अश्वशीर्ष महाघोण महापुरुषविग्रह मधुकैटभहन्त्रे च नमस् ते तुरगानन
घोड्याच्या डोक्याचे रूप असलेल्या, मोठ्या गळ्याच्या, महापुरुषाच्या रूपातील, मधु आणि कैटभाचा वध करणाऱ्या, घोड्याच्या मुख असलेल्या, तुला नमस्कार.
महाकमठभोगाय पृथिव्युद्धरणाय च विधृताद्रिस्वरूपाय महाकूर्माय ते नमः
महाकूर्म रूप धारण करणाऱ्या, पृथ्वीला वर उचलणाऱ्या, पर्वतासारखे रूप असलेल्या, मोठ्या कासवाच्या रूपातील, तुला नमस्कार.
नमो महावराहाय पृथिव्युद्धारकारिणे नमश् चादिवराहाय विश्वरूपाय वेधसे
महावराह रूप धारण करणाऱ्या, पृथ्वीला वर काढणाऱ्या, आदिवराह, विश्वरूप, सृष्टीकर्त्या, तुला नमस्कार.
नमो ऽनन्ताय सूक्ष्माय मुख्याय च वराय च परमाणुस्वरूपाय योगिगम्याय ते नमः
अनंत, सूक्ष्म, मुख्य आणि श्रेष्ठ असलेल्या, परमाणु रूप असलेल्या, योगींना प्राप्त होणाऱ्या, तुला नमस्कार.
तस्मै नमः कारणकारणाय योगीन्द्रवृत्तनिलयाय सुदुर्विदाय क्षीरार्णवाश्रितमहाहिसुतल्पगाय तुभ्यं नमः कनकरत्नसुकुण्डलाय
सर्व कारणांचा कारण असलेल्या, योगींद्रांच्या आचरणात वास करणाऱ्या, अत्यंत कठीण समजण्यासारख्या, क्षीरसागरातील मोठ्या सर्पावर झोपणाऱ्या, सोन्याच्या रत्नजडित कुंडले घालणाऱ्या, तुला नमस्कार.
इत्थं स्तुतस् तदा तेन प्रीतः प्रोवाच माधवः क्षिप्रं ब्रूहि मुनिश्रेष्ठ मत्तो यद् अभिवाञ्छसि
अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, त्या वेळी प्रसन्न झालेल्या माधवाने म्हटले, 'मुनिश्रेष्ठा, तुला माझ्याकडून जे काही हवे आहे ते लवकर सांग.'
संसारे ऽस्मिञ् जगन्नाथ दुस्तरे लोमहर्षणे अनित्ये दुःखबहुले कदलीदलसंनिभे
हे जगन्नाथा, हा संसार पार करायला कठीण, अंगावर काटा आणणारा, क्षणभंगुर, दुःखांनी भरलेला आणि केळ्याच्या पानासारखा आहे.
निराश्रये निरालम्बे जलबुद्बुदचञ्चले सर्वोपद्रवसंयुक्ते दुस्तरे चातिभैरवे
या जगात कुठेही आधार नाही, कुठेही स्थिरता नाही, पाण्याच्या बुडबुड्यासारखा चंचल आहे, सर्व संकटांनी भरलेला, पार करायला कठीण आणि फारच भयंकर आहे.
भ्रमामि सुचिरं कालं मायया मोहितस् तव न चान्तम् अभिगच्छामि विषयासक्तमानसः
मी तुझ्या मायेमुळे फार काळ भरकटत आहे, माझे मन विषयांमध्ये अडकले आहे आणि मला या संसाराचा शेवट सापडत नाही.
त्वाम् अहं चाद्य देवेश संसारभयपीडितः गतो ऽस्मि शरणं कृष्ण माम् उद्धर भवार्णवात्
देवेश, आज मी संसाराच्या भीतीने त्रस्त होऊन तुझ्या शरण आलो आहे. कृष्णा, मला या भवसागरातून तार.
