला—
पातालस्थो ऽर्णवरसं पपौ तोयमयं हरिः सहस्रचरणं ब्रह्म सहस्रांशुसहस्रदम्
हरि, जो पाताळात राहून समुद्राचं पाणी प्याला—तो सहस्त्रपाद ब्रह्मा, हजार किरणांचा आणि हजारो दानांचा दाता—
सहस्रशिरसं देवं यम् आहुर् वै युगे युगे नाभ्यां पद्मं समुद्भूतं यस्य पैतामहं गृहम्
तो सहस्त्रशिर असलेला देव, ज्याचा प्रत्येक युगात उल्लेख होतो—ज्याच्या नाभीतून पितामहांचं घर असलेलं कमळ उत्पन्न झालं—
एकार्णवे नागलोके सद्धिरण्मयपङ्कजम् येन ते निहता दैत्याः संग्रामे तारकामये
एकमेव महासागरात, नागलोकात, सोन्याच्या देठाचं कमळ होतं—ज्याने तारकासुराच्या युद्धात दैत्यांचा संहार केला.
येन देवमयं कृत्वा सर्वायुधधरं वपुः गुहासंस्थेन चोत्सिक्तः कालनेमिर् निपातितः
ज्यांनी सर्व शस्त्रांनी युक्त असा दिव्य देह धारण केला आणि अंतःकरणात वास करणाऱ्या त्या प्रेरणेमुळे कालनेमिला पराभूत केले.
उत्तरान्ते समुद्रस्य क्षीरोदस्यामृतोदधौ यः शेते शाश्वतं योगम् आस्थाय तिमिरं महत्
दूधाच्या समुद्राच्या टोकाला, अमृताच्या सागरात, जो अनंत योग साधून, मोठ्या अंधारात शयन करतो.
सुरारणी गर्भम् अधत्त दिव्यं तपःप्रकर्षाद् अदितिः पुराणम् शक्रं च यो दैत्यगणावरुद्धं गर्भावधानेन कृतं चकार
ज्याच्या दिव्य तपामुळे अदितीने पूर्वी देवांची मंथनातून जन्मलेला प्राचीन इंद्र गर्भात धारण केला आणि त्या गर्भधारणेने, दैत्यांनी वेढलेल्या इंद्राची स्थापना केली.
पदानि यो योगमयानि कृत्वा चकार दैत्यान् सलिलेशयस्थान् कृत्वा च देवांस् त्रिदशेश्वरांस् तु चक्रे सुरेशं पुरुहूतम् एव
ज्यांनी योगमय पावले निर्माण केली, दैत्यांना पाण्यात टाकले आणि देवांना त्रैलोक्याचे स्वामी केले, तसेच इंद्राला देवांचा अधिपती बनवले.
गार्हपत्येन विधिना अन्वाहार्येण कर्मणा अग्निम् आहवनीयं च वेदं दीक्षां समिद् ध्रुवम्
गृह्याग्नीच्या विधीने, अन्वाहार्य कर्माने, त्यांनी अग्नी, वेद, दीक्षा आणि समिधा यांची स्थापन केली.
प्रोक्षणीयं स्रुवं चैव आवभृथ्यं तथैव च अवाक्पाणिस् तु यश् चक्रे हव्यभागभुजस् तथा
ज्यांनी प्रक्षालन पात्र, स्रुवा आणि अवभृथ्य स्नान निर्माण केले आणि हात खाली करून हव्याचे भाग घेणाऱ्यांचीही निर्मिती केली.
हव्यादांश् च सुरांश् चक्रे कव्यादांश् च पितॄन् अथ भोगार्थे यज्ञविधिना ऽयोजयद् यज्ञकर्मणि
ज्यांनी देवांना हव्यांचे, पितरांना कव्यांचे भाग दिले आणि भोगासाठी यज्ञकर्मात त्यांना सहभागी केले.
पात्राणि दक्षिणां दीक्षां चरूंश् चोलूखलानि च यूपं समित् स्रुवं सोमं पवित्रान् परिधीन् अपि
ज्यांनी पात्रे, दक्षिणा, दीक्षा, चरू, उखळ, यूप, समिधा, स्रुवा, सोम, पवित्र आणि परिधी यांची निर्मिती केली.
यज्ञियानि च द्रव्याणि चमसांश् च तथापरान् सदस्यान् यजमानांश् च मेधादींश् च क्रतूत्तमान्
ज्यांनी यज्ञासाठी लागणारी द्रव्ये, विविध चमसे, सहाय्यक, यजमान, ऋत्विज आणि श्रेष्ठ यज्ञांची निर्मिती केली.
विबभाज पुरा यस् तु पारमेष्ठ्येन कर्मणा युगानुरूपं यः कृत्वा लोकान् अनुपराक्रमात्
ज्यांनी प्राचीन काळी परमेच्छेने, युगानुसार सर्वांचे विभाग केले आणि आपल्या सामर्थ्याने लोकांची निर्मिती केली.
क्षणा निमेषाः काष्ठाश् च कलास् त्रैकाल्यम् एव च मुहूर्तास् तिथयो मासा दिनं संवत्सरस् तथा
क्षण, निमिष, काष्ठा, कला, त्रिकाल, मुहूर्त, तिथी, महिने, दिवस आणि वर्ष यांचीही निर्मिती केली.
ऋतवः कालयोगाश् च प्रमाणं त्रिविधं त्रिषु आयुःक्षेत्राण्य् उपचयो लक्षणं रूपसौष्ठवम्
ऋतू, काळाचे संयोग, त्रिविध प्रमाण, आयुष्याची क्षेत्रे, वाढ, चिन्हे आणि रूपाची शोभा यांचीही स्थापना केली.
त्रयो लोकास् त्रयो देवास् त्रैविद्यं पावकास् त्रयः त्रैकाल्यं त्रीणि कर्माणि त्रयो वर्णास् त्रयो गुणाः
तीन लोक, तीन देव, त्रैविद्य, तीन अग्नी, त्रिकाल, तीन कर्मे, तीन वर्ण आणि तीन गुण यांचीही निर्मिती केली.
सृष्टा लोकाः पुरा सर्वे येनानन्तेन कर्मणा सर्वभूतगतः स्रष्टा सर्वभूतगुणात्मकः
ज्यांनी अनंत कर्मांनी सर्व लोकांची निर्मिती केली, जे सर्व प्राण्यांमध्ये आहेत आणि सर्व गुणांनी युक्त स्रष्टा आहेत.