इत्य् एवम् उक्ता दयिता हरेण संश्लेषसंलापपरा बभूव श्रान्ता भवस्यार्धतनौ सुलग्ना चिक्षेप च स्वेदजलं कराग्रैः
हरिणे असं म्हटल्यानंतर त्याची प्रियसी त्याच्याशी एकरूप होऊन गप्पा मारण्यात मग्न झाली, थकली आणि भवरूपी अर्ध्या शरीराला घट्ट बिलगली; तिने बोटांच्या टोकांनी घामाचे थेंब टाकले.
तस्माद् बभूव प्रथमं स धर्मो लक्ष्मीर् अथो दानम् अथो सुवृष्टिः सत्त्वं सुसंपन्नधरं सरांसि धान्यानि पुष्पाणि फलानि चैव
त्यातून प्रथम धर्म, मग लक्ष्मी, मग दान, मग उत्तम पाऊस, सद्गुण, पाण्याचे साठे, धान्य, फुले आणि फळे निर्माण झाली.
सौभाग्यवस्तूनि वपुः सुवेषः शृङ्गारभाजीनि महौषधानि नृत्यानि गीतान्य् अमृतं पुराणं श्रुतिस्मृती नीतिर् अथान्नपाने
सौभाग्याची वस्त्रं, सुंदर शरीर, आकर्षक पोशाख, प्रेमाची साधनं, उत्तम औषधं, नृत्य, गीते, अमृत, प्राचीन कथा, वेद, स्मृती, नीती आणि अन्न-पाणी निर्माण झाले.
शस्त्राणि शास्त्राणि गृहोपयोग्यान्य् अस्त्राणि तीर्थानि च काननानि इष्टानि पूर्तानि च मङ्गलानि यानानि शुभ्राभरणासनानि
शस्त्र, शास्त्र, घरात उपयोगी पडणाऱ्या वस्तू, अस्त्र, तीर्थक्षेत्रं, वनं, यज्ञ, दान, मंगलकार्य, वाहनं, शुद्ध दागिने आणि आसनं निर्माण झाली.
भवाङ्गसंसर्गसुसंप्रहास सुस्वेदसंलापरहःप्रकारैः तथैव जातं सचराचरं च अपापकं देवि ततश् च जातम्
भवाच्या शरीराशी गोड संग, गोड गप्पा आणि हसण्यामुळे सगळ्या जिवंत आणि निर्जीव गोष्टी निर्माण झाल्या, हे देवी, आणि त्यातूनच पवित्र गोष्टी जन्माला आल्या.
सुखं प्रभूतं च शुभं च नित्यं विराजि चैतत् तव देवि भावात् तस्मात् तु मां रक्ष जगज्जनित्रि भीतं भयेभ्यो जगतां प्रधाने
सुख, समृद्धी आणि शाश्वत कल्याण तुझ्या स्वरूपातून प्रकट झालं, हे देवी; म्हणून, जगाची जननी, सर्वांच्या भीतीपासून मला वाचव.
एके तर्कैर् विमुह्यन्ति लीयन्ते तत्र चापरे शिवशक्त्योस् तदाद्वैतं सुन्दरं नौमि विग्रहम्
काही जण तर्काने गोंधळतात, काही त्यातच गुंतून जातात; मी त्या शिव-शक्तीच्या सुंदर अद्वैत स्वरूपाला वंदन करतो.
एवं तु स्तुवतस् तस्य पुरस्ताद् अभवच् छिवः
अशा प्रकारे स्तुती करत असताना, त्याच्यासमोर शिव प्रकट झाला.
किम् अभीष्टं वरयसे हरे वद परायणम्
हरि, तुला कोणता वर हवा आहे ते सांग; तुझी सर्वात मोठी इच्छा काय आहे ते मला सांग.
बलवान् मे रिपुश् चासीद् दर्शनैश् च शनिर् यथा तेन बद्धस् तलं नीतः परिभूतस् त्व् अनेकधा
माझा शत्रू फार बलवान होता, आणि शनिच्या दृष्टीसारखा त्याने मला बांधलं, खाली पाडलं आणि अनेक प्रकारे अपमान केला.
