व्यभिचारात् सदोषं च अपत्यम् अभवच् छिव शापं ददुः सुराः सर्वे तयोः शान्तिं कुरु प्रभो
व्यभिचारामुळे संततीत दोष आला; शिवा, सर्व देवांनी त्यांना शाप दिला—प्रभो, त्यांना शांतता दे.
तदग्निवचनाच् छंभुः प्रोवाचेदं शुभोदयम्
मग अग्नीच्या विनंतीवरून शंभूने हे शुभ वचन सांगितले.
मद्वीर्याद् अभवत् त्वत्तः सुवर्णो भूरिविक्रमः समग्रा ऋद्धयः सर्वाः सुवर्णे ऽस्मिन् समाहिताः
माझ्या आणि तुझ्या सामर्थ्याने मोठ्या पराक्रमाचा सुवर्ण जन्मला; सर्व समृद्धी या सुवर्णामध्ये एकत्र आली आहे.
भविष्यन्ति न संदेहो वह्ने शृणु वचो मम त्रयाणाम् अपि लोकानां पावनः स भविष्यति
कसलाही संशय नाही, अग्नी, माझे बोल ऐक—तो तिन्ही लोकांचा पावन करणारा होईल.
स एव चामृतं लोके स एव सुरवल्लभः स एव भुक्तिमुक्ती च स एव मखदक्षिणा
तोच या जगात अमृत आहे, तोच देवांचा प्रिय आहे, तोच भोग आणि मोक्ष आहे, तोच यज्ञाची दक्षिणा आहे.
स एव रूपं सर्वस्य गुरूणाम् अप्य् असौ गुरुः वीर्यं श्रेष्ठतमं विद्याद् वीर्यं मत्तो यद् उत्तमम्
तोच सर्वांचा मूळ रूप आहे; गुरूंमध्येही तोच गुरु आहे. त्याचे सामर्थ्य श्रेष्ठ आहे, माझ्याकडून मिळालेले तेच सर्वोच्च आहे.
विशेषतस् त्वयि क्षिप्तं तस्य का स्याद् विचारणा हीनं तेन विना सर्वं संपूर्णास् तेन संपदः
हे विशेषतः तुझ्यात ठेवले आहे, तर विचार करण्याची काही गरज नाही; त्याशिवाय सर्व काही अपूर्ण आहे, आणि त्याच्यामुळे सर्व संपत्ती पूर्ण होते.
जीवन्तो ऽपि मृताः सर्वे सुवर्णेन विना नराः निर्गुणो ऽपि धनी मान्यः सगुणो ऽप्य् अधनो नहि
सुवर्णाशिवाय जरी जिवंत असले तरी सर्व माणसे मृतच आहेत; गुण नसला तरी धनवान माणूस मान्य असतो, पण गुण असला तरी गरीब माणूस मान्य नसतो.
तस्मान् नातः परं किंचित् सुवर्णाद् धि भविष्यति तथा चैषा सुवर्णापि स्याद् उत्कृष्टापि चञ्चला
म्हणून सुवर्णापेक्षा श्रेष्ठ काहीच नाही; तसेच सुवर्णा जरी उत्तम असली तरी चंचल आहे.
अनया वीक्षितं सर्वं न्यूनं पूर्णं भविष्यति तपसा जपहोमैश् च येयं प्राप्या जगत्त्रये
तिच्या द्वारे जे काही अपूर्ण किंवा पूर्ण दिसते, ते सर्व पूर्ण होते; तप, जप आणि होम यांद्वारे ती तिन्ही लोकांत मिळते.
तस्याः प्रभावं प्राशस्त्यम् अग्ने किंचिच् च कीर्त्यते सर्वत्र या तु संतिष्ठेद् आयातु विचरिष्यति
अग्नी, तिचे सामर्थ्य आणि महिमा थोडेसे सांगितले जातात; जिथे ती राहते, तिथे ती यावी आणि वावरावी.
सुवर्णा कमला साक्षात् पवित्रा च भविष्यति अद्य प्रभृत्य् आत्मजयोस् तथा स्वैरं विचेष्टतोः
सुवर्णा प्रत्यक्ष कमला होईल आणि पवित्रही राहील; आजपासून तिची आणि तिच्या भावाची मोकळी वागणूक असो.
तथापि चैतयोः पुण्यं न भूतं न भविष्यति
तरीही, या दोघांचे पुण्य न कधी झाले, न कधी होईल.
एवम् उक्त्वा ततः शंभुः साक्षात् तत्राभवच् छिवः लिङ्गरूपेण सर्वेषां लोकानां हितकाम्यया
असे म्हणून शंभू तिथे प्रत्यक्ष प्रकट झाला आणि शिवाने सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी लिंगरूप धारण केले.
वरान् प्राप्य सुताभ्यां स अग्निस् तुष्टो ऽभवत् ततः स्वभर्त्रा च सुवर्णा सा धर्मेणाग्निसुता मुदा
तिच्या दोन मुलांमुळे वर मिळवून अग्नी प्रसन्न झाला; आणि सुवर्णा, अग्नीची कन्या, आपल्या पतीसोबत धर्माने आनंदली.
