सुप्रसिद्धं जगत्य् एतत् सर्वलोकेषु पूजितम् तस्मिन् दत्ते भवेत् पुण्यं सर्वं कोटिगुणं सुत
हे जगात सर्वत्र प्रसिद्ध आहे आणि सर्व लोकांनी मान्य केलं आहे. तिथे दिलेल्या दानाचं पुण्य सगळं कोटीने वाढतं, हे मुला.
मनोग्लानिनिवृत्तिश् च जायते च महत् सुखम् पुनर् अप्य् आह सा वाणी काण्वे ऽस्मिंस् तीर्थ उत्तमे
मनाची थकवा दूर होते आणि मोठं सुख मिळतं. पुन्हा एकदा, हीच गोष्ट त्या उत्तम काण्वतीर्थावर सांगितली गेली.
अभवत् तन् महत् तीर्थं काण्व पुण्यप्रभावतः लोकत्रयाश्रयाशेषतीर्थेभ्यो ऽपि महाफलम्
काण्वा, त्या पुण्याच्या प्रभावामुळे ते तीर्थ फार मोठं झालं. तीनही लोकांतील सर्व तीर्थांपेक्षा तिथे अधिक फळ मिळतं.
स्नानदानादिकं किंचिद् भक्त्या कुर्वन् समाहितः फलं प्राप्स्यस्य् अशेषेण सर्वं कोटिगुणं मुने
तिथे स्नान, दान वगैरे काहीही भक्तीने आणि एकाग्रतेने केलं, तर सगळं फळ पूर्णपणे आणि कोटीने वाढून मिळतं, हे मुने.
यत् किंचित् क्रियते चात्र स्नानदानादिकं नरैः सर्वं कोटिगुणं विद्यात् कोटितीर्थं ततो विदुः
इथे लोकांनी जे काही स्नान, दान वगैरे केलं, ते सगळं कोटीने वाढतं, हे जाणावं. म्हणूनच त्याला 'कोटीतीर्थ' असं म्हणतात.
यत्रैतद् वृत्तम् आग्नेयं काण्वं पौत्रं हिरण्यकम् वाणीसंज्ञं कोटितीर्थं कोटितीर्थफलं यतः
इथे अग्नेय, काण्व आणि सोन्याचा नातू वाणी यांच्याशी संबंधित घटना घडली, म्हणून हे कोटीतीर्थ आहे; कारण इथे कोटी तीर्थांचं फळ मिळतं.
कोटितीर्थस्य माहात्म्यम् अत्र वक्तुं न शक्यते वाचस्पतिप्रभृतिभिर् अथवान्यैः सुरैर् अपि
कोटीतीर्थाचं महात्म्य वाचस्पतीसारख्या विद्वानांनाही किंवा इतर कोणत्याही देवांना सांगता येणार नाही.
यत्रानुष्ठीयमानं हि सर्वं कर्म यथा तथा गोदावर्याः प्रसादेन सर्वं कोटिगुणं भवेत्
इथे जे काही कर्म केलं, जसं केलं, ते सगळं गोदावरीच्या कृपेने कोटीने वाढतं.
कोटितीर्थे द्विजाग्र्याय गाम् एकां यः प्रयच्छति तस्य तीर्थस्य माहात्म्याद् गोकोटिफलम् अश्नुते
कोटीतीर्थावर जो कोणी श्रेष्ठ ब्राह्मणाला एक गाय दान करतो, त्याला त्या तीर्थाच्या महिम्यामुळे कोटी गायींचं फळ मिळतं.
तस्मिंस् तीर्थे शुचिर् भूत्वा भूमिदानं करोति यः श्रद्धायुक्तेन मनसा स्यात् तत्कोटिगुणोत्तरम्
त्या तीर्थावर जो कोणी शुद्ध होऊन श्रद्धेने मन लावून भूमीदान करतो, त्याला ते फळ कोटीने वाढून मिळतं.
