विघ्नान्य् अनेकानि भवन्ति गेहान् निर्गन्तुकामस्य नराधमस्य निधाय तन्मूर्ध्नि पदं प्रयाति गङ्गां न किं तेन फलं प्रलब्धम्
घर सोडण्याची इच्छा असलेल्या नीच माणसांसमोर अनेक विघ्नं येतात; पण जो तिच्या पायाशी आपलं मस्तक ठेवतो आणि गंगेपर्यंत पोहोचतो, त्याला कोणतं फळ मिळत नाही असं राहील का?
अस्याः प्रभावं को ब्रूयाद् अपि साक्षात् सदाशिवः संक्षेपेण मया प्रोक्तम् इतिहासपदानुगम्
हिच्या सामर्थ्याचं वर्णन कोण करू शकतो, अगदी सदाशिवही नाही; मी ते थोडक्यात इतिहासाच्या कथेनुसार सांगितलं आहे.
धर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं यच् चराचरे तद् अत्र विद्यते सर्वम् इतिहासे सविस्तरे
धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष मिळवण्यासाठी ज्या ज्या उपायांचा आधार सगळ्या सजीव आणि निर्जीव गोष्टींमध्ये आहे, ते सगळे इथे या इतिहासात सविस्तर सांगितले आहेत.
वेदोदितं श्रुतिसकलरहस्यम् उक्तं सत्कारणं समभिधानम् इदं सदैव सम्यक् च दृष्टं जगतां हिताय प्रोक्तं पुराणं बहुधर्मयुक्तम्
वेदांमध्ये सांगितलेले, सर्व श्रुतींचे गुपित आणि खरी कारणे — हे सर्व इथे नमूद केले आहे; हे पुराण अनेक धर्मांनी भरलेले असून, जगाच्या कल्याणासाठी नेहमीच योग्य रीतीने सांगितले आणि पाहिले गेले आहे.
अस्य श्लोकं पदं वापि भक्तितः शृणुयात् पठेत् गङ्गा गङ्गेति वा वाक्यं स तु पुण्यम् अवाप्नुयात्
जो कोणी या ग्रंथातील एक श्लोक किंवा एक ओळ भक्तीने ऐकतो किंवा वाचतो, किंवा 'गंगा, गंगा' असे उच्चारतो, त्याला पुण्य मिळते.
कलिकलङ्कविनाशनदक्षम् इदं सकलसिद्धिकरं शुभदं शिवम् जगति पूज्यम् अभीष्टफलप्रदं गाङ्गम् एतद् उदीरितम् उत्तमम्
हे गंगापुराण कलियुगातील दोष नष्ट करण्याचे सामर्थ्य असलेले, सर्व सिद्धी देणारे, मंगल आणि पवित्र, जगात पूज्य आणि इच्छित फळ देणारे उत्तम आहे.
साधु गौतम भद्रं ते को ऽन्यो ऽस्ति सदृशस् त्वया य एनां गौतमीं गङ्गां दण्डकारण्यम् आप्नुयात्
गौतम, छान केलेस! तुला शुभेच्छा असोत. या गौतमी गंगेला दंडकारण्यात आणणारा तुझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?
गङ्गा गङ्गेति यो ब्रूयाद् योजनानां शतैर् अपि मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति
जो कोणी 'गंगा, गंगा' असे म्हणतो, तो कितीही कोस दूर असला तरी सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि विष्णुलोकात जातो.
तिस्रः कोट्यो ऽर्धकोटी च तीर्थानि भुवनत्रये तानि स्नातुं समायान्ति गङ्गायां सिंहगे गुरौ
तीन कोटी आणि अर्धा कोटी तीर्थे, जी तीनही लोकांत आहेत, सिंह राशीत सूर्य आणि गुरू असताना गंगेत स्नान करण्यासाठी एकत्र येतात.
षष्टिर् वर्षसहस्राणि भागीरथ्यवगाहनम् सकृद् गोदावरीस्नानं सिंहयुक्ते बृहस्पतौ
साठ हजार वर्षे भागीरथीत स्नान करणे किंवा सिंह राशीत गुरू असताना एकदाच गोदावरीत स्नान करणे —
इयं तु गौतमी पुत्र यत्र क्वापि ममाज्ञया सर्वेषां सर्वदा नॄणां स्नानान् मुक्तिं प्रदास्यति
माझ्या आज्ञेने ही गौतमी, जिथे कुठे असेल, सर्व लोकांना नेहमीच स्नानाने मुक्ती देईल.
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च कृत्वा यत् फलम् आप्नोति तद् अस्य श्रवणाद् भवेत्
हजार अश्वमेध यज्ञ आणि शंभर वाजपेय यज्ञ करून जे फळ मिळते, ते या ग्रंथाचे श्रवण केल्याने मिळते.
यस्यैतत् तिष्ठति गृहे पुराणं ब्रह्मणोदितम् न भयं विद्यते तस्य कलिकालस्य नारद
नारद, ज्याच्या घरी ब्रह्मदेवांनी सांगितलेले हे पुराण आहे, त्याला कलियुगाचा कोणताही भय नाही.
यस्य कस्यापि नाख्येयं पुराणम् इदम् उत्तमम् श्रद्दधानाय शान्ताय वैष्णवाय महात्मने
हे श्रेष्ठ पुराण, जो श्रद्धावान, शांत, विष्णुभक्त आणि महात्मा आहे, त्याला सांगावे.
इदं कीर्त्यं भुक्तिमुक्तिदायकं पापनाशकम् एतच्छ्रवणमात्रेण कृतकृत्यो भवेन् नरः
हे ग्रंथ गायन करावे, कारण हे भोग आणि मोक्ष देणारे, पाप नष्ट करणारे आहे; आणि केवळ ऐकण्याने माणूस कृतार्थ होतो.