गन्तुम् इच्छामि परमं पदं यत् ते सनातनम् प्रसादात् तव देवेश पुनरावृत्तिदुर्लभम्
देवेश्वरा, तुझ्या कृपेने मिळणारे, पुनर्जन्माला कठीण असलेले, ते सनातन आणि परम स्थान मला मिळवायचं आहे.
भक्तो ऽसि मे मुनिश्रेष्ठ माम् आराधय नित्यशः मत्प्रसादाद् ध्रुवं मोक्षं प्राप्यसि त्वं समीहितम्
मुनिश्रेष्ठा, तू माझा भक्त आहेस. नेहमी माझी भक्ती कर. माझ्या कृपेने तुला नक्कीच हवी असलेली मुक्ती मिळेल.
मद्भक्ताः क्षत्रिया वैश्याः स्त्रियः शूद्रान्त्यजातिजाः प्राप्नुवन्ति परां सिद्धिं किं पुनस् त्वं द्विजोत्तम
माझे भक्त क्षत्रिय, वैश्य, स्त्रिया, शूद्र आणि अगदी नीच जातीचे लोकसुद्धा, हे सर्व उच्च सिद्धी मिळवतात; मग, द्विजश्रेष्ठा, तुझ्याबद्दल तर काय सांगावं!
श्वपाको ऽपि च मद्भक्तः सम्यक् श्रद्धासमन्वितः प्राप्नोत्य् अभिमतां सिद्धिम् अन्येषां तत्र का कथा
ज्याचं जन्म अगदी नीच आहे, असा मनुष्यसुद्धा जर माझा भक्त असेल आणि त्याच्यात खरी श्रद्धा असेल, तर तोही इच्छित सिद्धी मिळवतो; मग इतरांचं काय बोलावं!
एवम् उक्त्वा तु तं विप्राः स देवो भक्तवत्सलः दुर्विज्ञेयगतिर् विष्णुस् तत्रैवान्तरधीयत
असं म्हणून, हे विप्रांनो, भक्तांवर प्रेम करणारा, आणि ज्याचा मार्ग समजणं कठीण आहे असा विष्णू, तिथेच अदृश्य झाला.
गते तस्मिन् मुनिश्रेष्ठाः कण्डुः संहृष्टमानसः सर्वान् कामान् परित्यज्य स्वस्थचित्तो भवत् पुनः
त्या देवाच्या निघून गेल्यावर, मुनिश्रेष्ठा, कंडू आनंदी मनाने, सर्व इच्छा सोडून, पुन्हा मनःशांतीत स्थिर झाला.
सर्वेन्द्रियाणि संयम्य निर्ममो निरहंकृतिः एकाग्रमानसः सम्यग् ध्यात्वा तं पुरुषोत्तमम्
सर्व इंद्रिये आवरून, मीपणा आणि अहंकार सोडून, एकाग्रचित्ताने, त्याने त्या पुरुषोत्तमाचे योग्य ध्यान केले.
निर्लेपं निर्गुणं शान्तं सत्तामात्रव्यवस्थितम् अवाप परमं मोक्षं सुराणाम् अपि दुर्लभम्
जो निर्लेप, निर्गुण, शांत, आणि केवळ अस्तित्वात स्थिर आहे, असा परम मोक्ष, जो देवांनाही दुर्लभ आहे, तो त्याला मिळाला.
यः पठेच् छृणुयाद् वापि कथां कण्डोर् महात्मनः विमुक्तः सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं स गच्छति
जो कोणी या महात्मा कंडूची कथा वाचतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि स्वर्गलोकात जातो.
एवं मया मुनिश्रेष्ठाः कर्मभूमिर् उदाहृता मोक्षक्षेत्रं च परमं देवं च पुरुषोत्तमम्
मुनिश्रेष्ठांनो, मी कर्मभूमी, परम मुक्तीक्षेत्र, आणि पुरुषोत्तम देव यांचं वर्णन केलं.