वाक्सायकैस् तथा विद्धस् तद्वधाय त्व् इयं कृतिः तदर्थं जगताम् ईश येन जेष्ये रिपुं प्रभो
त्याच्या शब्दांनी आणि अस्त्रांनी मी जखमी झालो; त्याच्या विनाशासाठीच हे कृत्य करतो आहे. म्हणून, हे जगाच्या स्वामी, मला शत्रूवर विजय मिळवू दे.
तद् एव देहि वीर्यं मे यच् चान्यद् रिपुनाशनम् जातः पराभवो यस्मात् तद्विनाशे कृते सति पुनर्जातम् अहं मन्ये वरं कीर्तिर् जयश्रियोः
माझ्या शत्रूंचा नाश करणारी शक्ती आणि त्यांचा विनाश करणारे इतर सर्व काही तू मला दे. मी पराभूत झालो आहे, म्हणून त्यांच्या नाशानंतर पुन्हा मला कीर्ती आणि विजयाची श्री प्राप्त होऊ दे, असं मला वाटतं.
स शिवः शक्रम् आहेदं न मयैकेन ते रिपुः वधम् आप्नोति तस्मात् त्वं विष्णुम् अप्य् अव्ययं हरिम्
मग शंकराने इंद्राला सांगितलं, "फक्त मी एकट्याने तुझ्या शत्रूचा नाश होणार नाही. म्हणून तू आणि अविनाशी विष्णू, म्हणजेच हरि, दोघांनी मिळून—"
आराधयस्व पौलोम्या सह देवं जनार्दनम् लोकत्रयैकशरणं नारायणम् अनन्यधीः
"—पौलोमीसह, एकाग्र मनाने, लोकांच्या तिन्ही जगांचा एकमेव आधार असलेल्या जनार्दन नारायणाची भक्ती कर."
ततः प्राप्स्यसि तस्माच् च मत्तश् चापि प्रियं हरे पुनश् चोवाच भगवान् आदिकर्ता महेश्वरः
"मग त्यातून तुला माझ्याकडून आणि हरिकडूनही हवे ते प्रिय फळ मिळेल." पुन्हा, आदिकर्ता महेश्वर भगवंत बोलले—
मन्त्राभ्यासस् तपो वापि योगाभ्यसनम् एव च संगमे यत्र कुत्रापि सिद्धिदं मुनयो विदुः
मंत्रांचा जप, तपश्चर्या किंवा योगाभ्यास — हे सगळं जिथे कुठे संगमावर केलं जातं, तिथे ते सिद्धी देतं, असं ऋषी म्हणतात.
किं पुनः संगमे विप्र गौतमीसिन्धुफेनयोः गिरीणां गह्वरे यद् वा सरिताम् अथ संगमे
मग, गौतमी आणि सिंधू या नद्यांच्या संगमावर, डोंगरांच्या गुहांमध्ये किंवा नद्यांच्या संगमावर केलं तर किती अधिक फलदायी होईल, हे सांगायला हवं का, ब्राह्मण?
विप्रो धियैव भवति मुकुन्दाङ्घ्रिनिविष्टया गङ्गाया दक्षिणे तीर आपस्तम्बो मुनीश्वरः
ब्राह्मण जेव्हा आपलं मन मुकुंदाच्या पायांवर एकाग्र करतो, तेव्हा तो तसाच होतो. गंगेच्या दक्षिण काठावर, ऋषीश्वर आपस्तंब तिथे होते.
आस्ते तस्याप्य् अहं तोषम् अगमं बलसूदन तेन त्वं भार्यया चैव तोषयस्व गदाधरम्
तो तिथे वास करत होता. मीही तिथे समाधान पावलो, हे शत्रूंचा नाश करणाऱ्या. म्हणून, तू आणि तुझ्या पत्नीने मिळून गदाधराला संतुष्ट कर.
आपस्तम्बेन सहितो गङ्गाया दक्षिणे तटे तुष्टाव देवं प्रयतः स्नात्वा पुण्ये ऽथ संगमे
आपस्तंबासह, गंगेच्या दक्षिण तीरावर, भक्तीभावाने पवित्र संगमात स्नान करून, त्याने त्या देवतेची स्तुती केली.
