उर्वशीं च ततो मेनां रम्भां चापि तिलोत्तमाम् नैवेत्य् ऊचुर् भयत्रस्ताः पुनर् आह शचीपतिः
मग उर्वशी, मेना, रंभा आणि तिलोत्तमा घाबरून म्हणाल्या की आम्ही जाणार नाही; तेव्हा पुन्हा शचीपती इंद्र बोलला.
गम्भीरां चातिगम्भीराम् उभे ये गर्विते तदा ते ऊचतुर् उभे देवं सहस्राक्षं पुरंदरम्
त्या दोघी गर्विष्ठ व गूढ होत्या; त्यांनी एकत्रितपणे सहस्रनेत्र पुरंदर देवाला उत्तर दिले.
आवां गत्वा तपस्यन्तं गाधिपुत्रं महाद्युतिम् च्यावयावो नृत्यगीतै रूपयौवनसंपदा
आम्ही गाधीपुत्राकडे जाऊ, जो तेजस्वी तप करत आहे, आणि नृत्य, गाणे, सौंदर्य व तारुण्याच्या बळावर त्याचे मन विचलित करू.
यासाम् अपाङ्गे हसिते वाचि विभ्रमसंपदि नित्यं वसति पञ्चेषुस् ताभिः को ऽत्र न जीयते
ज्यांच्या कटाक्षात, हास्यात, वाणीत आणि लीलेत कामदेव नेहमी वास करतो, त्यांना कोण जिंकू शकतो?
तथेत्य् उक्ते सहस्राक्षे ते आगत्य महानदीम् ददृशाते तपस्यन्तं विश्वामित्रं महामुनिम्
सहस्रनेत्राने 'तसेच' म्हटल्यावर त्या महानदीकडे गेल्या आणि तप करणाऱ्या विश्वामित्र महर्षीला पाहिले.
मृत्योर् अपि दुराधर्षं भूमिस्थम् इव धूर्जटिम् सहस्रम् एकं वर्षाणाम् ईक्षितुं न च शक्नुतः
तो मृत्यूसारखा अगम्य होता, पृथ्वीवर उभा असलेल्या धूर्जटीसारखा; हजारो वर्षे त्या त्याच्याकडे पाहूही शकल्या नाहीत.
दूरे स्थिते नृत्यगीतचाटुकाररते तदा विलोक्य मुनिशार्दूलस् ततः कोपाकुलो ऽभवत्
त्या दूर उभ्या राहून नृत्य, गाणे व चाटुकारी करत होत्या; तेव्हा त्या ऋषिशार्दूलाने पाहून रागाने भरून गेला.
प्रतीपाचरणं दृष्ट्वा क्रोधः कस्य न जायते निस्पृहो ऽपि महाबाहुस् तम् इन्द्रं प्रहसन्न् इव
अशा विरुद्ध वागणूक पाहून कोणाचा राग येणार नाही? इच्छारहित असला तरी तो महाबाहू इंद्राकडे हसत पाहू लागला.
आभ्यां मुक्तः सहस्राक्षो ह्य् अप्सरोभ्यां ब्रुवन्न् इव शशाप ते स गाधेयो द्रवरूपे भविष्यथः
त्या दोन अप्सरांमुळे सहस्रनेत्र इंद्र मुक्त झाला, पण गाधीपुत्राने त्याला शाप दिला, 'तू द्रवरूप होशील.'
द्रवितुं मां समायाते यतस् त्व् इह ततो लघु ततः प्रसादितस् ताभ्यां शापमोक्षं चकार सः
तू मला पळवायला आला म्हणून तू हलका होशील; नंतर त्या दोघींनी प्रसन्न केल्यावर त्याने शापमुक्ती दिली.
भवेतां दिव्यरूपे वां गङ्गया संगते यदा तच्छापात् ते नदीरूपे तत्क्षणात् संबभूवतुः
तुम्ही दोघे दिव्य रूपात गंगेला भेटलात, तेव्हा त्या शापामुळे तुम्ही लगेच नदीच्या रूपात बदललात.
अप्सरोयुगम् आख्यातं नदीद्वयम् अतो ऽभवत् ताभ्यां परस्परं चापि ताभ्यां गङ्गासुसंगमः
त्या दोन अप्सरा आता दोन नद्यांमध्ये प्रसिद्ध झाल्या; त्यांच्यातील परस्पर संबंधातून आणि त्यांच्यामुळे गंगा व असु यांचा संगम झाला.
सर्वलोकेषु विख्यातो भुक्तिमुक्तिप्रदः शिवः तत्रास्ते दृष्ट एवासौ सर्वसिद्धिप्रदायकः
सर्व लोकांत शंकर म्हणून प्रसिद्ध असलेला, जो आनंद व मोक्ष देतो, तो तिथे प्रत्यक्ष राहतो आणि सर्व सिद्धी देतो.
तत्र स्नात्वा तु तं दृष्ट्वा मुच्यते सर्वबन्धनात्
तेथे स्नान करून आणि त्याला पाहून सर्व बंधनांतून मुक्ती मिळते.
कोटितीर्थम् इति ख्यातं गङ्गाया दक्षिणे तटे यस्यानुस्मरणाद् एव सर्वपापैः प्रमुच्यते
गंगेच्या दक्षिण काठावर कोटितीर्थ म्हणून ओळखले जाणारे, फक्त त्याचे स्मरण केल्याने सर्व पापांतून मुक्ती मिळते.