ये पश्यन्ति विभुं स्तुवन्ति वरदं ध्यायन्ति मुक्तिप्रदं भक्त्या श्रीपुरुषोत्तमाख्यम् अजरं संसारदुःखापहम्
जे लोक वरदायी, मुक्तिदाता, श्रीपुरुषोत्तम या अजन्मा आणि संसारदुःख दूर करणाऱ्या परमेश्वराचं भक्तीने दर्शन करतात, स्तुती करतात आणि ध्यान करतात,
ते भुक्त्वा मनुजेन्द्रभोगम् अमलाः स्वर्गे च दिव्यं सुखं पश्चाद् यान्ति समस्तदोषरहिताः स्थानं हरेर् अव्ययम्
ते मनुष्यराजांचे सुख उपभोगून, स्वर्गात दिव्य आनंद मिळवून, शेवटी सर्व दोषांपासून मुक्त होऊन, हरिच्या अविनाशी स्थानाला जातात.
व्यासस्य वचनं श्रुत्वा मुनयः संयतेन्द्रियाः प्रीता बभूवुः संहृष्टा विस्मिताश् च पुनः पुनः
व्यासांची वाणी ऐकून, संयमित इंद्रिय असलेले ते ऋषी आनंदित झाले, हर्षित झाले आणि पुन्हा पुन्हा आश्चर्यचकित झाले.
अहो भारतवर्षस्य त्वया संकीर्तिता गुणाः तद्वच् छ्रीपुरुषाख्यस्य क्षेत्रस्य पुरुषोत्तम
अहो! तू भारतभूमीचे गुण सांगितलेस, आणि त्याचप्रमाणे श्रीपुरुष नावाच्या क्षेत्राचेही, हे पुरुषोत्तमा.
विस्मयो हि न चैकस्य श्रुत्वा माहात्म्यम् उत्तमम् पुरुषाख्यस्य क्षेत्रस्य प्रीतिश् च वदतां वर
पुरुष नावाच्या क्षेत्राचं उत्तम माहात्म्य ऐकून, केवळ एकालाच नव्हे, तर सर्वांनाच आश्चर्य वाटतं आणि आनंदही होतो, हे वदतांमध्ये श्रेष्ठ.
चिरात् प्रभृति चास्माकं संशयो हृदि वर्तते त्वदृते संशयस्यास्य च्छेत्ता नान्यो ऽस्ति भूतले
खूप काळापासून आमच्या मनात एक शंका आहे; तुझ्याशिवाय ती शंका दूर करणारा या पृथ्वीवर दुसरा कोणी नाही.
उत्पत्तिं बलदेवस्य कृष्णस्य च महीतले भद्रायाश् चैव कार्त्स्न्येन पृच्छामस् त्वां महामुने
महामुने, आम्ही तुझ्या कडून बलराम, कृष्ण आणि भद्रा यांचा जन्म कसा झाला, हे सविस्तर विचारतो.
किमर्थं तौ समुत्पन्नौ कृष्णसंकर्षणाव् उभौ वसुदेवसुतौ वीरौ स्थितौ नन्दगृहे मुने
मुनिवरा, कृष्ण आणि संकर्षण हे दोघे, वसुदेवाचे वीर पुत्र, नंदाच्या घरी का जन्मले आणि तिथे का राहिले, हे आम्हाला सांग.
निःसारे मृत्युलोके ऽस्मिन् दुःखप्राये ऽतिचञ्चले जलबुद्बुदसंकाशे भैरवे लोमहर्षणे
या मृत्युलोकात काहीच खरं नाही, दुःखांनी भरलेलं आहे, क्षणभंगुर आहे, पाण्याच्या फुग्यासारखं क्षणात नाहीसं होतं, भीतीदायक आणि अंगावर काटा आणणारं आहे—
विण्मूत्रपिच्छलं कष्टं संकटं दुःखदायकम् कथं घोरतरं तेषां गर्भवासम् अरोचत
मलमूत्रानं ओलसर, वेदनादायक, त्रासदायक आणि दुःख देणारं, याहूनही भयंकर असलेल्या गर्भवासात त्यांना कसं बरं काही सुख वाटलं असेल?