फेनायाश् चैव गङ्गायास् तत्र देवं जनार्दनम् वैदिकैर् विविधैर् मन्त्रैस् तपसातोषयत् तदा
फेना आणि गंगा यांच्या संगमावर, त्याने विविध वैदिक मंत्रांनी आणि तपश्चर्येने जनार्दन देवाला प्रसन्न केलं.
ततस् तुष्टो ऽभवद् विष्णुः किं देयं चेत्य् अभाषत देहि मे शत्रुहन्तारम् इत्य् आह भगवान् हरिः
मग विष्णू प्रसन्न झाला आणि म्हणाला, "काय द्यावं?" त्यावर तो म्हणाला, "मला शत्रूंचा नाश करणारा दे." भगवंत हरिने असं सांगितलं.
दत्तम् इत्य् एव जानीहि तम् उवाच जनार्दनः तत्राभवच् छिवस्यैव गङ्गाविष्ण्वोः प्रसादतः
"ते दिलं," असं जनार्दनाने सांगितलं. तिथे, गंगेच्या शिव-विष्णूच्या कृपेने, ते घडलं.
अम्भसा पुरुषो जातः शिवविष्णुस्वरूपधृक् चक्रपाणिः शूलधरः स गत्वा तु रसातलम्
त्या पाण्यातून एक पुरुष जन्माला आला, ज्याच्यात शिव आणि विष्णू दोघांचं रूप होतं, हातात चक्र आणि त्रिशूळ होता; तो मग पाताळात गेला.
निजघान तदा दैत्यम् इन्द्रशत्रुं महाशनिम् सखाभवत् स चेन्द्रस्य अब्जकः स वृषाकपिः
त्याने त्या वेळी इंद्राचा शत्रू असलेल्या दैत्याचा महाशक्तिशाली वज्राने वध केला. तो इंद्राचा मित्र झाला — अब्जक, म्हणजे वृषाकपी.
दिविस्थो ऽपि सदा चेन्द्रस् तम् अन्वेति वृषाकपिम् कुपिता प्रणयेनाभूद् अन्यासक्तं विलोक्य तम् शचीं तां सान्त्वयन्न् आह शतमन्युर् हसन्न् इदम्
स्वर्गात असूनही इंद्र नेहमी वृषाकपीच्या मागे जात असे. तो कुठेतरी दुसरीकडे आसक्त आहे हे पाहून, शची रागावली आणि प्रेमाने त्याच्याशी बोलली; शतक्रतु हसत तिला म्हणाला—
नाहम् इन्द्राणि शरणम् ऋते सख्युर् वृषाकपेः वारि वापि हविर् यस्य अग्नेः प्रियकरं सदा
"इंद्राणी, वृषाकपी या माझ्या मित्राशिवाय मला दुसरं कोणतंही आश्रय नाही, ज्याचं पाणी किंवा हविष्य नेहमी अग्नीला प्रिय असतं."
नाहम् अन्यत्र गन्तास्मि प्रिये चाङ्गेन ते शपे तस्मान् नार्हसि मां वक्तुं शङ्कयान्यत्र भामिनि
"प्रिय, मी कुठेही जाणार नाही; तुझ्या अंगावर शपथ घेतो. म्हणून, सुंदरिये, तू मला शंका घेऊन बोलू नकोस."
पतिव्रता प्रिया मे त्वं धर्मे मन्त्रे सहायिनी सापत्या च कुलीना च त्वत्तो ऽन्या का प्रिया मम
"तू माझी प्रिय, धर्मनिष्ठ, मंत्रात साथ देणारी, संतती असलेली आणि कुलीन आहेस; तुझ्याशिवाय मला दुसरी कोण प्रिय असू शकते?"
तस्मात् तवोपदेशेन गङ्गां प्राप्य महानदीम् प्रसादाद् देवदेवस्य विष्णोर् वै चक्रपाणिनः
"म्हणून, तुझ्या सांगण्यावरून, गंगे सारख्या महानदिला जाऊन, देवांचा देव असलेल्या चक्रपाणी विष्णूच्या कृपेने—"