सर्वत्र गौतमीतीरे पितॄणां दानम् उत्तमम् विशेषतः कोटितीर्थे तद् अनन्तफलप्रदम् अत्रैकन्यूनपञ्चाशत् तीर्थानि मुनयो विदुः
संपूर्ण गौतमीच्या काठी पितरांसाठीचं सर्वश्रेष्ठ दान विशेषतः कोटीतीर्थावर केलं, तर ते अनंत फळ देतं. इथे एक कमी एकुण एक्कावन्न तीर्थ आहेत, असं ऋषींना माहीत आहे.
नारसिंहम् इति ख्यातं गङ्गाया उत्तरे तटे तस्यानुभावं वक्ष्यामि सर्वरक्षाविधायकम्
गंगेच्या उत्तर काठी 'नरसिंह' म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या या स्थानाचं सामर्थ्य मी सांगतो, जे सर्व प्रकारच्या रक्षणासाठी आहे.
हिरण्यकशिपुः पूर्वम् अभवद् बलिनां वरः तपसा विक्रमेणापि देवानाम् अपराजितः
हिरण्यकशिपू पूर्वी सर्व बलवानांमध्ये श्रेष्ठ होता; तपश्चर्येने आणि पराक्रमाने तो देवांना देखील जिंकू शकत नव्हता.
हरिभक्तात्मजद्वेषकलुषीकृतमानसः आविर्भूय सभास्तम्भाद् विश्वात्मत्वं प्रदर्शयन्
हरिभक्त असलेल्या आपल्या मुलावर द्वेष धरल्यामुळे त्याचं मन कलुषित झालं. सभागृहातील एका खांबातून प्रकट होऊन त्याने आपली सर्वव्यापकता दाखवली.
तं हत्वा नरसिंहस् तत्सैन्यम् अद्रावयत् तदा सर्वान् हत्वा महादैत्यान् क्रमेणाजौ महामृगः
नरसिंहाने त्याला ठार मारून त्याचं सैन्य पळवून लावलं. नंतर युद्धात सर्व मोठ्या दैत्यांना एकामागून एक मारलं, तो महान पशू—
रसातलस्थाञ् शत्रूंश् च जित्वा स्वर्लोकम् ईयिवान् तत्र जित्वा भुवं गत्वा दैत्यान् हत्वा नगस्थितान्
रसायनात राहणाऱ्या शत्रूंना जिंकून तो स्वर्गात गेला; तिथे विजय मिळवून, तो पृथ्वीवर आला आणि पर्वतांवर राहणाऱ्या दैत्यांना मारलं.
समुद्रस्थान् नदीसंस्थान् ग्रामस्थान् वनवासिनः नानारूपधरान् दैत्यान् निजघान मृगाकृतिः
समुद्रात, नद्यां, गावांत आणि जंगलात राहणारे, वेगवेगळ्या रूपांत वावरणारे दैत्य, मृगाच्या रूपातील परमेश्वराने ठार केले.
आकाशगान् वायुसंस्थाञ् ज्योतिर्लोकम् उपागतान् वज्रपाताधिकनखः समुद्धूतमहासटः
आकाशातून उडणारे, वाऱ्यात राहणारे आणि तेजाच्या लोकांत गेलेले, यांना वज्राहून कठीण नखांनी आणि प्रचंड उग्र झालेल्या अयाळांनी त्याने ठार केले.
दैत्यगर्भस्राविगर्जी निर्जिताशेषराक्षसः महानादैर् वीक्षितैश् च प्रलयानलसंनिभैः
दैत्यांच्या गर्भातून उमटणाऱ्या गजरासारख्या मोठ्या गर्जना करत, सर्व राक्षसांना जिंकून, प्रलयाच्या आगीसारख्या भीषण नजरेने त्याने पाहिले.
