एतद् धर्मयुतं वाक्यं सीतया भाषितं दृढम् तथेति चाहतुर् उभौ ततो दशरथो ऽब्रवीत्
सीतेने ठामपणे धर्मयुक्त असे वचन सांगितले. दोघांनीही 'तसेच होवो' असे मान्य केले. मग दशरथ बोलले.
त्वं हि ब्रह्मविदः कन्या जनकस्य त्व् अयोनिजा भार्या रामस्य किं चित्रं यद् युक्तम् अनुभाषसे
तू जनकाची कन्या, ब्रह्मज्ञान असलेली, पोटी न जन्मलेली आणि रामाची पत्नी आहेस. मग योग्य ते बोललीस यात नवल काय?
न कोपि भवतां किंतु श्रमः स्वल्पो ऽपि विद्यते गौतम्यां स्नानदानेन पिण्डनिर्वपणेन च
तुमच्यात कुणालाही काही त्रास नाही, फक्त गौतमीला स्नान घालणे, अन्नदान करणे आणि पिंड अर्पण करणे यामध्ये थोडा श्रम आहे.
तिसृभिर् ब्रह्महत्याभिर् मुक्तो यामि त्रिविष्टपम् त्वया जनकसंभूते स्वकुलोचितम् ईरितम्
तीन ब्राह्मणहत्यांपासून मुक्त होऊन मी स्वर्गात जातो; जनककन्ये, तू जे बोललीस ते तुझ्या घराण्याला योग्य आहे.
प्रापयन्ति परं पारं भवाब्धेः कुलयोषितः गोदावर्याः प्रसादेन किं नामास्त्य् अत्र दुर्लभम्
गोदावरीच्या कृपेने कुलवधू इतरांना संसारसागराच्या पार नेतात. मग येथे अशक्य असे काय आहे?
तथेति क्रियमाणे तु पिण्डदानाय शत्रुहा नैवापश्यद् भक्ष्यभोज्यं ततो लक्ष्मणम् अब्रवीत्
पिंडदान होत असताना शत्रुघ्नाला काहीच अन्न किंवा खाण्याचे पदार्थ दिसले नाहीत. तेव्हा त्याने लक्ष्मणाला विचारले.
लक्ष्मणः प्राह विनयाद् इङ्गुद्याश् च फलानि च सन्ति तेषां च पिण्याकम् आनीतं तत्क्षणाद् इव
लक्ष्मणाने नम्रतेने सांगितले, 'इंगुडीच्या झाडाची फळे आहेत आणि त्याचे पीठही लगेच आणले आहे.'
पिण्याकेनाथ गङ्गायां पिण्डं दातुं तथा पितुः मनः कुर्वंस् ततो रामो मन्दो ऽभूद् दुःखितस् तदा
मग त्या पिठाने रामाने गंगेच्या काठी वडिलांसाठी पिंड अर्पण करण्याची तयारी केली, पण तो हळू झाला आणि दुःखी झाला.
दैवी वाग् अभवत् तत्र दुःखं त्यज नृपात्मज राज्यभ्रष्टो वनं प्राप्तः किं वै निष्किंचनो भवान्
तेथे एक दैवी वाणी उमटली: 'राजपुत्रा, दुःख सोड! तू राज्य गमावून वनात आला आहेस; मग तुला काय उणे?'
अशठो धर्मनिरतो न शोचितुम् इहार्हसि वित्तशाठ्येन यो धर्मं करोति स तु पातकी
तू कपटी नाहीस, नेहमी धर्मात रमलेला आहेस; येथे तुला शोक करायला नको. जो धनाच्या लोभाने धर्माचे आचरण करतो तोच पापी आहे.
श्रूयते सर्वशास्त्रेषु यद् राम शृणु यत्नतः यदन्नः पुरुषो राजंस् तदन्नास् तस्य देवताः
हे राम, सर्व शास्त्रांत असे ऐकायला मिळते, काळजीपूर्वक ऐक: ज्या अन्नाचा मनुष्य सेवन करतो, त्याच अन्नावर त्याचे देवतारूपी पितर तृप्त होतात.
पिण्डे निपतिते भूमौ नापश्यत् पितरं तदा शवं च पतितं यत्र शवतीर्थम् अनुत्तमम्
पिंड जमिनीवर पडल्यावर त्याला वडील दिसले नाहीत, आणि जिथे उत्तम स्मशान होते तिथे प्रेतही दिसले नाही.
महापातकसंघातविघातकृद् अनुस्मृतिः तत्रागच्छंल् लोकपाला रुद्रादित्यास् तथाश्विनौ
तेथे मोठ्या पापांचा नाश करणारी आठवण झाली; लोकपाल, रुद्र, आदित्य आणि अश्विनी कुमार आले.
स्वं स्वं विमानम् आरूढास् तेषां मध्ये ऽतिदीप्तिमान् विमानवरम् आरूढः स्तूयमानश् च किंनरैः
प्रत्येकजण आपल्या आपल्या दिव्य विमानावर बसले; त्यात एक फारच तेजस्वी, उत्तम विमानावर बसलेला, किंनरांनी स्तुती केलेला होता.
आदित्यसदृशाकारस् तेषां मध्ये बभौ पिता तम् अदृष्ट्वा स्वपितरं देवान् दृष्ट्वा विमानिनः
त्याचे वडील त्या सर्वांच्या मध्ये सूर्यासारखे तेजस्वी भासत होते; पण स्वतःचे वडील दिसले नाहीत, फक्त देवांचे विमानातले रूप दिसले.
कृताञ्जलिपुटो रामः पिता मे क्वेत्य् अभाषत इति दिव्याभवद् वाणी रामं संबोध्य सीतया
रामाने हात जोडून विचारले, 'माझे वडील कुठे आहेत?' तेव्हा सीतेमार्फत एक दिव्य वाणी रामाला ऐकू आली.