यत्र कोटीश्वरो देवः सर्वं कोटिगुणं भवेत् कोटिद्वयं तत्र पूर्णं तीर्थानां शुभदायिनाम्
जिथे कोटीश्वर देव आहे, तिथे सर्व काही कोटीने वाढते; तिथे दोन कोटी पवित्र तीर्थस्थळे पूर्णपणे आहेत.
तत्र व्युष्टिं प्रवक्ष्यामि शृणु नारद तन्मनाः कण्वस्य तु सुतो ज्येष्ठो बाह्लीक इति विश्रुतः
तिथे मी ही कथा सांगतो, हे नारद, लक्ष देऊन ऐक. कण्वाचा ज्येष्ठ मुलगा बाहीक म्हणून प्रसिद्ध आहे.
काण्वश् चेति जनैः ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः इष्टीः पार्वायणानीर् याः सभार्यो वेदपारगः
कण्व हा लोकांत प्रसिद्ध असून वेद व वेदांगांचा जाणकार होता; त्याने आपल्या पत्नीसमवेत वेदशास्त्र शिकून यज्ञ व इतर विधी केले.
कुर्वन्न् आस्ते स गौतम्यास् तीरस्थो लोकपूजितः प्रातःकाले सभार्यो ऽसौ जुह्वद् अग्नौ समाहितः
तो गौतमीच्या काठी राहायचा, सर्व लोक त्याचा सन्मान करायचे; तो सकाळी आपल्या पत्नीसमवेत एकाग्रतेने अग्नीत होम करायचा.
सर्वदास्ते कदाचित् तु हवनाय समुद्यतः एकाहुतिं स हुत्वा तु समिद्धे हव्यवाहने
तो नेहमीच तिथे राहत असे, कधी कधी यज्ञासाठी सज्ज होत असे; एक आहुती त्याने पेटलेल्या अग्नीत दिली.
आहुत्यन्तरदानाय हविर् द्रव्यं करे ऽग्रहीत् एतस्मिन्न् अन्तरे वह्निर् उपशान्तो ऽभवत् तदा
दुसरी आहुती देण्यासाठी त्याने हवनाचे द्रव्य हातात घेतले; तेवढ्यात अग्नी तिथे शांत झाला.
ततश् चिन्तापरः काण्वः कर्तव्यं किं भवेद् इति अन्तर् विचारयाम् आस विषादं परमं गतः
मग कण्व विचारात पडला की आता काय करावे; तो मनाशी विचार करू लागला आणि खूपच चिंतेत गेला.
आहुत्योश् च द्वयोर् मध्य उपशान्तो हुताशनः अग्न्यन्तरम् उपादेयं वैदिकं लौकिकं तथा
दोन आहुत्यांच्या मध्ये अग्नी शांत झाला; आता वेदशास्त्रानुसार किंवा सामान्य रीतीने दुसरा अग्नी मिळवावा लागेल.
क्व होष्यं स्याद् द्वितीयं तु आहुत्यन्तरम् एव च एवं मीमांसमाने तु दैवी वाग् अब्रवीत् तदा
दुसरी आहुती कुठे द्यावी आणि दुसरा अग्नी कुठून मिळवावा, असा विचार करत असताना त्या वेळी एक दिव्य वाणी ऐकू आली.
अग्न्यन्तरं नैव ते ऽत्र उपादेयं भविष्यति यानि तत्र भविष्यन्ति शकलानि समीपतः
इथे तुला दुसरा अग्नी मिळवायचा नाही; जे काही लाकडाचे तुकडे जवळ आहेत, तेच पुरे.
अर्धदग्धेषु काष्ठेषु विप्रराज प्रहूयताम् नेत्य् उवाच तदा काण्वः सैव वाग् अब्रवीत् पुनः
लाकूड अर्धवट जळले असताना, हे ब्राह्मणराजा, तिथेच आहुती दे. कण्व म्हणाला, 'नको', पण तीच दिव्य वाणी पुन्हा बोलली.
अग्नेः पुत्रो हिरण्यस् तु पिता पुत्रः स एव तु पुत्रे दत्तं प्रियायैव पितुः प्रीत्यै भविष्यति
अग्नीचा मुलगा हिरण्य आहे; वडीलही मुलगा आहेत; मुलाला जे दिले जाते, ते प्रिय व्यक्तीसाठी वडिलांच्या आनंदासाठीच असते.
पित्रे देयं सुते दद्यात् कोटिप्रीतिगुणं भवेत् दैवी वाग् अब्रवीद् एवं ततः सर्वे महर्षयः
वडिलांना द्यावे, मुलाने द्यावे, त्यामुळे कोटीने आनंद वाढतो. असे दिव्य वाणी म्हणाली आणि मग सर्व महर्षीही तसेच म्हणाले.
निश्चित्य धर्मसर्वस्वं तथा चक्रुर् यथोदितम् एतज् ज्ञात्वा जगत्य् अत्र पुत्रे दत्तं पितुर् भवेत्
धर्माचं सार समजून, त्यांनी सांगितल्याप्रमाणे वागले. हे लक्षात ठेवा, या जगात पित्याने मुलाला दिलेलं सर्व काही पुन्हा पित्याचंच होतं.
अपत्याद्युपकारेण पित्रोः प्रीतिर् यथा भवेत् तथा नान्येन केनापि जगत्य् एतद् धि विश्रुतम्
मुलं वगैरे उपकारांमुळे आईवडिलांना जशी खरी आनंदाची भावना मिळते, तशी दुसऱ्या कोणत्याही गोष्टीने मिळत नाही — हे सगळ्यांना माहीत आहे.