ततः प्रहस्य मुदिता सा तं प्राह महामुनिम् किम् अद्य सर्वधर्मज्ञ परिवृत्तम् अहस् तव गतम् एतन् न कुरुते विस्मयं कस्य कथ्यते
तेव्हा ती आनंदाने हसून त्या महान ऋषीला म्हणाली, "सर्व धर्म जाणणाऱ्या, आजच का तुझा दिवस संपला? यात काही आश्चर्य नाही; हे कुणाला सांगितले जाते?"
प्रातस् त्वम् आगता भद्रे नदीतीरम् इदं शुभम् मया दृष्टासि सुश्रोणि प्रविष्टा च ममाश्रमम्
सकाळी, हे शुभवदनी, तू या सुंदर नदीच्या काठी आलीस; मी तुला पाहिले, सुंदर कंबरेची, आणि तू माझ्या आश्रमात प्रवेश केला.
इयं च वर्तते संध्या परिणामम् अहो गतम् अवहासः किमर्थो ऽयं सद्भावः कथ्यतां मम
आता संध्याकाळ झाली आहे, दिवस संपला; हा विनोद कशासाठी? खरी स्थिती मला सांग.
प्रत्यूषस्य् आगता ब्रह्मन् सत्यम् एतन् न मे मृषा किंत्व् अद्य तस्य कालस्य गतान्य् अब्दशतानि ते
खरंच, हे ब्रह्मन्, तू पहाटे इथे आलास, हे खरे आहे, खोटे नाही; पण आज, त्या काळात, तुझ्यासाठी शेकडो वर्षे उलटून गेली आहेत.
ततः ससाध्वसो विप्रस् तां पप्रच्छायतेक्षणाम् कथ्यतां भीरु कः कालस् त्वया मे रमतः सदा
तेव्हा तो ऋषी घाबरून मोठ्या डोळ्यांच्या त्या स्त्रीला विचारू लागला, "मला सांग, लाजाळू, माझ्या सोबत राहताना किती काळ गेला?"
सप्तोत्तराण्य् अतीतानि नववर्षशतानि च मासाश् च षट् तथैवान्यत् समतीतं दिनत्रयम्
सातशे नव वर्षे, सहा महिने आणि आणखी तीन दिवस असे एकूण काळ उलटून गेला आहे.
सत्यं भीरु वदस्य् एतत् परिहासो ऽथवा शुभे दिनम् एकम् अहं मन्ये त्वया सार्धम् इहोषितम्
हे लाजाळू, तू जे सांगतेस ते खरं आहे का, की हा काही विनोद आहे, शुभवदनी? मला वाटते, तुझ्या सोबत इथे फक्त एकच दिवस गेला आहे.
वदिष्याम्य् अनृतं ब्रह्मन् कथम् अत्र तवान्तिके विशेषाद् अद्य भवता पृष्टा मार्गानुगामिना
हे ब्रह्मन्, मी तुझ्या समोर असताना खोटं कसं बोलू? विशेषतः आज, जेव्हा तू मला योग्य रीतीने विचारले आहेस.
निशम्य तद् वचस् तस्याः स मुनिर् द्विजसत्तमाः धिग् धिङ् माम् इत्य् अनाचारं विनिन्द्यात्मानम् आत्मना
तीचे शब्द ऐकून, तो द्विजश्रेष्ठ ऋषी स्वतःला दोष देत म्हणाला, "छे छे, माझ्या वागण्यात चूक झाली!"
तपांसि मम नष्टानि हतं ब्रह्मविदां धनम् हृतो विवेकः केनापि योषिन् मोहाय निर्मिता
माझी तपश्चर्या नष्ट झाली, ब्रह्मज्ञ लोकांचे खरे धन हरपले, विवेक कुणीतरी हिरावून घेतला, आणि स्त्री मोहासाठी निर्माण झाली.
