सर्वत्र गौतमीतीरे पितॄणां दानम् उत्तमम् विशेषतः कोटितीर्थे तद् अनन्तफलप्रदम् अत्रैकन्यूनपञ्चाशत् तीर्थानि मुनयो विदुः
संपूर्ण गौतमीच्या काठी पितरांसाठीचं सर्वश्रेष्ठ दान विशेषतः कोटीतीर्थावर केलं, तर ते अनंत फळ देतं. इथे एक कमी एकुण एक्कावन्न तीर्थ आहेत, असं ऋषींना माहीत आहे.
नारसिंहम् इति ख्यातं गङ्गाया उत्तरे तटे तस्यानुभावं वक्ष्यामि सर्वरक्षाविधायकम्
गंगेच्या उत्तर काठी 'नरसिंह' म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या या स्थानाचं सामर्थ्य मी सांगतो, जे सर्व प्रकारच्या रक्षणासाठी आहे.
हिरण्यकशिपुः पूर्वम् अभवद् बलिनां वरः तपसा विक्रमेणापि देवानाम् अपराजितः
हिरण्यकशिपू पूर्वी सर्व बलवानांमध्ये श्रेष्ठ होता; तपश्चर्येने आणि पराक्रमाने तो देवांना देखील जिंकू शकत नव्हता.
हरिभक्तात्मजद्वेषकलुषीकृतमानसः आविर्भूय सभास्तम्भाद् विश्वात्मत्वं प्रदर्शयन्
हरिभक्त असलेल्या आपल्या मुलावर द्वेष धरल्यामुळे त्याचं मन कलुषित झालं. सभागृहातील एका खांबातून प्रकट होऊन त्याने आपली सर्वव्यापकता दाखवली.
तं हत्वा नरसिंहस् तत्सैन्यम् अद्रावयत् तदा सर्वान् हत्वा महादैत्यान् क्रमेणाजौ महामृगः
नरसिंहाने त्याला ठार मारून त्याचं सैन्य पळवून लावलं. नंतर युद्धात सर्व मोठ्या दैत्यांना एकामागून एक मारलं, तो महान पशू—
रसातलस्थाञ् शत्रूंश् च जित्वा स्वर्लोकम् ईयिवान् तत्र जित्वा भुवं गत्वा दैत्यान् हत्वा नगस्थितान्
रसायनात राहणाऱ्या शत्रूंना जिंकून तो स्वर्गात गेला; तिथे विजय मिळवून, तो पृथ्वीवर आला आणि पर्वतांवर राहणाऱ्या दैत्यांना मारलं.
समुद्रस्थान् नदीसंस्थान् ग्रामस्थान् वनवासिनः नानारूपधरान् दैत्यान् निजघान मृगाकृतिः
समुद्रात, नद्यां, गावांत आणि जंगलात राहणारे, वेगवेगळ्या रूपांत वावरणारे दैत्य, मृगाच्या रूपातील परमेश्वराने ठार केले.
आकाशगान् वायुसंस्थाञ् ज्योतिर्लोकम् उपागतान् वज्रपाताधिकनखः समुद्धूतमहासटः
आकाशातून उडणारे, वाऱ्यात राहणारे आणि तेजाच्या लोकांत गेलेले, यांना वज्राहून कठीण नखांनी आणि प्रचंड उग्र झालेल्या अयाळांनी त्याने ठार केले.
दैत्यगर्भस्राविगर्जी निर्जिताशेषराक्षसः महानादैर् वीक्षितैश् च प्रलयानलसंनिभैः
दैत्यांच्या गर्भातून उमटणाऱ्या गजरासारख्या मोठ्या गर्जना करत, सर्व राक्षसांना जिंकून, प्रलयाच्या आगीसारख्या भीषण नजरेने त्याने पाहिले.