चपेटैर् अङ्गविक्षेपैर् असुरान् पर्यचूर्णयत् एवं हत्वा बहुविधान् गौतमीम् अगमद् धरिः
हाताने मारून आणि अंगांचे जोरदार हालचाली करून त्याने असुरांना चिरडले; अशा प्रकारे अनेक प्रकारचे शत्रू मारून, हरि गौतमी नदीकडे गेला.
स्वपदाम्बुजसंभूतां मनोनयननन्दिनीम् तत्राम्बर्य इति ख्यातो दण्डकाधिपते रिपुः
तेथे दंडकाचा शत्रू, अंबर्य नावाचा, ज्याचा जन्म स्वतःच्या पायांच्या कमळातून झाला, मन आणि डोळ्यांना आनंद देणारा म्हणून प्रसिद्ध झाला.
देवानां दुर्जयो योद्धा बलेन महतावृतः तेनाभवन् महारौद्रं भीषणं लोमहर्षणम्
तो देवांना जिंकता न येणारा योद्धा होता, मोठ्या सैन्याने वेढलेला; त्याच्यामुळे फार भयंकर, भीतीदायक आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध झाले.
शस्त्रास्त्रवर्षणं युद्धं हरिणा दैत्यसूनुना निजघान हरिः श्रीमांस् तं रिपुं ह्य् उत्तरे तटे
हरि आणि दैत्यपुत्र यांच्यात शस्त्रास्त्रांचा वर्षाव करणारे युद्ध झाले; त्या युद्धात तेजस्वी हरिने तो शत्रू उत्तरेकडील काठावर ठार केला.
गङ्गायां नारसिंहं तु तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् स्नानदानादिकं तत्र सर्वपापग्रहार्दनम्
गंगेत, तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेले नरसिंह तीर्थ आहे; तेथे स्नान, दान आणि इतर विधी केल्याने सर्व पाप आणि दुःख नष्ट होतात.
सर्वरक्षाकरं नित्यं जरामरणवारणम् यथा सुराणां सर्वेषां न कोपि हरिणा समः
ते नेहमी सर्वांची रक्षा करणारे, म्हातारपण आणि मृत्यू दूर करणारे आहे; जसे सर्व देवांमध्ये हरिसारखा कोणी नाही, तसेच.
तीर्थानाम् अप्य् अशेषाणां तथा तत् तीर्थम् उत्तमम् तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा कुर्यान् नृहरिपूजनम्
सर्व तीर्थांमध्ये ते तीर्थ श्रेष्ठ आहे; तेथे स्नान करून नरहरीची पूजा करावी.
स्वर्गे मर्त्ये तले वापि तस्य किंचिन् न दुर्लभम् इत्याद्य् अष्टौ मुने तत्र महातीर्थानि नारद
स्वर्गात, पृथ्वीवर किंवा पाताळात, त्याला काहीच अशक्य नाही; हे मुनी, तेथे आठ मोठी तीर्थे आहेत, हे नारद.
पृथक् पृथक् तीर्थकोटिफलम् आहुर् मनीषिणः अश्रद्धयापि यन्नाम्नि स्मृते सर्वाघसंक्षयः
ज्ञानी लोक म्हणतात, प्रत्येक तीर्थाला स्वतंत्रपणे कोटी तीर्थांचे फळ मिळते; श्रद्धा नसली तरी त्याचे नाव घेतल्याने सर्व पाप नष्ट होतात.
भवेत् साक्षान् नृसिंहो ऽसौ सर्वदा यत्र संस्थितः तत् तीर्थसेवासंजातं फलं कैर् इह वर्ण्यते
जिथे नरसिंह स्वतः नेहमी वास करतो, त्या तीर्थाची सेवा केल्याने मिळणारे फळ येथे कोण वर्णन करू शकतो?
यथा न देवो नृहरेर् अधिकः क्वापि वर्तते तथा नृसिंहतीर्थेन समं तीर्थं न कुत्रचित्
जसा कुठेही नरहरीपेक्षा मोठा देव नाही, तसाच नरसिंह तीर्थासारखे दुसरे कोणतेही तीर्थ नाही.