तद् देवयजनं प्राप्य किंचिद् धुत्वा हुताशने अश्वमेधादियज्ञानां फलं प्राप्नोति पुष्कलम्
त्या देवालयात पोहोचून, अग्नीत थोडं जरी हवन केलं, तरी अश्वमेधासारख्या मोठ्या यज्ञांचे फळ विपुल प्रमाणात मिळतं.
यः सकृत् तत्र पठति गायत्रीं वेदमातरम् अधीतास् तेन वेदा वै निष्कामो मुक्तिभाजनम्
जो कोणी तिथे एकदाच जरी गायत्री, वेदांची माता, म्हणतो, त्याने जणू सर्व वेदांचे अध्ययन केलं; तो निष्कामी होऊन मुक्तीला पात्र होतो.
स्नात्वा तु दक्षिणे कूले शक्तिं देवीं तु भक्तितः पूजयित्वा यथान्यायं सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्
दक्षिण काठावर स्नान करून, भक्तीने योग्य पद्धतीने शक्ती देवीची पूजा केल्यास, सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
ब्रह्मविष्णुमहेशानां शक्तिर् माता त्रयीमयी सर्वान् कामान् अवाप्नोति पुत्रवान् धनवान् भवेत्
ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांच्या शक्तिरूप, त्रिवेदी स्वरूप असणारी माता, सर्व इच्छा पूर्ण करते; त्यामुळे पुत्र आणि संपत्ती मिळते.
आदित्यं भक्तितो यस् तु दक्षिणे नियतो नरः स्नात्वा पश्येत तेनेष्टा यज्ञा विविधदक्षिणाः
जो कोणी नियमाने आणि भक्तीने दक्षिण काठावर स्नान करून आदित्याचं दर्शन करतो, त्याने जणू इच्छित यज्ञ आणि विविध दक्षिणा अर्पण केले.
कूले यश् चोत्तरे चैव गङ्गाया दैत्यसूदनम् स्नात्वा पश्येत तं नत्वा तस्य विष्णोः परं पदम्
जो कोणी गंगेच्या उत्तर काठावर स्नान करून दैत्यांचा संहार करणाऱ्या विष्णूचं दर्शन आणि वंदन करतो, त्याला विष्णूचं परम पद मिळतं.
यमेश्वरं ततो यस् तु यमतीर्थे तु पूजितम् स्नातः पश्यति युक्तात्मा स करोत्य् अचिरेण हि
जो कोणी यमतीर्थात स्नान करून, तिथे पूजिलेल्या यमेश्वराचं दर्शन एकाग्र मनाने करतो, त्याचं कार्य लवकरच पूर्ण होतं.
पितॄणाम् अक्षयं पुण्यं फलदं कीर्तिवर्धनम् तत्र स्नानेन दानेन जपेन स्तवनेन च अपि दुष्कृतकर्माणः पितरो मोक्षम् आप्नुयुः
तिथे स्नान, दान, जप आणि स्तुती केल्याने पितरांना अक्षय पुण्य, फळ आणि कीर्ती मिळते; आणि पापकर्म असलेले पितरही मुक्तीला पोहोचतात.
इत्याद्य् अष्ट सहस्राणि तीर्थानि त्रीणि नारद तेषु स्नानं च दानं च सर्वम् अक्षयपुण्यदम्
नारद, या तीन ठिकाणी एकूण आठ हजार पवित्र क्षेत्रे आहेत. या क्षेत्रांमध्ये स्नान आणि दान केल्याने अखंड पुण्य मिळते.