चपेटैर् अङ्गविक्षेपैर् असुरान् पर्यचूर्णयत् एवं हत्वा बहुविधान् गौतमीम् अगमद् धरिः
हाताने मारून आणि अंगांचे जोरदार हालचाली करून त्याने असुरांना चिरडले; अशा प्रकारे अनेक प्रकारचे शत्रू मारून, हरि गौतमी नदीकडे गेला.
स्वपदाम्बुजसंभूतां मनोनयननन्दिनीम् तत्राम्बर्य इति ख्यातो दण्डकाधिपते रिपुः
तेथे दंडकाचा शत्रू, अंबर्य नावाचा, ज्याचा जन्म स्वतःच्या पायांच्या कमळातून झाला, मन आणि डोळ्यांना आनंद देणारा म्हणून प्रसिद्ध झाला.
देवानां दुर्जयो योद्धा बलेन महतावृतः तेनाभवन् महारौद्रं भीषणं लोमहर्षणम्
तो देवांना जिंकता न येणारा योद्धा होता, मोठ्या सैन्याने वेढलेला; त्याच्यामुळे फार भयंकर, भीतीदायक आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध झाले.
शस्त्रास्त्रवर्षणं युद्धं हरिणा दैत्यसूनुना निजघान हरिः श्रीमांस् तं रिपुं ह्य् उत्तरे तटे
हरि आणि दैत्यपुत्र यांच्यात शस्त्रास्त्रांचा वर्षाव करणारे युद्ध झाले; त्या युद्धात तेजस्वी हरिने तो शत्रू उत्तरेकडील काठावर ठार केला.
गङ्गायां नारसिंहं तु तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् स्नानदानादिकं तत्र सर्वपापग्रहार्दनम्
गंगेत, तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेले नरसिंह तीर्थ आहे; तेथे स्नान, दान आणि इतर विधी केल्याने सर्व पाप आणि दुःख नष्ट होतात.
सर्वरक्षाकरं नित्यं जरामरणवारणम् यथा सुराणां सर्वेषां न कोपि हरिणा समः
ते नेहमी सर्वांची रक्षा करणारे, म्हातारपण आणि मृत्यू दूर करणारे आहे; जसे सर्व देवांमध्ये हरिसारखा कोणी नाही, तसेच.
तीर्थानाम् अप्य् अशेषाणां तथा तत् तीर्थम् उत्तमम् तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा कुर्यान् नृहरिपूजनम्
सर्व तीर्थांमध्ये ते तीर्थ श्रेष्ठ आहे; तेथे स्नान करून नरहरीची पूजा करावी.
स्वर्गे मर्त्ये तले वापि तस्य किंचिन् न दुर्लभम् इत्याद्य् अष्टौ मुने तत्र महातीर्थानि नारद
स्वर्गात, पृथ्वीवर किंवा पाताळात, त्याला काहीच अशक्य नाही; हे मुनी, तेथे आठ मोठी तीर्थे आहेत, हे नारद.
पृथक् पृथक् तीर्थकोटिफलम् आहुर् मनीषिणः अश्रद्धयापि यन्नाम्नि स्मृते सर्वाघसंक्षयः
ज्ञानी लोक म्हणतात, प्रत्येक तीर्थाला स्वतंत्रपणे कोटी तीर्थांचे फळ मिळते; श्रद्धा नसली तरी त्याचे नाव घेतल्याने सर्व पाप नष्ट होतात.
भवेत् साक्षान् नृसिंहो ऽसौ सर्वदा यत्र संस्थितः तत् तीर्थसेवासंजातं फलं कैर् इह वर्ण्यते
जिथे नरसिंह स्वतः नेहमी वास करतो, त्या तीर्थाची सेवा केल्याने मिळणारे फळ येथे कोण वर्णन करू शकतो?
यथा न देवो नृहरेर् अधिकः क्वापि वर्तते तथा नृसिंहतीर्थेन समं तीर्थं न कुत्रचित्
जसा कुठेही नरहरीपेक्षा मोठा देव नाही, तसाच नरसिंह तीर्थासारखे दुसरे कोणतेही तीर्थ नाही.
