वदेत्य् उक्ता जगद्धात्रा दितिर् नम्राब्रवीद् इदम्
जगाचा सर्जक ‘बोल’ असे म्हणताच, दितीने नम्रपणे हे शब्द सांगितले.
संततिप्रापणं लोके दुर्लभं सुरवन्दित विशेषेण प्रियं मातुः पुत्रश् चेत् किं नु वर्ण्यते
या जगात संतती मिळवणे हे फार दुर्मिळ आणि देवांनी पूज्य मानले जाते; विशेषतः मुलगा आईसाठी अत्यंत प्रिय असतो—हे कसे वर्णावे?
स चापि गुणवाञ् श्रीमान् आयुष्मान् यदि जायते किं तु स्वर्गेण देवेश पारमेष्ठ्यपदेन वा
तो मुलगा गुणी, संपन्न आणि दीर्घायुषी असेल, तर मग स्वर्ग किंवा ब्रह्मदेवाचे स्थानही काय कामाचे, हे देवाधिदेव?
सर्वेषाम् अपि भूतानाम् इहामुत्र फलैषिणाम् गुणवत्पुत्रसंप्राप्तिर् अभीष्टा सर्वदैव च तस्माद् आप्लवनाद् अत्र क्रियतां समनुग्रहः
या आणि पुढच्या जन्मात फळ मिळवू इच्छिणाऱ्या सर्व जीवांसाठी, गुणी मुलगा मिळणे हेच नेहमी सर्वात मोठे सुख असते. म्हणून येथे स्नान करून तुझा आशीर्वाद मिळू दे.
महापापफलं चेदं यद् एतद् अनपत्यता स्त्रिया वा पुरुषस्यापि वन्ध्यत्वं यदि जायते
स्त्री किंवा पुरुष यांना जर संतती होत नसेल, तर ती मोठ्या पापाचे फळ मानले जाते.
तद् अत्र स्नानमात्रेण तद्दोषो नाशम् आप्नुयात् स्नात्वा तत्र फलं दद्यात् स्तोत्रम् एतच् च यः पठेत्
पण येथे फक्त स्नान केल्याने तो दोष नाहीसा होतो; जो येथे स्नान करतो आणि हे स्तोत्र म्हणतो, त्याला फळ मिळते.
स तु पुत्रम् अवाप्नोति त्रिमासस्नानदानतः अपुत्रिणी त्व् अत्र स्नानं कृत्वा पुत्रम् अवाप्नुयात्
इथे तीन महिने स्नान आणि दान केल्याने पुत्रप्राप्ती होते; आणि जी स्त्री पुत्रहीन आहे, तिने येथे स्नान केल्यास तिलाही पुत्र मिळतो.
ऋतुस्नाता तु या काचित् तत्र स्नाता सुतांल् लभेत् त्रिमासाभ्यन्तरं या तु गुर्विणी भक्तितस् त्व् इह
कोणतीही स्त्री, जी ऋतुस्नान करून येथे स्नान करते, तिला तीन महिन्यांत पुत्रप्राप्ती होते; आणि जी गरोदर आहे, ती भक्तीने येथे स्नान केल्यास—
फलैः स्नात्वा तु मां पश्येत् स्तोत्रेण स्तौति मां तथा तस्याः शक्रसमः पुत्रो जायते नात्र संशयः
ती स्नान करून फळे अर्पण करून आणि हे स्तोत्र म्हणत माझी पूजा केल्यास, तिचा मुलगा इंद्रासारखा बलवान होईल—यात शंका नाही.
पितृदोषैश् च ये पुत्रं न लभन्ते दिते शृणु धनापहारदोषैश् च तत्रैषा निष्कृतिः परा
दिती, ऐक—ज्यांना पितरांच्या दोषामुळे किंवा धन चोरण्याच्या पापामुळे पुत्रप्राप्ती होत नाही, त्यांच्यासाठी हीच सर्वोच्च प्रायश्चित्त आहे.
