तस्य संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः आप्यायनाय लोकानां भावयाम् आस सर्वतः
त्याची स्तुती होत असताना, तेजस्वी सोमाचं तेज सर्व दिशांनी जगाला पोसण्यासाठी पसरलं.
स तेन रथमुख्येन सागरान्तां वसुंधराम् त्रिःसप्तकृत्वो ऽतियशाश् चकाराभिप्रदक्षिणाम्
त्या श्रेष्ठ रथावर बसून त्याने समुद्राने वेढलेल्या पृथ्वीची एकूण एकवीस वेळा प्रदक्षिणा केली.
तस्य यच् चरितं तेजः पृथिवीम् अन्वपद्यत ओषध्यस् ताः समुद्भूता याभिः संधार्यते जगत्
त्याचं तेज पृथ्वीमध्ये शिरलं आणि त्यातून औषधी उत्पन्न झाल्या, ज्या जगाला आधार देतात.
स लब्धतेजा भगवान् संस्तवैश् च स्वकर्मभिः तपस् तेपे महाभागः पद्मानां दर्शनाय सः
पुन्हा तेज मिळवून, आपल्या स्तुतींनी आणि कर्मांनी त्या भगवंताने कमळांचं दर्शन मिळावं म्हणून मोठं तप केलं.
ततस् तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः बीजौषधीनां विप्राणाम् अपां च मुनिसत्तमाः
मग ब्रह्मा, ब्रह्मज्ञांमध्ये श्रेष्ठ, त्याला बियांचं, औषधींचं, ब्राह्मणांचं आणि पाण्याचं राज्य दिलं, हे श्रेष्ठ ऋषीहो.
स तत् प्राप्य महाराज्यं सोमः सौम्यवतां वरः समाजह्रे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम्
ते महान राज्य मिळवून, सोम, सौम्यांमध्ये श्रेष्ठ, त्याने हजारो दक्षिणा देऊन राजसूय यज्ञ केला.
दक्षिणाम् अददात् सोमस् त्रींल् लोकान् इति नः श्रुतम् तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश् च भो द्विजाः
सोमाने तीनही लोकांची दक्षिणा म्हणून ब्रह्मर्षी आणि यज्ञातील प्रमुखांना दिली, असं आपण ऐकलं आहे, हे द्विजांनो.
हिरण्यगर्भो ब्रह्मात्रिर् भृगुश् च ऋत्विजो ऽभवत् सदस्यो ऽभूद् धरिस् तत्र मुनिभिर् बहुभिर् वृतः
हिरण्यगर्भ, ब्रह्मा आणि भृगु हे ऋत्विज झाले; हरि तिथे सभासद होता आणि त्याच्याभोवती अनेक ऋषी होते.
तं सिनीश् च कुहूश् चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभा वसुः कीर्तिर् धृतिश् च लक्ष्मीश् च नव देव्यः सिषेविरे
सिनी, कुहू, द्युती, पुष्टी, प्रभा, वसु, कीर्ती, धृती आणि लक्ष्मी या नऊ देव्या त्याची सेवा करत होत्या.
प्राप्यावभृथम् अप्य् अग्र्यं सर्वदेवर्षिपूजितः विरराजाधिराजेन्द्रो दशधा भासयन् दिशः
सर्व देव आणि ऋषी यांनी पूजलेला सोम, श्रेष्ठ अवभृथ स्नान करून, दहा दिशांना तेजाने उजळून राजाधिराज म्हणून शोभला.
तस्य तत् प्राप्य दुष्प्राप्यम् ऐश्वर्यम् ऋषिसत्कृतम् विबभ्राम मतिस् ताताविनयाद् अनयाहृता
ते दुर्मिळ आणि ऋषींकडून सन्मानित ऐश्वर्य मिळाल्यावर, त्याच्या मनात गर्व आणि अहंकार आला.
बृहस्पतेः स वै भार्याम् ऐश्वर्यमदमोहितः जहार तरसा सोमो विमत्याङ्गिरसः सुतम्
ऐश्वर्याच्या गर्वाने मोहित झालेल्या सोमाने, अज्ञानाने अंगिरसपुत्र बृहस्पतीची पत्नी जबरदस्तीने पळवली.
स याच्यमानो देवैश् च तथा देवर्षिभिर् मुहुः नैव व्यसर्जयत् तारां तस्माय् अङ्गिरसे तदा
त्या वेळी देव आणि ऋषी यांनी वारंवार विनंती केली, तरी त्याने तारेला अङ्गिरसाला दिले नाही.
उशना तस्य जग्राह पार्ष्णिम् अङ्गिरसस् तदा रुद्रश् च पार्ष्णिं जग्राह गृहीत्वाजगवं धनुः
तेव्हा उशना यांनी अङ्गिरसाचा टाचा पकडला आणि रुद्रानेही आपले मेषशृंग धनुष्य घेऊन त्याचा टाचा धरला.
तेन ब्रह्मशिरो नाम परमास्त्रं महात्मना उद्दिश्य देवान् उत्सृष्टं येनैषां नाशितं यशः
त्या महात्म्याने ब्रह्मशिर नावाचे श्रेष्ठ अस्त्र देवांवर सोडले, ज्यामुळे त्यांचा यश नष्ट झाले.