ऊर्मिषट्कातिगं ब्रह्म ज्ञेयम् आत्मजयेन मे गतिर् एषा कृता येन धिक् तं काममहाग्रहम्
सहा लाटांच्या पलीकडे असलेलं ब्रह्म आत्मसंयमाने जाणावं लागतं; मी हीच वाट निवडली, ज्यामुळे मी त्या मोठ्या वासनाग्रस्त इच्छेला हरवलं — त्या इच्छेला शरम वाटो.
व्रतानि सर्ववेदाश् च कारणान्य् अखिलानि च नरकग्राममार्गेण कामेनाद्य हतानि मे
सर्व व्रतं, सर्व वेद आणि इतर सगळ्या कारणं — आज या नरकाच्या वाटेवरून, माझ्या कामामुळे नष्ट झाली.
न त्वां करोम्य् अहं भस्म क्रोधतीव्रेण वह्निना सतां साप्तपदं मैत्र्यम् उषितो ऽहं त्वया सह
मी तुला प्रचंड रागाच्या ज्वाळांनी राख करणार नाही, कारण सज्जनांच्या रीतिनुसार मी तुझ्यासोबत सात पावलांचं मैत्र जपलं आहे.
अथवा तव दोषः कः किं वा कुर्याम् अहं तव ममैव दोषो नितरां येनाहम् अजितेन्द्रियः
किंवा, तुझा काय दोष? मी तुझ्याशी काय करणार? दोष पूर्णपणे माझाच आहे, कारण मी इंद्रियांवर विजय मिळवू शकलो नाही.
यथा शक्रप्रियार्थिन्या कृतो मत्तपसो व्ययः त्वया दृष्टिमहामोहमनुनाहं जुगुप्सितः
जसं इंद्राला आनंद देण्यासाठी माझं उन्मत्त तप व्यर्थ गेलं, तसं तुझ्या मोहयुक्त कटाक्षामुळे मी निंदनीय झालो.
यावद् इत्थं स विप्रर्षिस् तां ब्रवीति सुमध्यमाम् तावत् स्खलत्स्वेदजला सा बभूवातिवेपथुः
तो विप्रर्षी सुंदर कटी असलेल्या तिला असं बोलत असताना, ती घामाने न्हालेली, थरथर कापू लागली आणि फारच अस्वस्थ झाली.
प्रवेपमानां स च तां स्विन्नगात्रलतां सतीम् गच्छ गच्छेति सक्रोधम् उवाच मुनिसत्तमः
ती घामाने ओथंबलेली, वेलेसारख्या देहाने थरथरताना पाहून, त्या श्रेष्ठ ऋषीने रागाने तिला म्हणालं, 'जा, जा!'
सा तु निर्भर्त्सिता तेन विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् आकाशगामिनी स्वेदं ममार्ज तरुपल्लवैः
त्यांनी तिची निर्भर्त्सना केल्यावर, ती त्या आश्रमातून बाहेर पडली आणि आकाशातून जाताना झाडांच्या पानांनी आपला घाम पुसू लागली.
वृक्षाद् वृक्षं ययौ बाला उदग्रारुणपल्लवैः निर्ममार्ज च गात्राणि गलत्स्वेदजलानि वै
ती तरुणी झाडापासून झाडाकडे गेली आणि कोवळ्या लाल पानांनी आपलं घामाने ओथंबलेलं शरीर पुसू लागली.
ऋषिणा यस् तदा गर्भस् तस्या देहे समाहितः निर्जगाम सरोमाञ्चस्वेदरूपी तदङ्गतः
त्या वेळी ऋषीने तिच्या देहात बीज ठेवले आणि ते तिच्या अंगातून घामाच्या रूपात बाहेर पडले.
तं वृक्षा जगृहुर् गर्भम् एकं चक्रे च मारुतः सोमेनाप्यायितो गोभिः स तदा ववृद्धे शनैः
त्या गर्भाला झाडांनी स्वीकारलं, वाऱ्याने एकत्र केलं; सोम आणि गायींच्या पोषणाने तो हळूहळू वाढू लागला.