एतेषां स्मरणं पुण्यं नानाजन्माघनाशनम् श्रवणात् पितृभिः सार्धं पठनात् स्वकुलैः सह
या क्षेत्रांची आठवण काढणे पवित्र आहे, अनेक जन्मांची पापे नाहीशी होते. यांचे श्रवण पितरांसोबत किंवा वाचन आपल्या कुटुंबीयांसोबत केल्यास—
तेषाम् अप्य् अतिपापानि नाशं यान्ति ममाज्ञया तत्र स्नानादि यः कृत्वा किंचिद् दत्त्वा यतात्मवान्
माझ्या आज्ञेने त्यांची मोठी पापेसुद्धा नाहीशी होतात. जो मनावर नियंत्रण ठेवून तिथे स्नान, विधी आणि थोडे जरी दान करतो—
पितॄणां पिण्डदानादि कृत्वा नत्वा सुरान् इमान् धनं धान्यं यशो वीर्यम् आयुर् आरोग्यसंपदः
पितरांना पिंडदान वगैरे करून, या देवांना वंदन केल्यावर, धन, धान्य, कीर्ती, बळ, दीर्घायुष्य आणि उत्तम आरोग्य मिळते.
पुत्रान् पौत्रान् प्रियां भार्यां लब्ध्वा चान्यन् मनीषितम् अवियुक्तः प्रीतमना बन्धुभिश् चातिमानितः
त्याला पुत्र, नातवंडे, प्रिय पत्नी आणि मनातील इतर सर्व इच्छा मिळतात; तो आपल्या आप्तांशी एकत्र राहतो, नातेवाईकांकडून मोठा सन्मान मिळवतो, आणि त्याचे मन प्रसन्न होते.
नरकस्थान् अपि पितॄंस् तारयित्वा कुलानि च पावयित्वा प्रियैर् युक्तो ह्य् अन्ते विष्णुं शिवं स्मरेत् ततो मुक्तिपदं गच्छेद् देवानां वचनं यथा
नरकात असलेल्या पितरांना तारून, आपले कुल पावन करून, आपल्या प्रियजनांसोबत राहून, शेवटी तो विष्णू किंवा शिव यांची आठवण काढतो आणि देवांनी सांगितल्याप्रमाणे मुक्ती मिळवतो.
यक्षिणीसंगमं नाम तीर्थं सर्वफलप्रदम् तत्र स्नानेन दानेन सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्
यक्षिणीसंक्रम नावाचे एक क्षेत्र आहे, जे सर्व फल देणारे आहे. तिथे स्नान आणि दान केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
यत्र यक्षेश्वरो देवो दर्शनाद् भुक्तिमुक्तिदः तत्र च स्नानमात्रेण सत्त्रयागफलं लभेत्
जिथे यक्षांचा स्वामी देव, केवळ दर्शनाने भोग आणि मोक्ष देतो; तिथे फक्त स्नान केल्याने मोठ्या यज्ञाचे फळ मिळते.
विश्वावसोः स्वसा नाम्ना पिप्पला गुरुहासिनी ऋषीणां सत्त्रम् अगमद् गौतमीतीरवर्तिनाम्
विश्वावसुची बहीण, पिप्पला नावाची, गुरूच्या घरी राहणारी, गौतमीच्या काठी राहणाऱ्या ऋषींच्या सभेला गेली.
दृष्ट्वा तत्र ऋषीन् क्षामान् सा जहासातिगर्विता या गत्वाश्रावय वौषड् अस्तु श्रौषड् इति स्थिरम्
तिथे त्या ऋषींना कृश अवस्थेत पाहून, ती अतिशय गर्वाने हसली; तिथे जाऊन मोठ्याने म्हणाली, 'हे सर्वांनी ऐकावे! हे ठाम असो!'
विस्वरेण ब्रुवती तां ते शेपुः स्राविणी भव ततो नद्य् अभवत् तत्र यक्षिणीति सुविश्रुता
ती बेसूर आवाजात बोलत असता, त्या ऋषींनी तिला शाप दिला: 'तू प्रवाह करणारी हो.' त्यामुळे ती तिथे नदी झाली, आणि यक्षिणी म्हणून प्रसिद्ध झाली.
ततो विश्वावसुः पूज्य ऋषीन् देवं त्रिलोचनम् संगम्य चैव गौतम्या तां विशापाम् अथाकरोत्
मग विश्वावसुने ऋषी आणि त्रिनेत्री देवाचे पूजन करून, गौतमीशी एकत्र येऊन, तिला पवित्र नदी केले.