लिखित्वा पुस्तकम् इदं ब्राह्मणाय प्रयच्छति सर्वपापविनिर्मुक्तः पुनर् गर्भं न संविशेत्
जो कोणी हा ग्रंथ लिहून ब्राह्मणाला देतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि पुन्हा गर्भात जात नाही.
नहि नस् तृप्तिर् अस्तीह शृण्वतां भगवत्कथाम् पुनर् एव परं गुह्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः
भगवंताच्या कथा ऐकताना आम्हाला अजून समाधान मिळालेले नाही; कृपया पुन्हा एकदा ते परम गूढ पूर्णपणे सांगावे.
अनन्तवासुदेवस्य न सम्यग् वर्णितं त्वया श्रोतुम् इच्छामहे देव विस्तरेण वदस्व नः
अनंत वासुदेवाचे तू अजून पूर्ण वर्णन केलेले नाहीस; आम्हाला ते सविस्तर ऐकायचे आहे, म्हणून देवा, आम्हाला सांग.
प्रवक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठाः सारात् सारतरं परम् अनन्तवासुदेवस्य माहात्म्यं भुवि दुर्लभम्
मुनिश्रेष्ठांनो, मी आता अनंत वासुदेवाचे जे अत्यंत दुर्मिळ आणि श्रेष्ठ माहात्म्य आहे, ते सर्व सार सांगतो.
आदिकल्पे पुरा विप्रास् त्व् अहम् अव्यक्तजन्मवान् विश्वकर्माणम् आहूय वचनं प्रोक्तवान् इदम्
आदिकल्पाच्या सुरुवातीला, हे विप्रांनो, मी अव्यक्तातून जन्मलेला, विश्वकर्म्याला बोलावून हे शब्द सांगितले.
वरिष्ठं देवशिल्पीन्द्रं विश्वकर्माग्रकर्मिणम् प्रतिमां वासुदेवस्य कुरु शैलमयीं भुवि
देवतांमधील श्रेष्ठ कारागीर विश्वकर्मा, तूं पृथ्वीवर वासुदेवाची दगडाची मूर्ती तयार कर.
यां प्रेक्ष्य विधिवद् भक्ताः सेन्द्रा वै मानुषादयः येन दानवरक्षोभ्यो विज्ञाय सुमहद् भयम्
योग्य विधीने तयार केलेली ती मूर्ती पाहून, भक्तगण, इंद्र आणि इतर माणसे, दैत्य आणि राक्षसांपासून येणाऱ्या मोठ्या संकटाची जाणीव करतील.
त्रिदिवं समनुप्राप्य सुमेरुशिखरं चिरम् वासुदेवं समाराध्य निरातङ्का वसन्ति ते
स्वर्ग आणि सुमेरू पर्वताचा शिखर गाठून, वासुदेवाची दीर्घ काळ भक्ती करून, ते सर्वजण निर्भयपणे तिथे वास करतात.
मम तद् वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा तु तत्क्षणात् चकार प्रतिमां शुद्धां शङ्खचक्रगदाधराम्
माझे शब्द ऐकताच, विश्वकर्म्याने तत्काळ शंख, चक्र आणि गदा धारण केलेली शुद्ध मूर्ती तयार केली.
सर्वलक्षणसंयुक्तां पुण्डरीकायतेक्षणाम् श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्ताम् अत्युग्रां प्रतिमोत्तमाम्
ती मूर्ती सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त होती, तिच्या डोळ्यांना उमललेल्या कमळासारखा देखावा होता, श्रीवत्सचिन्हाने अलंकृत, अत्यंत तेजस्वी आणि सर्व मूर्तींपैकी श्रेष्ठ होती.
वनमालावृतोरस्कां मुकुटाङ्गदधारिणीम् पीतवस्त्रां सुपीनांसां कुण्डलाभ्याम् अलंकृताम्
त्या मूर्तीच्या छातीवर वनमाळा होती, डोक्यावर मुकुट, हातात कंकण, पिवळे वस्त्र, रुंद खांदे आणि कानात कुंडले घातलेली होती.
एवं सा प्रतिमा दिव्या गुह्यमन्त्रैस् तदा स्वयम् प्रतिष्ठाकालम् आसाद्य मयासौ निर्मिता पुरा
अशा प्रकारे, त्या दिव्य मूर्तीची, योग्य प्रतिष्ठापना काळी, गुप्त मंत्रांनी, मी प्राचीन काळी स्थापना केली.
तस्मिन् काले तदा शक्रो देवराट् खेचरैः सह जगाम ब्रह्मसदनम् आरुह्य गजम् उत्तमम्
त्या काळी, देवराज इंद्र आकाशातील देवांसह उत्तम गजावर बसून ब्रह्माच्या सदनी गेला.
प्रसाद्य प्रतिमां शक्रः स्नानदानैः पुनः पुनः प्रतिमां तां समाराध्य स्वपुरं पुनर् आगमत्
इंद्राने त्या मूर्तीची पुन्हा पुन्हा स्नान व दानांनी पूजा केली, ती मूर्ती सन्मानित करून आपल्या नगरीत परतला.
तां समाराध्य सुचिरं यतवाक्कायमानसः वृत्राद्यान् असुरान् क्रूरान् नमुचिप्रमुखान् स च
त्याने दीर्घ काळ संयमित वाणी, शरीर आणि मनाने त्या मूर्तीची भक्ती केली आणि वृत्सासारख्या क्रूर असुरांना, नामुचि प्रमुखांसह, पराभूत केले.