पैशाचं तीर्थम् आख्यातं गङ्गाया उत्तरे तटे पिशाचत्वात् पुरा विप्रो मुक्तिम् आप महामते
गंगेच्या उत्तरेकडील काठावर पैशाच तीर्थ म्हणून ओळखले जाते; त्याच्या पैशाच स्वरूपामुळे, एक ब्राह्मण तेथे मुक्तीला पोहोचला, हे महाज्ञानी.
सुयवस्यात्मजो लोके जीगर्तिर् इति विश्रुतः कुटुम्बभारदुःखार्तो दुर्भिक्षेण तु पीडितः
सुव्यस्याचा पुत्र जगात जिगर्ति म्हणून प्रसिद्ध होता; कुटुंबाच्या ओझ्याने त्रस्त आणि दुष्काळामुळे पीडित झाला.
मध्यमं तु शुनःशेपं पुत्रं ब्रह्मविदां वरम् विक्रीतवान् क्षत्रियाय वधाय बहुलैर् धनैः
त्याने आपला मधला मुलगा, वेदज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असलेला शुनःशेप, खूप धनासाठी एका क्षत्रियाला बळी देण्यासाठी विकला.
किं नामापद्गतः पापं नाचरत्य् अपि पण्डितः शमितृत्वे धनं चापि जगृहे बहुलं मुनिः
आपत्तीमध्ये सापडलेला, जरी तो पंडित असला तरी, कोणते पाप करत नाही? शांतता साधण्यासाठी त्या ऋषीनेही खूप धन घेतले.
विदारणार्थं च धनं जगृहे ब्राह्मणाधमः ततो ऽप्रतिसमाधेयमहारोगनिपीडितः
त्या नीच ब्राह्मणाने विभाजनासाठी धन घेतले आणि त्याच्या परिणामी त्याला मोठ्या, बरे न होणाऱ्या रोगांनी त्रास झाला.
स मृतः कालपर्याये नरकेष्व् अथ पातितः भोगाद् ऋते न क्षयो ऽस्ति प्राक्तनानाम् इहांहसाम्
नंतर योग्य वेळी तो मेला आणि नरकात पडला; पूर्वी केलेल्या पापांचा भोग घेतल्याशिवाय त्यांचा नाश होत नाही.
किंकरैर् यमवाक्येन बहुयोन्यन्तरं गतः ततः पिशाचो ह्य् अभवद् दारुणो दारुणाकृतिः
यम आणि त्याच्या सेवकांच्या आज्ञेने तो अनेक जन्मांतून गेला; शेवटी तो भीषण आणि भयंकर रूपाचा पिशाच्च झाला.
शुष्ककाष्ठेष्व् अथारण्ये निर्जले निर्जने तथा ग्रीष्मे ग्रीष्मदवव्याप्ते क्षिप्यते यमकिंकरैः
मग कोरड्या लाकडांमध्ये, निर्जन जंगलात, पाण्याविना, एकाकी ठिकाणी, उन्हाळ्यात आणि कडक उन्हात, यमाचे सेवक त्याला फेकतात.
कन्यापुत्रमहीवाजिगवां विक्रयकारिणः नरकान् न निवर्तन्ते यावद् आभूतसंप्लवम्
जे लोक मुली, मुले, जमीन, घोडे किंवा गायी विकतात, ते जगाचा संहार होईपर्यंत नरकातून परत येत नाहीत.
स्वकृताघविपाकेन दारुणैर् यमकिंकरैः संघाते पच्यमानो ऽसौ रुरोदोच्चैः कृतं स्मरन्
स्वतःच्या पापांच्या फळामुळे, यमाच्या भयंकर सेवकांनी त्रास दिल्याने, तो मोठ्या यातनेत भाजला जातो आणि मोठ्याने रडत, केलेल्या कर्मांची आठवण काढतो.