मारिषा नाम कन्याभूद् वृक्षाणां चारुलोचना प्राचेतसानां सा भार्या दक्षस्य जननी द्विजाः
माऱिषा नावाची सुंदर डोळ्यांची कन्या झाडांपासून जन्मली; ती प्राचेतसांची पत्नी आणि दक्षाची माता झाली, हे द्विजांनो.
स चापि भगवान् कण्डुः क्षीणे तपसि सत्तमः पुरुषोत्तमाख्यं भो विप्रा विष्णोर् आयतनं ययौ
आणि तो पुण्यश्लोक कंडू, तपश्चर्या संपल्यावर, श्रेष्ठ ऋषी, पुरुषोत्तम नावाच्या विष्णूच्या निवासस्थानी गेला.
ददर्श परमं क्षेत्रं मुक्तिदं भुवि दुर्लभम् दक्षिणस्योदधेस् तीरे सर्वकामफलप्रदम्
त्याने पृथ्वीवर दुर्मिळ, मुक्ती देणारं, सर्व इच्छित फळ देणारं, दक्षिण समुद्राच्या काठी असलेलं परम क्षेत्र पाहिलं.
सुरम्यं वालुकाकीर्णं केतकीवनशोभितम् नानाद्रुमलताकीर्णं नानापक्षिरुतं शिवम्
ते रमणीय, वाळूने व्यापलेलं, केतकीच्या वनांनी शोभलेलं, विविध झाडं-वेलींनी भरलेलं, अनेक पक्ष्यांच्या आवाजांनी गूंजणारं आणि मंगल होतं.
सर्वत्र सुखसंचारं सर्वर्तुकुसुमान्वितम् सर्वसौख्यप्रदं नॄणां धन्यं सर्वगुणाकरम्
सर्वत्र सहज जाता येईल असं, सर्व ऋतूंच्या फुलांनी सजलेलं, माणसांना सर्व सुख देणारं, धन्य आणि सर्व गुणांचं माहेरघर असलेलं होतं.
भृग्वाद्यैः सेवितं पूर्वं मुनिसिद्धवरैस् तथा गन्धर्वैः किंनरैर् यक्षैस् तथान्यैर् मोक्षकाङ्क्षिभिः
पूर्वी भृगु वगैरे ऋषी, सिद्ध, गंधर्व, किन्नर, यक्ष आणि मुक्तीची इच्छा असणाऱ्यांनी ते स्थान सेवा केलं होतं.
ददर्श च हरिं तत्र देवैः सर्वैर् अलंकृतम् ब्राह्मणाद्यैस् तथा वर्णैर् आश्रमस्थैर् निषेवितम्
तेथे त्याने सर्व देवांनी अलंकृत केलेला, ब्राह्मण व इतर सर्व वर्णांच्या आणि आश्रमवासींच्या सेवेत असलेला हरि पाहिला.
दृष्ट्वैव स तदा क्षेत्रं देवं च पुरुषोत्तमम् कृतकृत्यम् इवात्मानं मेने स मुनिसत्तमः
त्या पवित्र क्षेत्राला आणि परमेश्वराला पाहून, त्या श्रेष्ठ ऋषीने स्वतःचे जीवन सफल झाल्यासारखे मानले.
तत्रैकाग्रमना भूत्वा चकाराराधनं हरेः ब्रह्मपारमयं कुर्वञ् जपम् एकाग्रमानसः ऊर्ध्वबाहुर् महायोगी स्थित्वासौ मुनिसत्तमः
तेथे एकाग्र मनाने, त्या महान योग्याने उभा राहून, दोन्ही हात वर करून, एकाग्रतेने हरिची उपासना केली आणि ब्रह्मपार मंत्राचा जप करू लागला.