मयि विश्रम्यताम् अस्त्रं न पुत्रे न च भर्तरि सत्यवाग् भव हव्येश जातवेदो नमो ऽस्तु ते
हे अस्त्र माझ्यावर विसावू दे, माझ्या मुलांवर किंवा पतीवर नाही; हे हवेश्वर, जातवेद, सत्य बोल, तुला नमस्कार असो.
तुष्टो ऽस्मि तव वाक्येन भर्तृभक्त्या पतिव्रते तवापि भर्तृपुत्राणां हेति क्षेमं ददाम्य् अहम्
तुझ्या या शब्दांनी आणि पतीभक्तीने मी प्रसन्न झालो आहे, हे पतिव्रते; तुझ्या पती आणि मुलांना मी सुरक्षितता देतो.
आग्नेयम् एतद् अस्त्रं मे न भर्तारं सुतान् अपि न त्वां दहेत् ततो याहि सुखेन त्वं कपोतकि
माझं हे अग्न्यास्त्र तुझ्या पतीला, मुलांना किंवा तुलाही जाळणार नाही; म्हणून, तू आनंदाने निघून जा, हे कपोतपत्नी.
एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र उलूकी ददृशे पतिम् वेष्ट्यमानं याम्यपाशैर् यमदण्डेन ताडितम् उलूकी दुःखिता भूत्वा यमं प्रायाद् भयातुरा
इतक्यात घुबडाची पत्नीने आपल्या पतीला यमाचे पाशांनी बांधलेलं आणि यमदंडाने मारलेलं पाहिलं; ती दुःखी होऊन, भीतीने यमाकडे गेली.
त्वद्भीता अनुद्रवन्ते जनास् त्वद्भीता ब्रह्मचर्यं चरन्ति त्वद्भीताः साधु चरन्ति धीरास् त्वद्भीताः कर्मनिष्ठा भवन्ति
तुझ्या भीतीने लोक पळून जातात; तुझ्या भीतीने ब्रह्मचर्य पाळतात; तुझ्या भीतीने ज्ञानी लोक सदाचार करतात; तुझ्या भीतीने लोक कर्तव्यनिष्ठ राहतात.
त्वद्भीता अनाशकम् आचरन्ति ग्रामाद् अरण्यम् अभि यच् चरन्ति त्वद्भीताः सौम्यताम् आश्रयन्ते त्वद्भीताः सोमपानं भजन्ते
तुझ्या भीतीने लोक अहिंसा पाळतात, गाव सोडून जंगलात जातात; तुझ्या भीतीने सौम्यता स्वीकारतात; तुझ्या भीतीने सोमपान करतात.
एवं ब्रुवत्यां तस्यां ताम् आह दक्षिणदिक्पतिः
ती असे बोलत असताना, दक्षिण दिशेचा रक्षक तिला म्हणाला.
वरं वरय भद्रं ते दास्ये ऽहं मनसः प्रियम्
मंगलमय स्त्री, एखादी वर माग, मी तुझ्या मनातील आवड पूर्ण करीन.
यमस्येति वचः श्रुत्वा सा तम् आह पतिव्रता
यमाचे हे शब्द ऐकून, ती पतिव्रता त्याला उत्तर देऊ लागली.
भर्ता मे वेष्टितः पाशैर् दण्डेनाभिहतस् तव तस्माद् रक्ष सुरश्रेष्ठ पुत्रान् भर्तारम् एव च
माझा नवरा तुझ्या दोऱ्यांनी बांधला गेला आहे आणि तुझ्या काठीने मारला गेला आहे; म्हणून, देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, माझ्या मुलांना आणि नवऱ्यालाही वाचव.
तद्वाक्यात् कृपया युक्तो यमः प्राह पुनः पुनः
तिच्या शब्दांनी द्रवून, यमाने पुन्हा पुन्हा दयाळूपणे बोलले.
पाशानां चापि दण्डस्य स्थानं वद शुभानने
मंगलमय मुख असलेल्या, या दोऱ्यांचे आणि काठीचे स्थान सांग.
सा प्रोवाच यमं देवं मयि पाशास् त्वयेरिताः आविशन्तु जगन्नाथ दण्डो मय्य् एव संविशेत् ततः प्रोवाच भगवान् यमस् तां कृपया पुनः
ती यमदेवाला म्हणाली, "प्रभु, तुझ्या फेकलेल्या दोऱ्यांनी माझ्यातच प्रवेश करावा आणि काठीसुद्धा माझ्यातच विसावा." त्यानंतर भगवान यमाने तिला पुन्हा दयाळूपणे उत्तर दिले.
तव भर्ता च पुत्राश् च सर्वे जीवन्तु विज्वराः
तुझा नवरा आणि मुले सर्वजण आजारीपणाविना जिवंत राहोत.
न्यवारयद् यमः पाशान् आग्नेयास्त्रं तु हव्यवाट् कपोतोलूकयोश् चापि प्रीतिं वै चक्रतुः सुरौ आहतुश् च द्विजन्मानौ व्रियतां वर ईप्सितः
यमाने दोऱ्यांना थांबवले आणि अग्निदेवाने आपले अस्त्र मागे घेतले; कपोत आणि घुबड, हे दोन्ही दिव्य पक्षी, एकमेकांशी शांत झाले आणि त्या दोन ब्राह्मणांनी म्हटले, "पसंतीचा वर मागा."