तत्रैषां पिण्डदानेन पितॄणां प्रीणनेन च किंचित् सुवर्णदानेन ततः पुत्रो भवेद् ध्रुवम्
तेथे पिंडदान करून आणि पितरांना संतुष्ट करून, विशेषतः सुवर्ण दान केल्याने, नक्कीच पुत्र प्राप्त होतो.
ये न्यासाद्यपहर्तारो रत्नापह्नवकारकाः श्राद्धकर्मविहीनाश् च तेषां वंशो न वर्धते
जे लोक ठेवलेली वस्तू चोरतात, मौल्यवान दगड लपवतात किंवा श्राद्धाचे कर्म करीत नाहीत, त्यांच्या वंशाचा वाढ होत नाही.
दोषिणां तु परेतानां गतिर् एषा भवेद् इति संततिर् जायतां श्लाघ्या जीवतां तीर्थसेवनात्
दोषी लोकांच्या मृत्यूनंतर हीच वाट असते; पण जिवंत असताना तीर्थसेवेने प्रशंसनीय वंश जन्माला येतो.
संगमे दितिगङ्गायाः स्नात्वा सिद्धेश्वरं प्रभुम् अनाद्यपारम् अजरं चित्सदानन्दविग्रहम्
दिति आणि गंगा यांच्या संगमावर स्नान करून, सिद्धेश्वर या अनादि, अनंत, नाशरहित, चैतन्य आणि आनंदमूर्ती प्रभूची पूजा करावी.
देवर्षिसिद्धगन्धर्वयोगीश्वरनिषेवितम् लिङ्गात्मकं महादेवं ज्योतिर्मयम् अनामयम्
देव, ऋषी, सिद्ध, गंधर्व आणि योगीश्वर जेथे सेवा करतात, असे लिंगस्वरूप, प्रकाशमय आणि व्याधिरहित महादेव आहेत.
पूजयित्वोपचारैश् च नित्यं भक्त्या यतव्रतः स्तोत्रेणानेन यः स्तौति चतुर्दश्यष्टमीषु च
जो मनुष्य नियमाने आणि भक्तीने रोज उपचारांनी पूजा करतो आणि चतुर्दशी व अष्टमीला या स्तोत्राने स्तुती करतो—
यथाशक्त्या स्वर्णदानं ब्राह्मणानां च भोजनम् यः करोत्य् अत्र गङ्गायां स पुत्रशतम् आप्नुयात्
—जो आपल्या शक्तीनुसार सुवर्ण दान करतो आणि गंगेवर ब्राह्मणांना जेवण घालतो, त्याला शंभर पुत्र होतात.
संप्राप्य सकलान् कामान् अन्ते शिवपुरं व्रजेत् स्तोत्रेणानेन यः कश्चिद् यत्र क्वापि स्तवीति माम् षण्मासात् पुत्रम् आप्नोति अपि वन्ध्याप्य् अशङ्कितम्
सर्व इच्छित वस्तू मिळवून, शेवटी तो शिवाच्या नगरीत जातो; जो कोणी कुठेही हे स्तोत्र म्हणतो, अगदी वंध्याही, नक्कीच सहा महिन्यांत पुत्र प्राप्त करते.
ततः प्रभृति तत् तीर्थं पुत्रतीर्थम् उदाहृतम् तत्र तु स्नानदानाद्यैः सर्वकामान् अवाप्नुयात्
त्या वेळेपासून ते तीर्थ 'पुत्रतीर्थ' म्हणून ओळखले जाते; तिथे स्नान आणि दान केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
मरुद्भिः सह मैत्र्येण मित्रतीर्थं तद् उच्यते निष्पापत्वेन चेन्द्रस्य शक्रतीर्थं तद् उच्यते
मरुतांशी मैत्रीमुळे ते 'मित्रतीर्थ' म्हणून ओळखले जाते; इंद्राच्या निष्पापतेमुळे ते 'शक्रतीर्थ' म्हणून ओळखले जाते.