वर्तयाम् आस पुत्रो ऽपि वह्नेः संकल्पया मुदा एतस्मिन्न् अन्तरे स्वर्णाम् अग्नेर् दुहितरं मुने
अग्नीचा मुलगाही आनंदाने, आपला संकल्प पूर्ण करत राहिला; आणि या दरम्यान, हे मुनी, अग्नीची कन्या सुवर्णा—
परिभूय च धर्मं तं शार्दूलो दानवेश्वरः अहरद् भाग्यसौभाग्यविलासवसतिं छलात्
—धर्माचा विचार न करता, दानवांचा राजा शार्दूल याने कपटाने तिला, सौभाग्य आणि सौंदर्याचं निवासस्थान असलेल्या तिला, पळवून नेलं.
नीता रसातलं तेन सुवर्णा लोकविश्रुता जामाताग्नेः स धर्मश् च अग्निश् चैव स हव्यवाट्
संपूर्ण जगात प्रसिद्ध असलेली सुवर्णा त्याने रसातळात नेली; त्यामुळे अग्नीचा जावई धर्म आणि अग्नी स्वतः, जो हविर्भाग घेतो—
विष्णवे लोकनाथाय स्तुत्वा चैव पुनः पुनः कार्यविज्ञापनं चोभौ चक्रतुः प्रभविष्णवे
—दोघांनीही पुन्हा पुन्हा विश्वाचा स्वामी विष्णू याची स्तुती केली आणि आपली विनंती मिळून त्या सामर्थ्यशाली विष्णूला सांगितली.
ततश् चक्रेण चिच्छेद शार्दूलस्य शिरो हरिः सानीता विष्णुना देवी सुवर्णा लोकसुन्दरी
मग हरिने आपल्या चक्राने शार्दूलाचं डोकं छाटलं; आणि विष्णूने देवी सुवर्णा, जगाची शोभा, परत आणली.
महेश्वरसुता चैव अग्नेश् चैव तथा प्रिया महेश्वराय तां विष्णुर् दर्शयाम् आस नारद
हे नारद, विष्णूने तिला, जी महेश्वराची कन्या आणि अग्नीची प्रिय आहे, महेश्वराला दाखवली.
प्रीतो ऽभवन् महेशो ऽपि सस्वजे तां पुनः पुनः चक्रं प्रक्षालितं यत्र शार्दूलच्छेदि दीप्तिमत्
महेश्वर आनंदित झाला आणि तिला पुन्हा पुन्हा मिठीत घेतलं; जिथे तेजस्वी चक्राने शार्दूलाचं डोकं छाटलं—
चक्रतीर्थं तु विख्यातं शार्दूलं चेति तद् विदुः यत्र नीता सुवर्णा सा विष्णुना शंकरान्तिकम्
—त्या ठिकाणाला चक्रतीर्थ आणि शार्दूल असंही ओळखतात; तिथेच विष्णूने सुवर्णा शंकराजवळ आणली.
तत् तीर्थं शांकरं ज्ञेयं वैष्णवं सिद्धम् एव तु यत्रानन्दम् अनुप्राप्तो ह्य् अग्निर् धर्मश् च शाश्वतः
ते तीर्थ शंकराचं आणि विष्णूचंही म्हणून ओळखावं, ते खरंच सिद्ध आहे; तिथे अग्नी आणि शाश्वत धर्माला आनंद मिळाला.
आनन्दाश्रूणि न्यपतन् यत्राग्नेर् मुनिसत्तम आनन्देति नदी जाता तथा वै नन्दिनीति च
हे श्रेष्ठ मुनी, तिथे अग्नीचे आनंदाश्रू पडले; म्हणून ती नदी आनंदा आणि नंदिनी असं नाव पावली.
तस्याश् च संगमः पुण्यो गङ्गायां तत्र वै शिवः तत्रैव संगमे साक्षात् सुवर्णाद्यापि संस्थिता
त्या नदीचं गंगेशी संगम पवित्र आहे; तिथेच त्या संगमावर सुवर्णा आजही प्रत्यक्ष वास करते.
दाक्षायणी सैव शिवा आग्नेयी चेति विश्रुता अम्बिका जगदाधारा शिवा कात्यायनीश्वरी
तीच दक्षकन्या, शिवा आणि अग्नीची कन्या म्हणून प्रसिद्ध आहे; अंबिका, जगाचा आधार, शिवा आणि कात्यायनीश्वरी.
भक्ताभीष्टप्रदा नित्यम् अलंकृत्योभयं तटम् तपस् तेपे यत्र चाग्निस् तत् तीर्थं तु तपोवनम्
ती नेहमी भक्तांची मनोकामना पूर्ण करणारी, दोन्ही काठ शोभवणारी आहे; तिथे अग्नीने तप केला, म्हणून ते तीर्थ तपोवन म्हणून ओळखलं जातं.
एवमादीनि तीर्थानि तीरयोर् उभयोर् मुने तेषु स्नानं च दानं च सर्वकामप्रदं शुभम्
हे मुनी, असे अनेक तीर्थ दोन्ही काठांवर आहेत; तिथे स्नान आणि दान केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात आणि ते मंगल आहे.
उत्तरे चैव पारे च सहस्राणि चतुर्दश दक्षिणे च तथा पारे सहस्राण्य् अथ षोडश
उत्तर काठावर चौदा हजार, आणि दक्षिण काठावर सोळा हजार तीर्थस्थाने आहेत.