भवतोर् दर्शनं लब्धं वैरव्याजेन दुष्करम् वयं च पक्षिणः पापाः किं वरेण सुरोत्तमौ
तुम्हा दोघांचे दर्शन आम्हाला मिळाले, जे वैराशिवाय कठीण आहे; पण आम्ही पापी पक्षी आहोत—देवतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, आम्हाला वराचा काय उपयोग?
अथ देयो वरो ऽस्माकं भवद्भ्यां प्रीतिपूर्वकम् नात्मार्थम् अनुयाचावो दीयमानं वरं शुभम्
जर आम्हाला वर द्यायचा असेल, तर तो प्रेमाने तुम्हा दोघांनाच मिळो; आम्ही स्वतःसाठी कोणताही शुभ वर मागत नाही, जरी तो मिळत असला तरी.
आत्मार्थं यस् तु याचेत स शोच्यो हि सुरेश्वरौ जीवितं सफलं तस्य यः परार्थोद्यतः सदा
जो स्वतःसाठी मागतो, हे देवाधिदेव, तो खरोखर दयनीय आहे; पण जो नेहमी दुसऱ्यांच्या भल्यासाठी झटतो, त्याचे जीवन फळदायी असते.
अग्निर् आपो रविः पृथ्वी धान्यानि विविधानि च परार्थं वर्तनं तेषां सतां चापि विशेषतः
अग्नी, पाणी, सूर्य, पृथ्वी आणि विविध धान्ये—हे सर्व दुसऱ्यांच्या उपयोगासाठीच आहेत, विशेषतः सज्जनांसाठी.
ब्रह्मादयो ऽपि हि यतो युज्यन्ते मृत्युना सह एवं ज्ञात्वा तु देवेशौ वृथा स्वार्थपरिश्रमः
ब्रह्मादिकही मृत्यूच्या अधीन आहेत; हे जाणून, हे देवाधिदेव, केवळ स्वतःसाठी केलेले श्रम व्यर्थ आहेत.
जन्मना सह यत् पुंसां विहितं परमेष्ठिना कदाचिन् नान्यथा तद् वै वृथा क्लिश्यन्ति जन्तवः
जन्माच्या वेळी परमेश्वराने मनुष्याला जे ठरवले आहे, ते कधीच बदलत नाही; जीव व्यर्थ दुःख सहन करतात.
तस्माद् याचावहे किंचिद् धिताय जगतां शुभम् गुणदायि तु सर्वेषां तद् युवाम् अनुमन्यताम्
म्हणून आपण जगाच्या भल्यासाठी, सर्वांना पुण्य देणारे आणि शुभ असे काही मागूया; तुम्ही दोघेही हे मान्य करा.
ताव् आहतुर् उभौ देवौ पक्षिणौ लोकविश्रुतौ धर्मस्य यशसो ऽवाप्त्ये लोकानां हितकाम्यया
तेव्हा दोन्ही पक्षी, जे लोकांमध्ये प्रसिद्ध आहेत, म्हणाले, "धर्माची कीर्ती आणि लोकांच्या कल्याणासाठी..."
आवाभ्याम् आश्रमौ तीर्थे गङ्गाया उभये तटे भवेतां जगतां नाथाव् एष एव परो वरः
"आम्हा दोघांना गंगेच्या दोन्ही काठांवर तीर्थस्थळी आश्रम असावेत आणि आम्ही जगाचे रक्षण करणारे होऊ—हा सर्वोच्च वर आहे."
स्नानं दानं जपो होमः पितॄणां चापि पूजनम् सुकृती दुष्कृती वापि यः करोति यथा तथा सर्वं तद् अक्षयं पुण्यं स्याद् इत्य् एष परो वरः
स्नान, दान, जप, होम आणि पितरांची पूजा — हे सगळं पुण्यवान असो वा पापी, जो कोणी जसा करतो, त्याचं सगळं पुण्य कधीही संपत नाही. हेच सर्वश्रेष्ठ वर आहे.
एवम् अस्तु तथा चान्यत् सुप्रीतौ तु ब्रवावहै
तसं असो. आता आम्ही अत्यंत आनंदाने आणखी काही सांगतो.
उत्तरे गौतमीतीरे यमस्तोत्रं पठन्ति ये तेषां सप्तसु वंशेषु नाकाले मृत्युम् आप्नुयात्
गौतमीच्या उत्तरेकाठी जे लोक यमाचं स्तोत्र म्हणतात, त्यांच्या सात पिढ्यांपैकी कुणालाही अकाली मृत्यू येत नाही.
पुरुषो भाजनं च स्यात् सर्वदा सर्वसंपदाम् यस् त्व् इदं पठते नित्यं मृत्युस्तोत्रं जितात्मवान्
जो मनुष्य नेहमी संयमाने हे मृत्यूसंबंधीचं स्तोत्र म्हणतो, तो सर्व प्रकारच्या संपत्तीचा पात्र होतो.
अष्टाशीतिसहस्रैश् च व्याधिभिर् न स बाध्यते अस्मिंस् तीर्थे द्विजश्रेष्ठौ त्रिमासाद् गुर्विणी सती
अठ्ठ्याऐंशी हजार रोग त्याला त्रास देत नाहीत; आणि या तीर्थावर, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, तिसऱ्या महिन्यातील गरोदर स्त्री—
अर्वाग्वन्ध्या च षण्मासात् सप्ताहं स्नानम् आचरेत् वीरसूः सा भवेन् नारी शतायुः स सुतो भवेत्
आणि जी स्त्री पूर्वी बांझ होती, तिने सहा महिन्यांनी सात दिवस इथे स्नान केलं, तर ती वीर पुत्राला जन्म देते आणि तो मुलगा शंभर वर्ष जगतो.