तत्र तद् युद्धम् अभवत् प्रख्यातं तारकामयम् देवानां दानवानां च लोकक्षयकरं महत्
तेव्हा तारेसाठी देव आणि दानव यांच्यात मोठे, जगाचा नाश करणारे आणि प्रसिद्ध असे युद्ध झाले.
तत्र शिष्टास् तु ये देवास् तुषिताश् चैव ये द्विजाः ब्रह्माणं शरणं जग्मुर् आदिदेवं सनातनम्
तेथे उरलेले देव, तुषित देव आणि द्विजांनी आदिदेव, सनातन ब्रह्मा यांची शरण घेतली.
तदा निवार्योशनसं तं वै रुद्रं च शंकरम् ददाव् अङ्गिरसे तारां स्वयम् एव पितामहः
तेव्हा पितामहाने उशना आणि शंकर रुद्र यांना थांबवून स्वतःच तारेला अङ्गिरसाला दिले.
ताम् अन्तःप्रसवां दृष्ट्वा क्रुद्धः प्राह बृहस्पतिः मदीयायां न ते योनौ गर्भो धार्यः कथंचन
ती गर्भवती आहे हे पाहून बृहस्पती रागावून म्हणाला, 'माझ्या पत्नीच्या गर्भात तुझे बी कधीही राहू नये.'
इषीकास्तम्बम् आसाद्य गर्भं सा चोत्ससर्ज ह जातमात्रः स भगवान् देवानाम् आक्षिपद् वपुः
तिने एका गवताच्या काडीपाशी जाऊन गर्भ टाकला; आणि तो पुत्र जन्मताच तेजाने देवांसारखा चमकू लागला.
ततः संशयम् आपन्नास् ताराम् ऊचुः सुरोत्तमाः सत्यं ब्रूहि सुतः कस्य सोमस्याथ बृहस्पतेः
मग देवश्रेष्ठांना शंका आली आणि त्यांनी तारेला विचारले, 'सत्य सांगा, हा पुत्र सोमाचा की बृहस्पतीचा?'
पृच्छ्यमाना यदा देवैर् नाह सा विबुधान् किल तदा तां शप्तुम् आरब्धः कुमारो दस्युहन्तमः
देवांनी विचारले तरी तिने उत्तर दिले नाही, तेव्हा त्या शत्रूनाशक पुत्राने तिला शाप द्यायला सुरुवात केली.
तं निवार्य ततो ब्रह्मा तारां पप्रच्छ संशयम् यद् अत्र तथ्यं तद् ब्रूहि तारे कस्य सुतस् त्व् अयम्
मग ब्रह्माने त्याला थांबवून तारेला विचारले, 'तारे, जे खरे आहे ते सांग, हा पुत्र नेमका कुणाचा?'
उवाच प्राञ्जलिः सा तं सोमस्येति पितामहम् तदा तं मूर्ध्नि चाघ्राय सोमो राजा सुतं प्रति
ती हात जोडून म्हणाली, 'तो सोमाचाच आहे, पितामहा.' मग सोमराजाने आपल्या पुत्राचे डोके शिंकून आनंद केला.
बुध इत्य् अकरोन् नाम तस्य बालस्य धीमतः प्रतिकूलं च गगने समभ्युत्तिष्ठते बुधः
त्या बुद्धिमान मुलाचे नाव 'बुध' ठेवले; आणि बुध आकाशात इतरांपेक्षा वेगळ्या दिशेने उगवतो.
उत्पादयाम् आस तदा पुत्रं वैराजपुत्रिकम् तस्यापत्यं महातेजा बभूवैलः पुरूरवाः
मग त्याने वैराच्यकन्येपासून एक पुत्र जन्माला घातला; तिच्या पोटी महातेजस्वी इळेचा पुत्र पुरूरवा झाला.
उर्वश्यां जज्ञिरे यस्य पुत्राः सप्त महात्मनः एतत् सोमस्य वो जन्म कीर्तितं कीर्तिवर्धनम्
त्या महात्म्याचे सात पुत्र उर्वशीपासून जन्मले; अशा प्रकारे सोमाचा कीर्तीवर्धक जन्म सांगितला.
वंशम् अस्य मुनिश्रेष्ठाः कीर्त्यमानं निबोधत धन्यम् आयुष्यम् आरोग्यं पुण्यं संकल्पसाधनम्
मुनिश्रेष्ठांनो, आता त्याच्या वंशाचे वर्णन ऐका, जे ऐकणाऱ्याला धन, दीर्घायुष्य, आरोग्य, पुण्य आणि इच्छित फल मिळवून देते.
सोमस्य जन्म श्रुत्वैव पापेभ्यो विप्रमुच्यते
फक्त सोमाचा जन्म ऐकला तरी पापांपासून मुक्ती मिळते.
बुधस्य तु मुनिश्रेष्ठा विद्वान् पुत्रः पुरूरवाः तेजस्वी दानशीलश् च यज्वा विपुलदक्षिणः
मुनिश्रेष्ठांनो, बुधाचा विद्वान पुत्र पुरूरवा होता. तो तेजस्वी, दानशूर, यज्ञ करणारा आणि उदार होता.