ऐन्द्रीं श्रियं यत्र लेभे तत् तीर्थं कमलाभिधम् एतानि सर्वतीर्थानि सर्वाभीष्टप्रदानि हि
जिथे इंद्राला ऐश्वर्य मिळाले, ते 'कमलातीर्थ' म्हणून प्रसिद्ध आहे; ही सर्व तीर्थे सर्व इच्छित वस्तू देणारी आहेत.
सर्वं भविष्यतीत्य् उक्त्वा शिवश् चान्तरधीयत कृतकृत्याश् च ते जग्मुः सर्व एव यथागतम् तीर्थानां पुण्यदं तत्र लक्षम् एकं प्रकीर्तितम्
‘सर्व काही होईल’ असे सांगून शिव अदृश्य झाले; आपले कार्य पूर्ण करून सर्वजण जसे आले तसे निघून गेले. तिथे लक्ष तीर्थे पुण्य देणारी म्हणून सांगितली आहेत.
यमतीर्थम् इति ख्यातं पितॄणां प्रीतिवर्धनम् दृष्टादृष्टेष्टदं सर्वदेवर्षिगणसेवितम्
‘यमतीर्थ’ म्हणून प्रसिद्ध असलेले हे स्थान पितरांची संतुष्टी वाढवते, दिसणाऱ्या आणि न दिसणाऱ्या इच्छा पूर्ण करते, आणि सर्व देव व ऋषी यांची सेवा मिळते.
तस्य प्रभावं वक्ष्यामि सर्वपापप्रणाशनम् अनुह्राद इति ख्यातः कपोतो बलवान् अभूत्
त्याचे प्रभाव मी सांगतो, जे सर्व पापांचा नाश करणारे आहे. ‘अनुह्राद’ नावाचा एक बलवान कपोत होता.
तस्य भार्या हेतिनाम्नी पक्षिणी कामरूपिणी मृत्योः पौत्रो ह्य् अनुह्रादो दौहित्री हेतिर् एव च
त्याची पत्नी हेतिनामक पक्षी होती, जिला हवे तसे रूप घेता येई. अनुह्राद हा मृत्यूचा नातू होता आणि हेती ही त्याची नात होती.
कालेनाथ तयोः पुत्राः पौत्राश् चैव बभूविरे तस्य शत्रुश् च बलवान् उलूको नाम पक्षिराट्
काळानुसार त्यांना मुले आणि नातवंडे झाली. त्याचा शत्रू एक बलवान घुबड होता, जो पक्ष्यांचा राजा होता.
तस्य पुत्राश् च पौत्राश् च आग्नेयास् ते बलोत्कटाः तयोश् च वैरम् अभवद् बहुकालं द्विजन्मनोः
त्या घुबडालाही मुले आणि नातवंडे होती, जी अग्नीप्रमाणे पराक्रमी होती. त्या दोन्ही श्रेष्ठ पक्ष्यांमध्ये खूप काळ वैर होते.
गङ्गाया उत्तरे तीरे कपोतस्याश्रमो ऽभवत् तस्याश् च दक्षिणे कूल उलूको नाम पक्षिराट्
गंगेच्या उत्तर काठावर कपोताचा आश्रम होता, आणि दक्षिण काठावर घुबड, पक्षिराज, राहत असे.
वासं चक्रे तत्र पुत्रैः पौत्रैश् च द्विजसत्तम तयोश् च युद्धम् अभवद् बहुकालं विरुद्धयोः
तो तिथे आपल्या मुलांसह आणि नातवंडांसह राहू लागला, हे श्रेष्ठ द्विजा. आणि त्या दोघांमध्ये, एक दीर्घकाळ चालणारे संघर्ष सुरू झाले.
पुत्रैः पौत्रैश् च वृतयोर् बलिनोर् बलिभिः सह उलूको वा कपोतो वा नैवाप्नोति जयाजयौ
मुलं, नातवंडं आणि इतर बलाढ्य साथीदारांसह त्या दोन्ही सामर्थ्यशाली पक्ष्यांनी युद्ध केलं; पण घुबड किंवा कपोत, कुणालाही विजय किंवा पराभव मिळवता आला नाही.