तिसृभिर् ब्रह्महत्याभिर् मुक्तो दशरथो नृपः वृतं पश्य सुरैस् तात देवा अप्य् ऊचिरे च तम्
तीन ब्राह्मणहत्यांपासून मुक्त झालेला राजा दशरथ देवांच्या मध्ये आहे. 'पाहा बाळा,' असे देवांनीही त्याला सांगितले.
धन्यो ऽसि कृतकृत्यो ऽसि राम स्वर्गं गतः पिता नानानिरयसंघातात् पूर्वजान् उद्धरेत् तु यः
राम, तू धन्य आहेस, कर्तव्य पार पाडलेस; तुझे वडील स्वर्गात गेले. जो आपल्या पूर्वजांना विविध नरकांतून उध्दरतो, त्याचे कौतुक होते.
स धन्यो ऽलंकृतं तेन कृतिना भुवनत्रयम् एनं पश्य महाबाहो मुक्तपापं रविप्रभम्
तो खरोखरच भाग्यवान आहे, कारण त्याने केलेल्या पुण्यकर्मामुळे तो सर्वत्र शोभून दिसतो. महाबाहो, पाहा, तो सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आणि पापमुक्त झाला आहे, आणि हे त्रैलोक्यात सर्वत्र दिसत आहे.
सर्वसंपत्तियुक्तो ऽपि पापी दग्धद्रुमोपमः निष्किंचनो ऽपि सुकृती दृश्यते चन्द्रमौलिवत्
सर्व संपत्ती असूनही पापी माणूस जळलेल्या झाडासारखा असतो; पण काहीही नसतानाही पुण्यवान माणूस चंद्रशेखरासारखा तेजस्वी दिसतो.
दृष्ट्वाब्रवीत् सुतं राजा आशीर्भिर् अभिनन्द्य च
हे पाहून राजाने आपल्या मुलाला आशीर्वाद देत प्रेमाने स्वागत केले आणि त्याच्याशी बोलला.
कृतकृत्यो ऽसि भद्रं ते तारितो ऽहं त्वयानघ धन्यः स पुत्रो लोके ऽस्मिन् पितॄणां यस् तु तारकः
तू आपले कर्तव्य पूर्ण केलेस; तुला शुभेच्छा असो. पापरहित मुला, तुझ्यामुळे मी तारलो गेलो. या जगात तोच पुत्र धन्य असतो, जो आपल्या पित्यांना तारतो.
ततः सुरगणाः प्रोचुर् देवानां कार्यसिद्धये रामं च पुरुषश्रेष्ठं गच्छ तात यथासुखम् ततस् तद्वचनं श्रुत्वा रामस् तान् अब्रवीत् सुरान्
मग देवांच्या कार्यसिद्धीसाठी सर्व देवांनी सांगितले, 'पुरुषश्रेष्ठ राम, तु हवे तसे जा.' हे शब्द ऐकून रामाने त्या देवांना उत्तर दिले.
गुरौ पितरि मे देवाः किं कृत्यम् अवशिष्यते
'माझ्या गुरू आणि पित्याबरोबर अजून कोणते कर्तव्य बाकी आहे, हे देवहो?'
नदी न गङ्गया तुल्या न त्वया सदृशः सुतः न शिवेन समो देवो न तारेण समो मनुः
गंगा नदीसारखी दुसरी कोणतीही नदी नाही; तुझ्यासारखा दुसरा मुलगा नाही; शिवासारखा दुसरा देव नाही; आणि तारकासारखा दुसरा मनुष्य नाही.
त्वया राम गुरूणां च कार्यं सर्वम् अनुष्ठितम् तारिताः पितरो राम त्वया पुत्रेण मानद गच्छन्तु सर्वे स्वस्थानं त्वं च गच्छ यथासुखम्
राम, तुझ्यामुळे सर्व गुरूंची कर्तव्ये पूर्ण झाली आहेत; तुझ्या हातून पितरांचे तारण झाले आहे. आता सर्वजण आपल्या जागी जावोत, आणि तुही हवे तसे जा.
तद् देववचनाद् धृष्टः सीतया लक्ष्मणाग्रजः तद् दृष्ट्वा गङ्गामाहात्म्यं विस्मितो वाक्यम् अब्रवीत्
देवांचे वचन ऐकून धाडस आलेल्या लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ राम, सीतेसह गंगेचे माहात्म्य पाहून आश्चर्यचकित झाला आणि म्हणाला—
अहो गङ्गाप्रभावो ऽयं त्रैलोक्ये नोपमीयते वयं धन्या यतो गङ्गा दृष्टास्माभिस् त्रिपावनी
अहो, गंगेचे सामर्थ्य किती मोठे आहे! त्रैलोक्यात त्यासारखे काहीच नाही. आम्ही धन्य आहोत, कारण आम्ही त्रैलोक्याला पावन करणारी गंगा पाहिली.
हर्षेण महता युक्तो देवं स्थाप्य महेश्वरम् तं षोडशभिर् ईशानम् उपचारैः प्रयत्नतः
मोठ्या आनंदाने भरून, त्याने महेश्वराची स्थापना केली आणि त्या प्रभूची सोळा उपचारांनी अत्यंत भक्तीने पूजा केली.
संपूज्यावरणैर् युक्तं षट्त्रिंशत्कलम् ईश्वरम् कृताञ्जलिपुटो भूत्वा रामस् तुष्टाव शंकरम्
रामााने सर्व अलंकारांनी सुशोभित आणि छत्तीस कलांनी युक्त अशा ईश्वराची पूजा केली आणि हात जोडून शंकराची स्तुती केली.