ततः प्रभृति तत् तीर्थं यक्षिणीसंगमं स्मृतम् तत्र स्नानादिदानेन सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्
त्या वेळेपासून ते क्षेत्र यक्षिणीसंक्रम म्हणून ओळखले जाते; तिथे स्नान आणि दान केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
विश्वावसोः प्रसन्नो ऽभूद् यत्र शंभुः शिवान्वितः शैवं तत् परमं तीर्थं दुर्गातीर्थं च विश्रुतम्
जिथे शंभू, शिवेसह, विश्वावसुवर प्रसन्न झाला, तेथे ते श्रेष्ठ शैव क्षेत्र आहे आणि दुर्गातीर्थ म्हणूनही प्रसिद्ध आहे.
सर्वपापौघहरणं सर्वदुर्गतिनाशनम् सर्वेषां तीर्थमुख्यानां तद् धि सारं महामुने तीर्थं मुनिवरैः ख्यातं सर्वसिद्धिप्रदं नृणाम्
ते सर्व पापांचा नाश करणारे आणि सर्व दुर्दैव दूर करणारे आहे. सर्व क्षेत्रांमध्ये तेच खरे सार आहे, हे महर्षे, ते क्षेत्र ऋषींमध्ये प्रसिद्ध असून, सर्व सिद्धी देणारे आहे.
शुक्लतीर्थम् इति ख्यातं सर्वसिद्धिकरं नृणाम् यस्य स्मरणमात्रेण सर्वकामान् अवाप्नुयात्
ते शुक्लतीर्थ म्हणून ओळखले जाते, जे सर्व सिद्धी देणारे आहे; फक्त त्याचे स्मरण केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
भरद्वाज इति ख्यातो मुनिः परमधार्मिकः तस्य पैठीनसी नाम भार्या सुकलभूषणा
भरद्वाज नावाचा एक ऋषी होता, जो अत्यंत धर्मनिष्ठ म्हणून प्रसिद्ध होता; त्याची पत्नी पैठीनसी नावाची, उत्तम गुणांनी युक्त होती.
गौतमीतीरम् अध्यास्ते पतिव्रतपरायणा अग्नीषोमीयम् ऐन्द्राग्नं पुरोडाशम् अकल्पयत्
ती गौतमीच्या काठी राहायची, पतीव्रता होती, आणि तिने अग्नी-सोम व इंद्र-अग्नी यांना नैवेद्य म्हणून पिठाचा नैवेद्य तयार केला.
पुरोडाशे श्रप्यमाणे धूमात् कश्चिद् अजायत पुरोडाशं भक्षयित्वा लोकत्रितयभीषणः
यज्ञासाठीचा पिठाचा केक शिजत असताना, धुरातून एक भयंकर असा, तीनही लोकांना घाबरवणारा कुणीतरी प्रकट झाला आणि त्याने तो केक खाऊन टाकला.
यज्ञं मे ह्य् अत्र को हंसि कोपात् त्वम् इति तं मुनिः प्रोवाच सत्वरं क्रुद्धो भरद्वाजो द्विजोत्तमः तद् ऋषेर् वचनं श्रुत्वा राक्षसः प्रत्युवाच तम्
"कोण आहेस तू, जो रागाने माझा यज्ञ नष्ट करतोस?" असे संतप्तपणे आणि घाईने श्रेष्ठ ऋषी भरद्वाज यांनी विचारले. ऋषींचे हे बोल ऐकून त्या राक्षसाने उत्तर दिले.
हव्यघ्न इति विख्यातं भरद्वाज निबोध माम् संध्यासुतो ऽहं ज्येष्ठश् च सुतः प्राचीनबर्हिषः
भरद्वाज, मला 'हव्यघ्न' म्हणून ओळख. मी संध्याकाळच्या वेळी जन्मलो, आणि प्राचीनबर्हिष यांचा ज्येष्ठ पुत्र आहे.
ब्रह्मणा मे वरो दत्तो यज्ञान् खाद यथासुखम् ममानुजः कलिश् चापि बलवान् अतिभीषणः
ब्रह्मदेवाने मला वर दिला आहे – 'तू जसा हवे तसे यज्ञ भक्षण कर.' माझा लहान भाऊ कलियुग आहे, तो फार बलवान आणि अतिशय भयंकर आहे.